Chiều 19/5/2023, các cụ cao tuổi và đại diện chính quyền làng Quảng Công, xã Yên Thái, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình đã có mặt tại trụ sở Hội Nhà văn Việt Nam để nhận lại sắc phong từ nhóm Nhân sỹ Hà Đông. Tận tay trao lại những đạo sắc phong quý giá, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cho hay, tình cảm và sự nghiêm trang của các cụ khiến ông rất xúc động. Hôm đó, các bô lão đại diện làng Quảng Công chia sẻ, việc tìm lại được đạo sắc phong này là một sự kiện đặc biệt và có những dấu hiệu kỳ lạ, khiến các cụ tin rằng việc tìm kiếm sẽ nhất định thành công.
Đây chỉ là một trong số hàng chục lần nhóm Nhân sỹ Hà Đông tổ chức trao lại sắc phong cho các địa phương. Theo Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều - một thành viên của nhóm chỉ tính từ đầu năm 2023 đến nay, nhóm đã có 7-8 đợt trao trả sắc phong như vậy. Còn tính tổng thể, trong gần 10 năm qua, có hơn 200 đạo sắc đã được trao trả về các địa phương. Hiện nhóm Nhân sỹ Hà Đông còn đang giữ khoảng 150 sắc phong nữa, đang chờ dịch và sẽ dần dần công bố để các địa phương bị mất sẽ liên hệ nhận lại.
Hành trình trao trả sắc phong của nhóm Nhân sỹ Hà Đông bắt đầu từ khoảng năm 2015. Một thành viên của nhóm là ông Trịnh Hữu Sỹ sau hàng chục năm đã sưu tập được gần 300 đạo sắc phong. Ban đầu, ông Sỹ không hiểu lắm về những cổ vật này, nhưng sau khi nhờ dịch nghĩa, thấy được giá trị về văn hóa, lịch sử của chúng, đặc biệt là đối với những địa phương được vua ban sắc phong thời xưa, ông Sỹ nảy ra ý định trao trả lại cho những nơi bị thất lạc.
Ý tưởng này lập tức được cả nhóm ủng hộ. Họ đã nhờ TS. Trương Đức Quả - nguyên Thư ký Hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu Hán Nôm dịch nghĩa và lập bảng tổng hợp các đạo sắc phong theo địa danh. Sau đó cả nhóm mới lần dò, tìm nơi bị mất để chủ động đến trao trả. Tuy nhiên, việc này cũng không hề dễ vì nhiều tên đất, tên làng, xã đã thay đổi. Có địa danh không chỉ đổi tên mà còn chuyển qua xã khác, huyện khác, thậm chí là tỉnh khác.
Một lần, nhóm tìm về dâng trả sắc phong cho một địa phương thuộc huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Nhưng do địa danh xưa ghi trong sắc phong đã thay đổi, cả nhóm tìm mãi mà chưa ra, vào hỏi chính quyền địa phương cũng không ai biết.
Khi không còn nhiều hy vọng tìm thấy, trên đường trở về, cả nhóm vào uống nước tại một quán nhỏ dưới một gốc cây đầu làng. Tại đây, mấy thanh niên đầu trọc, trên mình đầy hình xăm trổ hỏi mọi người đi đâu mà cứ trở đi trở lại mãi, gần tối rồi còn vào cái quán này... Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều trả lời họ rằng, cả nhóm đi tìm một làng cổ. Nghe xong họ bảo sẽ chỉ đến nhà một người, mà nếu ông này không biết nữa thì “chỉ có chịu”.
Vậy là họ chỉ đường đến nhà ông giáo Cường. Quan sát nếp nhà, cách sống của ông giáo già, trực giác đã mách bảo cả nhóm là sẽ tìm ra, mặc dù ông giáo có bảo quê mình ở Nghệ An, không phải là người địa phương.
“Ông giáo mời nước xong thì bảo các ông tìm đúng người rồi, nhưng tôi cũng không trả lời ngay được đâu. Sau đó, ông lấy ra một quyển dư địa chí in từ thời Pháp ra. Tra mãi đến gần cuối sách, mới thấy được tên địa phương mình cần tìm... Chúng tôi có cảm giác các Ngài, những người đã được nhà vua phong Thần trong các đạo sắc, đã dẫn dắt và chỉ lối cho chúng tôi”, ông Sỹ hồi tưởng.
Một câu chuyện khác cũng là kỷ niệm đáng nhớ với cả nhóm, đó là nhờ có việc trao trả sắc phong mà giải tỏa được mối hiềm khích nhiều năm giữa hai làng cũng ở huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam, đó là làng Gòi Thượng và Gòi Hạ.
Số là vào năm 2000, ngành văn hóa tỉnh Hà Nam đã về làng Gòi Thượng khảo sát văn bản Hán - Nôm. Khi các cụ trong ban khánh tiết của đình làng thỉnh hòm đựng sắc xuống thì mới tá hỏa, cả 7 đạo sắc quý giá chỉ còn là những bản photocopy! Sự việc mất sắc phong khiến cả làng xôn xao, nháo nhác. Vài năm sau, đình làng Gòi Hạ kế bên được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Lập tức ở làng Gòi Thượng rộ lên tin đồn làng Gòi Hạ ăn cắp sắc phong của làng mình để làm hồ sơ di tích. Chưa hết, trong những năm sau đó, đạo chích lại “ghé thăm” đình làng Gòi Hạ, lấy đi cả 16 đạo sắc phong. Dân làng nỗ lực tìm kiếm trong nhiều năm trời nhưng vô vọng.
Đến tháng 5/2016, nhóm Nhân sĩ Hà Đông tìm về làng Gòi Hạ thông báo việc đang giữ 7 đạo sắc và ngỏ ý muốn dâng trả cho làng. Khỏi phải nói cũng biết cả làng mừng đến mức nào. Thế nhưng khi đọc bản dịch, té ra đó lại là những đạo sắc của làng Gòi Thượng. Gạt bỏ hiềm khích, các cụ làng Gòi Hạ thông báo, cung cấp bản sao cho làng Gòi Thượng để họ liên hệ nhận về. Tìm được sắc phong trong niềm xúc động, mối “thâm thù” hai làng được hóa giải; tết năm đó dân làng Gòi Thượng còn mang những bao gạo lên Hà Nội để bày tỏ tấm lòng tri ân với nhóm Nhân sĩ Hà Đông.
Một lần khác, nhóm trao lại 4 sắc phong cho làng Hậu Xá, huyện Ứng Hòa, Hà Nội. Ngày trao trả, cả làng rất phấn khởi, tổ chức lễ rước sắc phong về đình long trọng lắm. Nhóm Nhân sĩ Hà Đông được các cụ trong làng đón tiếp vào đình, chỉ cho những đồ vật đắt tiền và nói, đình to đẹp, cổ kính đấy, nhưng khi mất sắc phong thì ai cũng cảm thấy trống vắng, ngôi đình như bị mất đi phần hồn. Chỉ khi tìm lại được sắc phong, sự trống vắng đó mới được khỏa lấp, hồn làng mới trở về.
Đánh giá về việc những đạo sắc phong được nhóm Nhân sĩ Hà Đông trao trả, GS Trần Lâm Biền nhận xét, đây là điều đáng mừng, giống như “châu về hợp phố”. Còn nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ, sắc phong là di sản quý báu bởi đó là hồ sơ gốc về lịch sử dân tộc và là sợi dây gắn kết tinh thần của mỗi người dân của một vùng đất, một cộng đồng. Tuy nhiên, việc mất cắp sắc phong vẫn diễn ra dai dẳng, dẫn tới những văn bản tư liệu quý này trôi nổi rất nhiều trong xã hội và cả bị tẩu tán ra nước ngoài. Bởi vậy, cả nhóm đều rất thống nhất, không tiếc công sức, tiền bạc cho hoạt động ý nghĩa này.
“Chúng tôi tìm kiếm, mang trả những đạo sắc phong như là sự gìn giữ, hồi phục lại tinh thần, giá trị văn hóa của địa phương. Nhưng vì nguồn lực có hạn nên chúng tôi đưa lên Facebook, kêu gọi ai đang giữ sắc phong hãy dâng tặng hoặc bán lại. Nhóm sẽ kết nối, kêu gọi các doanh nghiệp cùng đồng hành. Chúng ta cần góp sức mở ra, khơi dòng, chứ nếu vội vã bước qua thì có thể những thứ quý giá sẽ biến mất mãi mãi”.
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều tiết lộ thêm, dự kiến vào tháng 10/2023, nhóm Nhân sĩ Hà Đông sẽ phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức triển lãm sắc phong Việt Nam lần đầu tiên. “Chúng tôi cũng tổ chức một tọa đàm chuyên sâu về sắc phong Việt Nam để nhấn mạnh về những giá trị lịch sử - pháp lý, giá trị văn hóa của những cổ vật này. Mới nghe tin thôi nhưng rất nhiều người đang mong chờ sự kiện này”, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ.
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cùng đoàn công tác đã đến tỉnh Quảng Trị dâng hương, dâng hoa tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại nhiều di tích lịch sử, nghĩa trang quốc gia. Chuỗi hoạt động thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời góp phần lan tỏa truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc.
