Kịp thời hoàn thiện đồng bộ quy định dưới luật về tổ chức bộ máy, quản trị nguồn nhân lực thi hành án dân sự

Nhận diện khó khăn, vướng mắc

Thực tiễn triển khai nhiệm vụ THADS đầu năm 2026 cho thấy áp lực đối với hệ thống không chỉ xuất phát từ sự gia tăng về khối lượng công việc, mà đáng chú ý hơn là sự biến động mạnh về cơ cấu việc và tiền phải thi hành. Các vụ việc có giá trị lớn, tính chất phức tạp, liên quan đến tín dụng - ngân hàng, kinh tế, tham nhũng, dự án và quyền tài sản ngày càng chiếm tỷ trọng cao, kéo theo yêu cầu xử lý tài sản bảo đảm, tăng cường phối hợp liên ngành và áp dụng pháp luật đa lĩnh vực.

Sự biến động này đặt ra thách thức rõ nét đối với cơ chế tổ chức thực thi theo mô hình tương đối đồng đều giữa các địa bàn, trong khi nhu cầu nguồn lực và mức độ phức tạp của vụ việc có sự chênh lệch đáng kể. Trong bối cảnh đó, khuôn khổ pháp lý hiện hành chưa tạo đủ dư địa cho việc điều chỉnh linh hoạt tổ chức và điều phối nguồn lực, ảnh hưởng nhất định đến tiến độ và kết quả THADS trên phạm vi toàn hệ thống.

Cùng với những biến động về cơ cấu vụ việc, thực tiễn công tác đầu năm 2026 cũng cho thấy yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản trị công vụ trong THADS. Mặc dù đội ngũ công chức, Chấp hành viên về cơ bản đáp ứng yêu cầu về số lượng, song sự chênh lệch về năng lực, kinh nghiệm và khả năng xử lý các vụ việc phức tạp giữa các địa phương vẫn còn khá rõ.

Cơ chế quản lý công vụ chủ yếu dựa trên biên chế và chức danh chưa tạo điều kiện đầy đủ để phân công công việc theo năng lực và đặc thù từng loại vụ việc, đồng thời chưa gắn chặt trách nhiệm cá nhân với kết quả đầu ra của hoạt động thi hành án. Điều này làm hạn chế khả năng chuyển hóa nguồn nhân lực hiện có thành kết quả thi hành án cụ thể, nhất là đối với các vụ việc có giá trị lớn, tác động trực tiếp đến việc hoàn thành chỉ tiêu về tiền.

Bên cạnh tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực, các điều kiện bảo đảm hoạt động tiếp tục là yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả THADS như kinh phí, cơ sở vật chất và điều kiện kỹ thuật tương xứng. Đồng thời, yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong THADS đặt ra nhu cầu cấp thiết

Nâng cao hiệu quả hoạt động

Từ thực tiễn nêu trên, pháp luật cần tạo cơ sở cho việc điều chỉnh linh hoạt mô hình tổ chức và phân bổ nguồn lực theo khối lượng, tính chất vụ việc và đặc thù từng địa bàn; đồng thời hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa chỉ đạo theo ngành dọc với phối hợp theo lãnh thổ, nhất là đối với các vụ việc liên quan đến đất đai, dự án và tài sản bảo đảm tín dụng.

Cùng với tổ chức bộ máy, cần chuyển mạnh từ quản lý theo biên chế, chức danh sang quản trị theo vị trí việc làm và kết quả thực thi, làm rõ trách nhiệm cá nhân gắn với kết quả đầu ra, đồng thời thiết kế cơ chế bảo vệ người thi hành công vụ đúng pháp luật, là những nội dung cần được cụ thể hóa đầy đủ hơn trong các quy định dưới luật.

Song song với đó, việc hoàn thiện các điều kiện bảo đảm hoạt động, bao gồm kinh phí, cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ thông tin, cần được đặt trong tổng thể yêu cầu chuyển đổi số của hệ thống THADS. Pháp luật cần coi dữ liệu và công nghệ là công cụ quản trị bắt buộc, làm rõ trách nhiệm xây dựng, quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu THADS và cơ chế kết nối, chia sẻ thông tin, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành án trong giai đoạn cải cách tư pháp hiện nay.

Luật THADS năm 2025 đã đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ hoàn thiện quy phạm sang bảo đảm hiệu lực tổ chức thi hành; thực tiễn triển khai đầu năm 2026 cho thấy, nếu không kịp thời hoàn thiện đồng bộ các quy định dưới luật về tổ chức bộ máy, quản trị nguồn nhân lực và điều kiện bảo đảm hoạt động, thì cải cách thể chế khó có thể chuyển hóa thành kết quả thực thi. Chỉ khi hệ thống THADS được trao đủ công cụ pháp lý, nguồn lực và trách nhiệm giải trình rõ ràng, pháp luật mới thực sự đi vào cuộc sống và cải cách tư pháp mới đạt được giá trị thực chất.