Hoàn thiện cơ chế bồi thường nhà nước phù hợp thực tiễn mới

Tham dự hội thảo còn có đại diện các cơ quan, đơn vị thuộc TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Tây Ninh và Vĩnh Long, cùng nhiều chuyên gia, cán bộ thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật, hành chính và tư pháp.

Toàn cảnh hội thảo

Phát biểu dẫn đề hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước cho biết, Luật TNBTCNN năm 2017 sau gần 8 năm triển khai đã góp phần quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân; tạo cơ chế pháp lý để cá nhân, tổ chức bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ được yêu cầu Nhà nước bồi thường.

Ông Nguyễn Ngọc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước phát biểu dẫn đề

Tuy nhiên, thực tiễn thi hành cũng cho thấy nhiều quy định đã bộc lộ hạn chế, chưa phù hợp với bối cảnh mới, nhất là khi hệ thống chính trị đang được sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo chủ trương của Trung ương.

Theo ông Vũ, dự thảo luật lần này tập trung vào ba định hướng lớn. Thứ nhất, thể chế hóa quy định về quyền được bồi thường của người đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Thứ hai, sửa đổi, bổ sung các quy định để phù hợp với chủ trương mới của Đảng, Nhà nước cũng như các luật vừa được ban hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực bồi thường nhà nước. Thứ ba, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện luật thời gian qua.

Tại hội thảo, nhiều đại biểu đã đóng góp các ý kiến cụ thể nhằm khắc phục bất cập của luật hiện hành và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Một trong những nội dung nhận được sự đồng tình cao là việc mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường, bổ sung các trường hợp thiệt hại phát sinh trong thực tiễn nhưng chưa được luật hiện hành điều chỉnh đầy đủ.

Các đại biểu trình bày chuyên đề góp ý nội dung

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục yêu cầu bồi thường theo hướng giảm bớt gánh nặng chứng minh cho người dân, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ và tăng trách nhiệm chủ động của cơ quan nhà nước trong việc xác minh, thương lượng và giải quyết bồi thường.

Các đại biểu cũng đánh giá cao định hướng tăng cường trách nhiệm của cơ quan có trách nhiệm bồi thường nhằm hạn chế tình trạng kéo dài thời gian xử lý hoặc né tránh trách nhiệm như từng xảy ra ở một số vụ việc trước đây. Theo nhiều ý kiến, nếu không có cơ chế ràng buộc rõ ràng, quá trình giải quyết bồi thường rất dễ phát sinh khiếu nại kéo dài, làm giảm niềm tin của người dân vào hiệu lực thực thi pháp luật.

Một điểm đáng chú ý khác được nhiều đại biểu quan tâm là đề xuất nâng mức trách nhiệm hoàn trả đối với cán bộ, công chức gây ra thiệt hại. Các ý kiến cho rằng đây là giải pháp cần thiết nhằm tăng tính răn đe, nâng cao ý thức trách nhiệm trong thi hành công vụ, đồng thời tránh tình trạng ngân sách nhà nước phải gánh hậu quả cho sai phạm cá nhân.

Các đại biểu đã đóng góp nhiều nội dung nhằm làm rõ những điểm mới trong dự thảo Luật TNBTCNN

Dù vậy, nhiều đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, làm rõ hơn cơ chế xác định thiệt hại tinh thần; bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong quá trình giải quyết bồi thường; đồng thời bổ sung chế tài cụ thể đối với trường hợp chậm trễ hoặc thiếu trách nhiệm trong xử lý hồ sơ.

Ngoài ra, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực bồi thường nhà nước cũng được đánh giá là xu hướng cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Theo các đại biểu, việc công khai dữ liệu, tiến độ xử lý hồ sơ trên môi trường số không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch mà còn tạo điều kiện để người dân thuận lợi theo dõi, giám sát quá trình giải quyết vụ việc.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Đoàn Trung Kiên phát biểu

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Đoàn Trung Kiên cho biết: Sau gần 08 năm triển khai thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, với tinh thần trách nhiệm và sự toàn diện trong tổ chức, triển khai thi hành Luật nên hoạt động quản lý nhà nước về công tác bồi thường nhà nước, giải quyết yêu cầu bồi thường, xem xét trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh ngày càng được thực hiện bài bản, đồng bộ và hiệu quả. Nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức ngày càng được nâng cao; đội ngũ làm công tác bồi thường nhà nước từng bước được củng cố, kiện toàn, nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì công tác bồi thường nhà nước trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số hạn chế nhất định xuất phát từ nhiều nguyên nhân và một trong những nguyên nhân cho thấy một phần là do một số quy định của Luật còn bất cập, chưa rõ ràng, chưa đầy đủ và đặc biệt một số quy định không còn phù hợp với bối cảnh mới của đất nước, nhất là trong điều kiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo chỉ đạo của Trung ương.

Trong bối cảnh hiện nay, khi yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế - xã hội và chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ, nhất là từ khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp… Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Đoàn Trung Kiên cho rằng việc sửa đổi, bổ sung Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước năm 2017 là hết sức cần thiết, nhằm khắc phục những bất cập, tồn tại, hạn chế thời gian qua, đồng thời tạo hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ, toàn diện, phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước, trong đó có tỉnh Tây Ninh trong thời gian tới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Đoàn Trung Kiên cũng nhấn mạnh, Hội thảo là dịp quan trọng để các cơ quan, đơn vị, địa phương cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, đóng góp ý kiến tâm huyết, trách nhiệm nhằm hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Do đó, Phó Chủ tịch đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận sâu vào các nội dung còn khó khăn, vướng mắc, bất cập trong thực tiễn; mạnh dạn đề xuất các giải pháp, cơ chế, chính sách mới, có tính khả thi cao để áp dụng trong thời gian tới.

Kết thúc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, những ý kiến góp ý thẳng thắn, mang tính xây dựng của các đại biểu tham dự.

Theo Thứ trưởng, dự thảo luật lần này đã tập trung vào nhiều nội dung quan trọng như rà soát, bổ sung phạm vi trách nhiệm bồi thường; hoàn thiện cơ chế xác định cơ quan giải quyết bồi thường trong bối cảnh tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi; đơn giản hóa thủ tục và rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ; tăng cường ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, theo dõi và xử lý các vụ việc bồi thường nhà nước.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá cao những ý kiến đóng góp của các đại biểu tại hội thảo

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cũng nhấn mạnh, việc nâng cao trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ gây thiệt hại là một trong những nội dung quan trọng của dự thảo luật, góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, phòng ngừa sai phạm trong hoạt động công vụ.

Đồng thời, việc nghiên cứu bổ sung cơ chế bảo vệ người đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cũng thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong bảo đảm công bằng, minh bạch, củng cố niềm tin của nhân dân đối với hệ thống pháp luật.

Ghi nhận nhiều ý kiến chuyên sâu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục tổng hợp đầy đủ các kiến nghị, rà soát kỹ lưỡng từng nội dung nhằm bảo đảm dự thảo luật khi trình cấp có thẩm quyền sẽ có tính khả thi cao, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành và đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, cải cách hành chính trong giai đoạn mới.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc, việc sửa đổi Luật TNBTCNN không chỉ nhằm khắc phục những bất cập trong thực tiễn thi hành mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là bảo vệ tốt hơn quyền con người, quyền công dân; đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước theo hướng phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.