Đồng Nai: Hiệu quả từ phiên tòa số hóa hồ sơ

Đáp ứng yêu cầu năng lực chứng minh, chất lượng tranh tụng

VKSND Đồng Nai vừa phối hợp TAND tỉnh Đồng Nai vừa tổ chức xét xử sơ thẩm bằng hình thức số hóa hồ sơ, đồng thời chọn đây là phiên tòa rút kinh nghiệm với vụ án Lê Sỹ Tùng “Giết người”, “Cướp tài sản”, “Tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép vũ khí quân dụng”, “Hủy hoại tài sản”; là vụ án đòi hỏi yêu cầu rất cao về năng lực chứng minh, chất lượng tranh tụng.

Theo cáo trạng và kết quả xét hỏi công khai tại tòa, khoảng tháng 6/2025, Tùng nảy sinh ý định giết người, cướp tài sản, từng bước chuẩn bị công cụ, phương tiện để thực hiện hành vi. Bị cáo không hành động bộc phát, mà có quá trình khảo sát mục tiêu, tính toán kế hoạch, chuẩn bị phương án che giấu hành vi với thủ đoạn tinh vi. Khoảng 18h ngày 2/10/2025, Tùng ngắt cầu dao điện, nổ súng làm 3 nạn nhân tử vong, phá hỏng camera giám sát rồi cắt két sắt lấy đi hơn 52 triệu đồng.

Những yếu tố đó khiến quá trình chứng minh tội phạm phải chặt chẽ, khách quan, có sức thuyết phục cao. Chứng cứ không chỉ cần đầy đủ, mà còn phải được trình bày theo cách đủ rõ để mọi lập luận buộc tội được soi chiếu công khai ngay tại phiên tòa.

Các bị cáo trong phiên xử. (Ảnh trong bài: T.Dũng)

Theo lãnh đạo Phòng 2 VKSND tỉnh Đồng Nai, đây là vụ án có nhiều tình tiết đan xen; nếu lời khai, vật chứng, tài liệu điều tra và dấu vết hiện trường chỉ tồn tại dưới dạng hồ sơ giấy sẽ khó tạo được hiệu ứng trực quan trong quá trình xét hỏi, tranh tụng. Vì vậy, trách nhiệm của KSV không chỉ là công bố tài liệu, mà còn phải làm cho từng chứng cứ “lên tiếng”, tự nó góp phần chứng minh sự thật khách quan vụ án.

Xác định đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hưởng an ninh trật tự địa phương và được xã hội quan tâm, VKSND tỉnh đã ban hành Kế hoạch 22/KH-VKS ngày 6/2/2026 về số hóa hồ sơ, tổ chức án rút kinh nghiệm và xét xử án điểm. Việc chuẩn bị trước bằng một kế hoạch cụ thể cho thấy sự chủ động của ngành kiểm sát trong đổi mới phương thức làm việc, không để công nghệ chỉ dừng ở khẩu hiệu; đặt số hóa vào yêu cầu nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử.

Nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử

Tại phiên tòa, KSV đã công bố, trình chiếu công khai các tài liệu, chứng cứ bằng hình ảnh được số hóa từ hồ sơ vụ án. Đó là các tài liệu thu thập trong quá trình điều tra, lời khai người làm chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, cùng nhiều chứng cứ khác, được lựa chọn và sắp xếp theo mạch nội dung logic. Cách công bố này giúp chứng cứ không còn rời rạc trên từng trang giấy, mà hiện lên rõ ràng, trực quan, gắn với từng vấn đề cần làm sáng tỏ.

Khi chứng cứ được số hóa, KSV cũng có thể chủ động hơn trong quá trình xét hỏi và tranh tụng. Việc đối chiếu lời khai, phân tích tài liệu, nhấn vào những chi tiết then chốt, làm rõ mối liên hệ giữa các chứng cứ được thực hiện mạch lạc, có trọng tâm hơn. Chứng cứ hình ảnh vì thế không chỉ hỗ trợ kỹ thuật, mà còn trở thành “cánh tay nối dài” cho lập luận buộc tội, giúp nâng sức nặng của quan điểm truy tố tại phiên tòa.

Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ đã được kiểm tra công khai tại tòa và đề nghị của VKS, Hội đồng xét xử đã tuyên phạt bị cáo Tùng mức án tử hình. Các bị cáo khác trong vụ án cũng bị tuyên phạt mức án tù tương ứng với hành vi vi phạm.

Sau khi kết thúc phiên xử, Phòng 2 đã tổ chức họp rút kinh nghiệm, đánh giá những mặt làm được và những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện trong việc công bố, trình chiếu tài liệu, chứng cứ bằng hình ảnh. Động thái này không chỉ là rút kinh nghiệm cho một vụ án cụ thể, mà còn nhằm hướng đến chuẩn hóa quy trình, nhân rộng cách làm hiệu quả cho các vụ án khác. Theo đó, số hóa hồ sơ cần trở thành một hướng đi gắn với yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số trong hoạt động của ngành Kiểm sát.

Theo lãnh đạo Phòng 2 VKSND Đồng Nai, số hóa hồ sơ còn cho thấy thay đổi quan trọng trong vị thế của KSV tại phiên tòa. Nếu trước đây, việc công bố tài liệu có khi mang tính tuần tự, nặng về thủ tục, thì nay KSV có thể trực tiếp dẫn dắt mạch chứng minh bằng hệ thống chứng cứ trực quan, logic, được kiểm tra công khai trước Hội đồng xét xử. Sự chủ động này góp phần nâng chất lượng tranh tụng, đồng thời khẳng định rõ hơn vai trò của hoạt động công tố trong quá trình xét xử hình sự.

Khi chứng cứ được trình bày trực quan hơn, lập luận được thể hiện chặt chẽ hơn, tranh tụng diễn ra hiệu quả hơn, niềm tin của người dân vào tính nghiêm minh, khách quan của hoạt động tố tụng cũng được củng cố; nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử.