(PLM) - Nhiều năm qua, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III (TTLTQG) đã tổ chức các đợt trao trả hồ sơ, kỷ vật của các cán bộ đi B (1959 - 1975), chủ yếu là các y sĩ, bác sĩ, giáo viên, kỹ sư, nhà văn, nghệ sĩ, nhà báo… Việc đưa các hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B trở về với chính chủ nhân của chúng hết sức cần thiết, thiêng liêng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
aa
Ký ức một thời đạn bom
Thời gian qua, thân nhân và cán bộ đi B - các cán bộ, công nhân viên thuộc các cơ quan Đảng, Nhà nước và các đoàn thể địa phương được cử vào Nam công tác trong kháng chiến; và cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc công tác, an dưỡng, chữa bệnh, sau đó trở về miền Nam; được TTLTQG III tại Hà Nội trả lại hồ sơ, kỷ vật đã gửi lại Ủy ban Thống nhất Chính phủ trước khi lên đường nhiều năm trước.
Ngày 14/6/1955, Chính phủ thành lập Ban Quan hệ Bắc - Nam. Ngày 26/7/1960, Ban được đổi thành Ủy ban Thống nhất, là cơ quan của Hội đồng Chính phủ; có trách nhiệm quản lý công tác đấu tranh nhằm thống nhất nước nhà theo đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; lên kế hoạch điều động cán bộ chi viện sức người cho miền Nam. Hàng vạn người đã gửi đơn tình nguyện lên đường đi B.
Lộ trình vào miền Nam được giữ bí mật. Người tình nguyện đi B lặng lẽ rời đơn vị công tác, đến những khu vực tập kết ở Hà Nội, HàTây (cũ), Hòa Bình... Đại diện Ban sẽ làm việc với từng người. Tất cả tài liệu thuộc về tổ chức, nhân sự như lý lịch Đảng, lý lịch cán bộ, huân, huy chương, ảnh, nhật ký, thư từ,sổ tiết kiệm... đều được lưu giữ đợi ngày trở về. Năm 1976, khi Ủy ban Thống nhất giải thể, hồ sơ, kỷ vật được chuyển về Ban Tổ chức Trung ương. Tháng 8/2021, toàn bộ hồ sơ chuyển về Cục Văn thư & Lưu trữ Nhà nước (VT<NN - Bộ Nội vụ) quản lý, bảo quản tại TTLTQG III.
Theo Cục VT<NN, hiện Cục đã xây dựng cơ sở dữ liệu để tra cứu trên mạng internet với hơn 72.000 hồ sơ cán bộ đi B. Hiện TTLTQG III vẫn đang lưu giữ gần 56.000 hồ sơ của 2 nhóm đối tượng; gồm cán bộ, chiến sĩ miền Nam tập kết ra Bắc năm 1954, sau đó bí mật trở vào Nam công tác; và mộtsố cán bộ dân sự miền Bắc đi B (1959 - 1975). Cả hai nhóm đối tượng này chủ yếu là y sĩ, bác sĩ, giáo viên, kỹ sư, nhà văn, nghệ sĩ, nhà báo… Trong mỗi bộ hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B, ngoài tài liệu phản ánh những thông tin cá nhân như: Sơ yếu lý lịch, phiếu cán bộ, thẻ Đảng, sổ Đoàn… còn có huân, huy chương, giấy khen, bằng khen, album ảnh, nhật ký, sổ tay, thẻ tiết kiệm, công trái, vàng…
Đây cũng là những tài liệu quan trọng làm cơ sở giải quyết chế độ, chính sách cho người hoạt động cách mạng, thương, bệnh binh, liệt sĩ, người tham gia kháng chiến. Việc đưa các hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B trở về với chủ nhân của chúng hết sức cần thiết, thiêng liêng, ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Những kỷ niệm xúc động
Cùng với việc công bố công khai trên mạng internet, vài năm gần đây, Cục VT<NN đều tổ chức triển lãm hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B, đồng thời tổ chức lễ trao lại hồ sơ, hiện vật, với mong muốn lan tỏa thông tin rộng rãi để chủ nhân của các hồ sơ, hiện vật biết chính xác địa chỉ để nhận lại. Cũng thông qua các hoạt động này, hằng năm, nhiều cán bộ đi B khác đã đến gửi lại nhiều hồ sơ, hiện vật gốc với mong muốn được bảo quản, phát huy giá trị tốt hơn.
