Hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Sau khi sáp nhập với Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, TP HCM mới rộng gần 6.800km2, dân số khoảng 16 triệu người, là đô thị đặc biệt. Trong 168 đơn vị hành chính cấp xã, Phú Giáo rộng nhất với 192,83km2; Dĩ An đông dân nhất với hơn 227.800 người.

Theo UBND TP, sau hơn 1 năm vận hành CQĐP2C, hoạt động tại các phường, xã, đặc khu cơ bản ổn định, chưa phát sinh bất hợp lý cần điều chỉnh địa giới. Từ tháng 7/2025, TP đã phân cấp, ủy quyền hơn 1.000 nhiệm vụ trên 9 lĩnh vực, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, giúp giảm thời gian và chi phí cho người dân, DN.

Sau khi tự rà soát, 165/168 phường, xã, đặc khu đề xuất giữ nguyên hiện trạng, dù 54 địa phương chưa đáp ứng 1 trong 2 tiêu chí về diện tích, dân số. Trong đó, 52 địa phương có dân số từ 30.000 người trở lên nhưng chưa đạt tiêu chuẩn về diện tích (48 phường rộng dưới 5,5km2 và 4 xã dưới 30km2). Hai đơn vị còn lại là xã Thạnh An và đặc khu Côn Đảo chưa đạt tiêu chí về dân số nhưng có diện tích từ 75km2 và vị trí biệt lập, cách xa đất liền.

Tuy nhiên, UBND TP cho rằng các địa phương này không bắt buộc phải đánh giá lại tiêu chuẩn. Toàn bộ 168 phường, xã, đặc khu của TP được thành lập từ 1/7/2025, trước khi Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 về tiêu chuẩn ĐVHC có hiệu lực từ đầu 2026. Theo điều khoản chuyển tiếp của Nghị quyết, các ĐVHC hình thành trước thời điểm này không phải đánh giá lại tiêu chuẩn.

Riêng 4 xã Long Hải, Bình Chánh, Bà Điểm, Hóc Môn có diện tích dưới 30km2 đang xây dựng đề án thành lập phường trên cơ sở giữ nguyên địa giới. Khi chuyển thành phường, các địa phương này sẽ áp dụng tiêu chuẩn diện tích từ 5,5km2 trở lên.

Với phường Xóm Chiếu, phường Khánh Hội, xã Long Sơn là 3 địa phương có đề xuất sáp nhập với địa phương liền kề, hồ sơ chưa thể hiện việc trao đổi, lấy ý kiến và sự đồng thuận của các địa phương liên quan. Ngoài ra, Trung ương đang nghiên cứu mô hình ĐVHC cấp xã mang tính hạt nhân, dự kiến hoàn thành trong tháng 10/2026. Do đó, UBND TP cho rằng nên chờ các nguyên tắc, tiêu chí mới để đánh giá đồng bộ.

Từ thực tế trên, UBND TP đề xuất giữ nguyên toàn bộ 168 phường, xã, đặc khu. Việc giữ nguyên địa giới trước mắt cũng nhằm tránh xáo trộn bộ máy, cán bộ, tài sản, dữ liệu hành chính. Nếu tiếp tục sáp nhập, người dân và DN

sẽ phải cập nhật lại nhiều thông tin, giấy tờ; đồng thời có thể ảnh hưởng quy hoạch, giải phóng mặt bằng, tiến độ các dự án. Một số địa bàn có đặc thù về địa lý, quốc phòng, an ninh cũng cần được duy trì ổn định. Giai đoạn 2026 - 2030, TP sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình CQĐP2C, đẩy mạnh phân cấp, chuyển đổi số, cải cách hành chính; cơ cấu lại đội ngũ cán bộ phù hợp quy mô, đặc điểm và khối lượng công việc từng địa bàn.

Theo quy trình, các đề xuất trên được UBND TP trình Đảng ủy UBND TP để báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy xem xét, cho chủ trương. Dư luận đánh giá những đề xuất của UBND TP là phù hợp thực tế, có căn cứ pháp lý, cần thiết được cơ quan thẩm quyền xem xét; để bộ máy CQĐP2C vận hành ổn định, ngày càng hoàn thiện hơn nữa.