Giá vật liệu xây dựng “nóng” – Bộ Tài chính nói gì?

Giá vật liệu tăng mạnh gây áp lực lớn lên đầu tư công

Theo văn bản số 984/QLG-TLSX trả lời Báo Pháp luật Việt Nam, Cục Quản lý giá – Bộ Tài chính cho biết, Luật Giá năm 2023 quy định các Bộ, ngành có trách nhiệm quản lý nhà nước về giá trong phạm vi lĩnh vực phụ trách, đồng thời tổ chức thực hiện các biện pháp bình ổn giá đối với hàng hóa thuộc ngành mình quản lý.

Đối với vật liệu xây dựng, Nghị định số 33/2025/NĐ-CP xác định Bộ Xây dựng là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về vật liệu xây dựng; đồng thời có trách nhiệm cung cấp thông tin về diễn biến giá xi măng, thép và các loại vật liệu xây dựng quan trọng.

Bộ Tài chính cho biết hiện nay các công cụ quản lý giá đối với vật liệu xây dựng được thực hiện thông qua nhiều biện pháp như kê khai giá; niêm yết giá; kiểm tra yếu tố hình thành giá; thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá và tổng hợp, phân tích, dự báo diễn biến thị trường.

Đáng chú ý, một số mặt hàng như xi măng, thép xây dựng thuộc diện kê khai giá trên phạm vi cả nước. Trong khi đó, các vật liệu chủ yếu khác có thể được UBND cấp tỉnh đưa vào diện kê khai giá tùy theo điều kiện thực tế từng địa phương.

Trong văn bản gửi Báo Pháp luật Việt Nam, Cục Quản lý giá thừa nhận việc giá vật liệu xây dựng tăng cao đang tác động trực tiếp đến chi phí đầu tư xây dựng và hoạt động của doanh nghiệp xây lắp.

Theo Bộ Tài chính, biến động giá vật liệu khiến nhiều dự án hạ tầng, giao thông phải điều chỉnh dự toán, tổng mức đầu tư, tạo áp lực lên cân đối ngân sách nhà nước trong bối cảnh nguồn lực đầu tư công còn hạn chế.

Đối với doanh nghiệp xây lắp, phần lớn hợp đồng hiện nay được ký theo hình thức giá cố định hoặc đơn giá điều chỉnh có độ trễ, khiến nhà thầu phải gánh phần chi phí tăng thêm khi giá đầu vào leo thang. Hệ quả là lợi nhuận sụt giảm, thậm chí phát sinh thua lỗ tại nhiều gói thầu.

“Việc này dẫn đến xuất hiện tình trạng doanh nghiệp, nhà thầu thi công cầm chừng, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai của dự án”, văn bản của Cục Quản lý giá nêu rõ.

Đây cũng là những vấn đề mà nhiều doanh nghiệp xây dựng đã phản ánh trong thời gian qua, đặc biệt tại các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Chấn chỉnh công bố giá, siết kiểm tra hiện tượng găm hàng, “thổi giá”

Theo Bộ Tài chính, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Xây dựng phối hợp với các địa phương theo dõi sát diễn biến thị trường vật liệu xây dựng, dự báo biến động giá để kịp thời xử lý theo thẩm quyền.

Đồng thời, Bộ Xây dựng được giao nghiên cứu hướng dẫn cụ thể việc điều chỉnh hợp đồng trọn gói và hợp đồng đơn giá cố định trong điều kiện giá vật liệu xây dựng biến động mạnh.

Theo giới chuyên gia, đây là nội dung đặc biệt quan trọng bởi thực tế hiện nay nhiều nhà thầu đang gặp khó khăn lớn do cơ chế hợp đồng chưa theo kịp diễn biến của thị trường vật liệu.

Một trong những nội dung được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm là độ trễ trong công tác công bố giá vật liệu xây dựng tại nhiều địa phương.

Về vấn đề này, Bộ Tài chính dẫn quy định tại Thông tư số 01/2025/TT-BXD sửa đổi Thông tư 11/2021/TT-BXD, trong đó yêu cầu giá vật liệu xây dựng do Sở Xây dựng công bố phải “phù hợp với giá thị trường, tiêu chuẩn chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, khả năng và phạm vi cung ứng vật liệu tại thời điểm công bố”.

Theo quy định hiện hành thì UBND cấp tỉnh công bố đơn giá xây dựng công trình còn Sở Xây dựng công bố định kỳ giá vật liệu, nhân công và giá ca máy thi công.

Bộ Tài chính khẳng định Bộ Xây dựng và UBND các tỉnh, thành phố là các cơ quan chịu trách nhiệm quản lý, công bố giá vật liệu xây dựng bảo đảm phù hợp với giá thị trường tại thời điểm công bố.

Bên cạnh đó, Công điện số 25/CĐ-TTg ngày 21/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu Bộ Xây dựng đôn đốc địa phương rà soát, chấn chỉnh công tác công bố giá vật liệu, nhân công, máy thi công và chỉ số giá xây dựng.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính cho biết các cơ quan chức năng sẽ tăng cường theo dõi diễn biến thị trường, xử lý kịp thời các trường hợp găm hàng; giữ hàng; làm đứt gãy chuỗi cung ứng; đẩy giá tăng cao bất hợp lý và thao túng giá vật liệu xây dựng.

Theo giới quan sát, việc cơ quan điều hành chính thức đề cập nguy cơ thao túng giá và đầu cơ vật liệu xây dựng cho thấy công tác quản lý thị trường trong lĩnh vực này đang được siết chặt hơn trước áp lực giải ngân đầu tư công và nhu cầu triển khai các dự án trọng điểm quốc gia.