Ngày nhận lại hồ sơ và kỷ vật của người chồng đã mất năm 2011 từ ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục VT<NN, bà Cao Thị Phòng (ngụ Hải Phòng, vợ cán bộ đi B Lê Đình Khương) khóc nghẹn vì xúc động. Trong khi đó, phía TTLTQG III cũng rất khó khăn mới tìm lại được người nhận hồ sơ, kỷ vật của ông Khương. Bà Trần Việt Hoa, Giám đốc TTLTQG III cho biết, trên hồ sơ ông Khương ghi tên Lê Đình Khương kèm bí danh hoạt động, quê Bình Định, gia đình thất lạc.
Sau nhiều nỗ lực phối hợp với Sở LĐ-TB&XH Bình Định, năm 2022, Trung tâm tìm lại được con trai của ông Khương với người vợ đầu tiên; và mới biết ông đã ngược trở lại miền Bắc từ 1969, có thêm tên khác là Lê Văn Bảy, lập gia đình thứ 2 ở Hải Phòng. Tới đây mọi người mới hiểu thêm ông Khương quê gốc Bình Định, tập kếtraBắc năm 1954, để lại đàn con thơ ở quê nhà. Tháng 7/1964, ông được điều động trở lại miền Nam.
Hồ sơ của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu.
Trước khi lên đường, ông Khương gửi lại toàn bộ hồ sơ, kèm theo kỷ vật là chiếc nhẫn vàng cho Ủy ban Thống nhất Chính phủ. Vì chiến tranh, gia đình tứ tán, con cái mỗi người một phương nên khi trở lại chiến trường miền Nam, ông vẫn không tìm được thông tin về gia đình. Năm 1969, ông trở lại miền Bắc, điều trị bệnh tại Trung tâm Điều dưỡng Kiến An (Hải Phòng), sau đó kết hôn với điều dưỡng Cao Thị Phòng.
Nhiều năm sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, ông Khương mới tìm lại được các con với người vợ trước; nhưng hồ sơ và kỷ vật gửi lại trước khi đi B vẫn thất lạc. Ông từng lên Hà Nội tìm lại hồ sơ nhưng Ủy ban Thống nhấtChính phủ đã giải thể. Thế nên lúc sinh thời, khi làm các thủ tục, nhất là thủ tục để hưởng chính sách, ông Khương rất vất vả, phải đi xác nhận ở nhiều nơi.
Với ông Đỗ Trọng Văn (nhà giáo từng đi B) thì bồi hồi xúc động khi được xem lại những hồ sơ, kỷ vật, hình ảnh thời chiến tranh. Sự kiện còn giúp ông có cơ hội gặp gỡ lại đồng đội. “Mỗi kỷ vật như một thước phim đưa tôi hồi tưởng lại những kỷ niệm năm xưa, một thời trai trẻ. Tôi xúc động vì sự đóng góp, cống hiến tuổi thanh xuân của mình cho sự nghiệp thống nhất đất nước đã được Nhà nước trân trọng, ghi nhớ, qua việc lưu giữ các kỷ vật rất cẩn thận”, ông Văn viết trong sổ lưu niệm.
Nguồn sử liệu quý giá
Theo TTLTQG III, khối hồ sơ cán bộ đi B là một nguồn sử liệu quý giá, gắn với cuộc đời của hàng vạn con người trong chiến tranh, đất nước bị chia cắt. Mỗi trang hồ sơ là những trang đời về từng số phận người. Hiện nay, khách đến Trung tâm có thể tiếp cận nguồn sử liệu quý này qua rất nhiều kỷ vật, hồ sơ của các cán bộ đi B, trong đó có hồ sơ gốc của nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng như nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu, nhà thơ Lê Anh Xuân, nhà văn - nhà báo Dương Thị Xuân Quý, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm…Trong thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục kết nối, trả lại các hồ sơ, hiện vật cho chủ nhân, đồng thời có nhiều hoạt động khác để phát huy giá trị của khối tài liệu nói trên.
Trong hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B có bộ hồ sơ của Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ, cha của đạo diễn Đặng Nhật Minh gồm: Giấy giới thiệu sinh hoạt Đảng, phiếu báo đã tiếp nhận giấy giới thiệu, phiếu chuyển đảng tịch của đảng viên, sơ lược lý lịch và tự thuật... Giáo sư, bác sĩ Đặng Văn Ngữ hy sinh trong trận bom B52 ở chiến trường Trị Thiên ngày 1/4/1967.
Mãi 20 năm sau, một người đi rừng mới phát hiện mộ ông như một người lính vô danh. Trong gói vải dù bọc di hài, có tấm biển nhôm khắc chữ “Đặng Văn Ngữ. 1-4-1967”. Hài cốt ông được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ xã Phong Mỹ, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế, ở khu mộ liệt sĩ chưa rõ tung tích. Năm năm sau, anh em đạo diễn Đặng Nhật Minh mới tìm thấy mộ cha, đưa về chôn cất trong nghĩa trang Đặng tộc trên núi Ngự Bình.
