Gỡ "cục máu đông" đất đai: Nghị quyết mới mở lối giải phóng nguồn lực, bảo vệ người dám làm

Không chỉ nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển, Nghị quyết còn thể hiện cách tiếp cận cân bằng giữa kỷ cương pháp luật và yếu tố thực tiễn, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Tại họp báo công bố kết quả Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, vấn đề Nghị quyết xử lý các vi phạm pháp luật đất đai phát sinh trước thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực đã nhận được sự quan tâm lớn của báo chí.

Trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam, đại diện Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Ủy viên là Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Phạm Thị Hồng Yến cho biết, trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, tình trạng sai phạm trong quản lý, sử dụng đất đai đã xảy ra ở nhiều địa phương, với nguyên nhân, bối cảnh và động cơ rất khác nhau.

Trong đó, bên cạnh những vi phạm mang tính trục lợi, cũng có không ít trường hợp xuất phát từ mong muốn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư, tạo việc làm và tăng thu ngân sách.

Đại biểu Phạm Thị Hồng Yến.

Thực tiễn cho thấy, nhiều dự án dù có sai phạm nhưng vẫn mang lại hiệu quả tích cực, đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân và doanh nghiệp, đóng góp vào sự phát triển chung của địa phương và cả nước. Tuy nhiên, do vướng mắc pháp lý, nhiều vụ việc, dự án bị đình trệ, kéo dài, gây lãng phí nguồn lực đất đai.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết nhằm xử lý các tồn tại, vướng mắc này ngay tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Theo Đại biểu Phạm Thị Hồng Yến, điểm cốt lõi của Nghị quyết là thiết lập một cơ chế thống nhất để đánh giá các vụ việc một cách khách quan, toàn diện, trên cơ sở xem xét đầy đủ bối cảnh lịch sử cụ thể, quy định pháp luật tại thời điểm xảy ra sai phạm cũng như động cơ, mục đích của hành vi vi phạm.

Cách tiếp cận này cho phép phân loại, xử lý hợp lý giữa các trường hợp vi phạm vì vụ lợi và các trường hợp vi phạm xuất phát từ động cơ phát triển, vì lợi ích chung. Đồng thời, việc đánh giá cũng đặt trong tương quan giữa hiệu quả kinh tế - xã hội mang lại và thiệt hại gây ra, từ đó đưa ra cách xử lý phù hợp.

Đáng chú ý, Nghị quyết được xây dựng theo hướng “nghiêm khắc nhưng nhân văn”. Một mặt, vẫn bảo đảm xử lý nghiêm các vi phạm, giữ vững kỷ cương pháp luật; mặt khác, tạo điều kiện để sớm giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng kéo dài, thể hiện chính sách khoan hồng của pháp luật.

Không chỉ dừng lại ở việc “giải quyết quá khứ”, Nghị quyết còn hướng tới mục tiêu tạo động lực cho hiện tại và tương lai. Theo Đại biểu Phạm Thị Hồng Yến, việc tổ chức thực hiện nghị quyết sẽ góp phần hình thành cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung mà không tham nhũng, tiêu cực.

Đây được xem là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh vẫn còn tình trạng một bộ phận cán bộ e ngại trách nhiệm, dẫn đến đùn đẩy, né tránh trong xử lý công việc, nhất là ở các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai.

Ở góc độ tổng thể, Nghị quyết cũng được kỳ vọng sẽ trực tiếp góp phần giải phóng nguồn lực đất đai - một trong những nguồn lực quan trọng nhất của nền kinh tế - để phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao. Theo đó, đây là một trong những giải pháp nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số ngay trong năm 2026, đồng thời tạo nền tảng cho giai đoạn 2026-2030.

Liên quan đến nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Trường Giang cho biết, trước đó tại Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết yêu cầu Chính phủ và các Bộ, ngành tiếp tục rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong các dự án đất đai nhằm giải phóng nguồn lực.

Tiếp nối tinh thần đó, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã trình Quốc hội nghị quyết mới với các giải pháp cụ thể hơn để xử lý các tồn tại lịch sử, tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.