(PLM) - Vừa qua, tại trụ sở văn phòng đại diện Tp.HCM, Báo Pháp Luật Việt Nam phối hợp cùng CLB Doanh Nhân và Pháp Luật tổ chức Lễ công bố Chương trình Carvan Tuyên truyền phổ biến pháp luật về ATGT học đường, thiện nguyện - kết nối giao thương lần 4, diễn ra từ ngày 18 đến ngày 20 tháng 9, năm 2026 tại xã Tuy Đức - tỉnh Lâm Đồng, với chủ đề: "Vững tay lái – Sáng đường biên".
(PLM) - Ra đời từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân vào ngày 28/7/1929, trải qua hành trình 97 năm đồng hành cùng những thăng trầm của lịch sử dân tộc, Công đoàn Việt Nam luôn kiên định với một sứ mệnh thiêng liêng: đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động. Viết tiếp trang sử vẻ vang ấy, các cấp công đoàn cơ sở hôm nay vẫn đang không ngừng đổi mới, hiện thực hóa sứ mệnh bằng những phong trào thi đua thiết thực và nhân văn.
(PLM) - Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những mất mát, hy sinh của các thế hệ đi trước vẫn luôn là dấu ấn không thể phai mờ trong ký ức dân tộc. Đằng sau nền độc lập, hòa bình hôm nay là máu xương của những người con đã ngã xuống và những giọt nước mắt âm thầm của các Mẹ Việt Nam anh hùng. Những câu chuyện ấy không chỉ nằm lại ở quá khứ mà còn là lời nhắc nhở, là động lực, là gương soi để thế hệ hôm nay dựng xây Tổ quốc.
(PLM) - Tháng 7 về, trong không khí tri ân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7), hành trình tìm về những vùng quê cách mạng ở Thanh Hóa để thăm các Mẹ Việt Nam anh hùng khiến người ta không khỏi nghẹn lòng. Ở đó, có những người mẹ đã dành trọn tuổi xuân, dành cả những người thân yêu nhất cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Sau những năm tháng chiến tranh đi qua, nỗi đau mất chồng, mất con vẫn lặng lẽ nằm lại trong ánh mắt, trong từng câu chuyện kể của các mẹ.
(PLM) - Chiều 24/7, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quảng Xương, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Quảng Ninh (tỉnh Thanh Hóa) tổ chức Lễ cầu siêu, dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026). Hoạt động nhằm tri ân những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời khơi dậy tinh thần yêu nước của các thế hệ hôm nay.
(PLM) - Vừa qua, Báo Pháp luật Việt Nam nhận được thông tin phản ánh của người dân trên địa bàn xã Bình Minh, Hà Nội về việc tại đây tồn tại một số nhà xưởng cho thuê làm kho chứa hàng hóa, nhưng không đủ điều kiện, chưa được cấp giấy phép đảm bảo phòng cháy chữa cháy, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ cho khu vực. Theo thông tin nắm được khu đất trên được nhà nước cấp GCNQSDĐ cho công ty NTL với mục đích sử dụng đất “thực hiện dự án sản xuất vật liệu xây dựng”, thời hạn sử dụng đến năm 2058. Tuy nhiên thực tế hiện nay công ty đang cho xây dựng các khu nhà xưởng để khai thác việc cho thuê chứa hàng hóa. Vậy câu hỏi đặt ra công ty NTH đã thực hiện đúng mục đích sử dụng đất do nhà nước cấp phép hay chưa?
(PLM) - Sau khi Báo Pháp luật Việt Nam phản ánh những băn khoăn của người dân về quá trình tu bổ, tôn tạo chùa Trung Kính Thượng. Tại buổi làm việc, Ban Quản lý dự án phường Yên Hòa, TP Hà Nội cho biết đã nhiều lần tổ chức lấy ý kiến với trụ trì và các bên liên quan lắng nghe, tiếp thu những ý kiến góp ý. Theo đó, với những kiến nghị có cơ sở, phù hợp với yêu cầu bảo tồn di tích, đơn vị đã tiếp thu và nghiên cứu điều chỉnh.
(PLM) - Bệnh viện Phổi Trung ương vừa ghép phổi thành công cho nam bệnh nhân 59 tuổi, đánh dấu ca ghép thứ 15 và bước tiến mới khi phổi hiến được hồi sức, bảo tồn, vận chuyển an toàn từ TP.HCM ra Hà Nội.
PLM - Chiều 24-7, Công đoàn phường Giảng Võ long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 97 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam (28/7/1929 - 28/7/2026).