Hồ sơ của cán bộ đi B Nguyễn Khoa Điềm gồm có: Bản khai lý lịch viết tay, học bạ phổ thông cấp 2, 3; lý lịch đoàn viên; thẻ đoàn viên; bằng đại học… Nguyễn Khoa Điềm là một nhà thơ, chính trị gia. Sinh ra tại Huế, năm 1955, ông ra Bắc học tại Trường học sinh miền Nam, tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội. Năm 1964, ông trở về Nam cho đến năm 1975. Ông từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước…
Nhà văn Nguyễn Quang Sáng là một cán bộ miền Nam tập kết, rồi đi B. Ông là tác giả và biên kịch 2 tác phẩm nổi tiếng là truyện ngắn “Chiếc lược ngà” và phim điện ảnh “Cánh đồng hoang”. Với những đóng góp to lớn cho nền văn học nước nhà, ông được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - Nghệ thuật đợt II năm 2000.
(Nguồn: Báo in Pháp luật Việt Nam số 244 -248 ra ngày 1-5/9/2022)
Ngày 29/6, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị giao ban công tác pháp chế 06 tháng đầu năm 2026. Hội nghị diễn ra dưới sự chủ trì của đồng chí Hoàng Thanh Tùng — Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Cùng dự có Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, đại diện các cơ quan, tổ chức ở Trung ương, các Ủy ban của Quốc hội, các bộ, cơ quan ngang bộ, các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học.
Chiều 29/6, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học Hoàn thiện thể chế về luật sư và hành nghề luật sư trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì Hội thảo.
(PLVN) - Mới đây, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký Quyết định số 1132/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành tiêu chí, danh mục nền tảng số dùng chung quốc gia trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị. Trong đó, Cổng Pháp luật quốc gia do Bộ Tư pháp làm cơ quan chủ quản được quy định là nền tảng số dùng chung quốc gia sử dụng chung cho các ngành, lĩnh vực (Nhóm A).
Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu, quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật cần bám sát thực tiễn, tháo gỡ các "điểm nghẽn" về pháp lý để tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Không đẩy khó khăn cho người dân, doanh nghiệp trong thiết kế chính sách và xây dựng pháp luật...
Trong khuôn khổ chuyến công tác tới Nga tham dự Diễn đàn Pháp lý quốc tế Saint Petersburg lần thứ XIV, ngày 26/6, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cùng Đoàn công tác của Việt Nam đã có cuộc làm việc với lãnh đạo Ủy ban Đối ngoại Saint Petersburg và đại diện cơ quan luật pháp thành phố.
Sáng 25/6, Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành và Nghị quyết số 20/2026/QH16 ngày 23/4/2026 về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
Sáng 26/6, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước Lê Vệ Quốc chủ trì cuộc họp trao đổi một số nội dung liên quan tại dự thảo Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về đặt cọc.
Trong bối cảnh công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc cách thức hình thành, lan tỏa dư luận xã hội, công tác dư luận xã hội cần chuyển mạnh từ nắm bắt, phản ánh sang phân tích, dự báo và định hướng.
Ngày 26/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì họp triển khai kết quả buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với ngành giáo dục và đào tạo.
Trưởng đoàn Đảng Cộng sản Việt Nam thông báo chủ trương đề xuất đăng cai Hội nghị Toàn thể ICAPP lần thứ 14 tại Việt Nam vào năm 2028, khẳng định cam kết tham gia, đóng góp tích cực và trách nhiệm vào hoạt động chung của ICAPP.
Ngày 25/6, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh đã chủ trì Hội nghị tham vấn chính sách Luật về văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL). Bà Trần Thị Kim Nhung, Uỷ viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cùng dự.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu, phải tổng rà soát, làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu, kết nối và khai thác trên phạm vi toàn hệ thống chính trị. Các bộ, ngành phải hoàn thành việc tạo lập và chuẩn hóa các cơ sở dữ liệu chuyên ngành; khẩn trương kết nối, chia sẻ dữ liệu với Trung tâm dữ liệu quốc gia để khai thác dùng chung theo quy định…
Ngày 29/6, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị giao ban công tác pháp chế 06 tháng đầu năm 2026. Hội nghị diễn ra dưới sự chủ trì của đồng chí Hoàng Thanh Tùng — Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Cùng dự có Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, đại diện các cơ quan, tổ chức ở Trung ương, các Ủy ban của Quốc hội, các bộ, cơ quan ngang bộ, các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học.
