Tránh hợp thức hóa những vi phạm hiện nay
Trình bày báo cáo thẩm tra tờ trình của Chính phủ về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) ngày 22/9, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội (QH) Vũ Hồng Thanh cho biết, các nội dung của dự thảo Luật cơ bản phù hợp với quy định của Hiến pháp năm 2013. Tuy nhiên, trong quá trình soạn thảo cần lưu ý bảo đảm sự phù hợp, tương thích giữa Luật Đất đai (LĐĐ) và các luật có liên quan, thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 18-NQ/TW là đến năm 2023, hoàn thành sửa đổi LĐĐ năm 2013 và một số luật liên quan, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch QH Vương Đình Huệ khẳng định, quá trình sửa đổi luật phải bám sát các chủ trương của Đảng, trực tiếp là Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao.
Xây dựng LĐĐ là nhiệm vụ trọng tâm của công tác pháp luật trong nhiệm kỳ QH khóa XV. Kết quả cuối cùng của quá trình xây dựng LĐĐ là ví dụ sinh động nhất, đích đáng nhất để đánh giá năng lực xây dựng pháp luật của Chính phủ, QH, các cơ quan, tổ chức hữu quan; đánh giá năng lực thể chế hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đánh giá năng lực kiến tạo phát triển; năng lực để tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn trước đây và không “đẻ” ra khó khăn, vướng mắc mới. Đây cũng là ví dụ sinh động nhất thể hiện chúng ta thực hiện tốt chủ trương của Trung ương, của Đảng, Nhà nước trong việc chống tiêu cực, cài cắm lợi ích trong công tác xây dựng pháp luật.
Chủ tịch QH cũng nêu rõ quan điểm, chỉ cụ thể hóa những gì đã chín, đã rõ, đã có quyết sách của Trung ương. Việc xây dựng Luật này phải bảo đảm nguyên tắc nhất quán trên cơ sở kế thừa các quy định mang tính chất ổn định của pháp luật đất đai qua các thời kỳ, đã được thực tiễn chứng minh là đúng, vận hành thông suốt và được Trung ương khẳng định là đúng. Sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm khắc phục các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn nhưng phải đảm bảo tính tổng thể, chiến lược, lâu dài. Phải quán triệt tuyệt đối tránh hợp thức hóa những vi phạm hiện nay. Phải trên tinh thần lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích của cộng đồng, lợi ích của doanh nghiệp, lợi ích của người dân, quyền và lợi ích hợp pháp của từng chủ thể. Đồng thời, trong quá trình xây dựng luật, cần tách bạch quan hệ đất đai mang tính chất công với quan hệ đất đai mang tính chất tư.
Rà soát kỹ lưỡng các trường hợp thu hồi đất
Khẳng định vấn đề giá đất và cơ chế tài chính về đất đai là khó nhất, Chủ tịch QH Vương Đình Huệ đề nghị quy định làm sao để đảm bảo vận hành trong thực tế. Việc bỏ khung giá đất nhưng vẫn có bảng giá đất thì vai trò của HĐND, UBND, cơ quan tham mưu, cơ quan tư vấn trong việc định giá đất như thế nào, cần được xem xét, nghiên cứu kỹ lưỡng.
Cùng quan điểm, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Hoàng Thanh Tùng cho rằng, Nghị quyết số 18-NQ/TW nêu rõ việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm thu nhập và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, ông Tùng cho biết. Tuy nhiên, vấn đề ở đây là dự thảo Luật phải cụ thể hóa làm thế nào để bảo đảm điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ cho người dân; phải làm rõ tiêu chí đánh giá định lượng việc bồi thường tạo lập chỗ ở mới.
Theo ông Tùng, giải quyết được tốt các vấn đề về đất đai sẽ tác động tích cực đến phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết được nguyên nhân căn bản dẫn tới phức tạp trong khiếu nại, tố cáo hiện nay. Các chế định trong luật nếu làm không kỹ, không thận trọng sẽ tác động đến các mối quan hệ pháp lý khác. Do đó, trong quá trình xây dựng luật, “đã công phu rồi phải công phu hơn nữa”, kỹ lưỡng, thận trọng, đánh giá toàn diện các mặt.
Cho rằng thu hồi đất là một chế định quan trọng trong Luật Đất đai, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của QH Lê Thị Nga cho rằng cần quy định chặt chẽ nội dung này; trong đó cần nghiên cứu bổ sung quy định về nguyên tắc, điều kiện, tiêu chuẩn cụ thể, tiêu chí cụ thể việc Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng theo đúng yêu cầu của Nghị quyết 18-NQ/TW; rà soát kỹ lưỡng các trường hợp thu hồi đất để đảm bảo tính chính xác, phù hợp, tránh việc lạm dụng trong thực tiễn.
Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp cũng đề nghị cân nhắc lại quy định Nhà nước thu hồi đất đối với dự án khu đô thị, khu nhà ở thương mại; áp dụng cơ chế tự thỏa thuận giữa người dân và doanh nghiệp theo đúng yêu cầu tại Nghị quyết 18-NQ/TW.
(Nguồn: Báo in Pháp luật Việt Nam số 266 ra ngày 23/9/2022)