Chiều 29/6, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học Hoàn thiện thể chế về luật sư và hành nghề luật sư trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì Hội thảo.
(PLVN) - Mới đây, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký Quyết định số 1132/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành tiêu chí, danh mục nền tảng số dùng chung quốc gia trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị. Trong đó, Cổng Pháp luật quốc gia do Bộ Tư pháp làm cơ quan chủ quản được quy định là nền tảng số dùng chung quốc gia sử dụng chung cho các ngành, lĩnh vực (Nhóm A).
Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh Hà Tĩnh) chủ trì, phối hợp với Công an phường Thủ Dầu Một, Công an phường Chánh Hưng (TP Hồ Chí Minh), Công an tỉnh Lâm Đồng, Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an triệt phá thành công chuyên án đấu tranh với đường dây đánh bạc và rửa tiền xuyên quốc gia có quy mô đặc biệt lớn.
(PLVN) - Công an phường Giảng Võ (Hà Nội) vừa phát hiện, bắt giữ 2 đối tượng liên quan hành vi mua bán trái phép chất ma túy, thu giữ hơn 18 gam ma túy tổng hợp.
(PLVN) - Chỉ trong thời gian ngắn sau khi tiếp nhận tin báo, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Bắc Ninh đã nhanh chóng điều tra, làm rõ hai vụ cướp tài sản xảy ra trên địa bàn, bắt giữ các đối tượng gây án và thu hồi tài sản trả lại cho bị hại.
PLM - Sáng 26/6, Trường Đại học Công đoàn tổ chức Lễ Bế giảng và Trao bằng tốt nghiệp Cử nhân, Thạc sĩ, Tiến sĩ đợt tháng 6 năm 2026, ghi dấu cột mốc trưởng thành của khóa sinh viên, học viên sau nhiều năm nỗ lực học tập, nghiên cứu và rèn luyện.
(PLM) - Hội thảo quốc gia tại Trường Đại học Công đoàn bàn về pháp luật tiền lương tối thiểu, từ kinh nghiệm quốc tế đến bất cập thực tiễn, nhằm đề xuất giải pháp bảo vệ người lao động và thúc đẩy thị trường lao động bền vững.
(PLM) - Ngày 24/6, tại Bộ Tư pháp, Bộ Tư pháp phối hợp UBND TP.HCM tổ chức hội thảo tham vấn các cơ quan trung ương về dự án Luật Đô thị đặc biệt. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú và Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đồng chủ trì hội thảo.
(PLM) - Giải Báo chí Quốc gia 2025 tại Hải Phòng tôn vinh 123 tác phẩm xuất sắc, nhấn mạnh bản lĩnh, trách nhiệm và vai trò tiên phong của báo chí cách mạng.
PLM - Chiều ngày 21/6, tại Hải Phòng, Hội Báo toàn quốc năm 2026 đã chính thức bế mạc, khép lại chuỗi hoạt động sôi nổi, ý nghĩa của ngày hội lớn nhất của những người làm báo cả nước nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026).
(PLM) - Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 tại Hải Phòng khép lại với nhiều thảo luận sâu sắc về tương lai báo chí Việt Nam, trong đó nhấn mạnh bản lĩnh, chất lượng nội dung và sứ mệnh tin cậy giữa “bão” AI, mạng xã hội.
(PLM) - Nằm án ngữ trên hành lang an toàn giao thông, loạt Ki-ôt trước kia thuộc Công ty Cổ phần Lương thực Hà Sơn Bình thuộc xã Thanh Oai, Thành phố Hà Nội hiện nay đã biến thành nơi kinh doanh xe máy, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Đại diện UBND xã Thanh Oai cho biết, sẽ xử lý theo đúng quy định của pháp luật.
PLM - Chiều 19/6, tại thành phố Hải Phòng, Hội Báo toàn quốc năm 2026 với chủ đề “Báo chí Việt Nam - Trung thành, Sáng tạo, Trách nhiệm trong kỷ nguyên mới” đã chính thức khai mạc. Đây là lần đầu tiên Hội Báo toàn quốc được tổ chức tại Hải Phòng, hướng tới chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026).
PLM - Tối 19/6, tại thành phố Hải Phòng, trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc 2026, đêm chung kết và trao giải cuộc thi Tiếng hát Người làm báo mở rộng năm 2026 đã diễn ra sôi nổi, để lại nhiều cảm xúc đối với người tham dự. Đây là hoạt động văn hóa ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026).
(PLM) - Sáng ngày 19/6, tại Bộ Tư pháp, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng đã có buổi làm việc và chúc mừng các cơ quan báo chí thuộc Bộ nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1926 - 21/6/2026).
