Thời khắc lịch sử ở Hội trường Diên Hồng
Sáng 12/6/2025, tại Hội trường Diên Hồng (Nhà Quốc hội), tôi đã trở thành nhân chứng trong một thời khắc lịch sử. Khi màn hình điện tử hiện lên kết quả đại đa số đại biểu tán thành thông qua Nghị quyết số 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cả hội trường vang dội tiếng vỗ tay. Chính thức từ thời điểm này, cả nước còn 34 tỉnh, thành phố.
Là một đại biểu Quốc hội, tim tôi như hòa cùng nhịp đập hào hùng của quyết sách lịch sử, đánh dấu bước ngoặt trong cải cách quản trị quốc gia, mở ra không gian phát triển mới, khơi thông các nguồn lực để hướng tới một Việt Nam hiện đại và phát triển bền vững. Giữa không khí trang nghiêm mà sôi nổi ấy, tôi cảm nhận rõ trọng trách vinh quang trên vai mình cùng các đại biểu khác: chúng tôi đang “vẽ lại” bản đồ hành chính của đất nước, một việc mà gần nửa thế kỷ qua mới diễn ra ở quy mô lớn đến vậy.
Tôi tự hào vì được góp phần quyết định dấu mốc này của Quốc hội khóa XV, tựa như tinh thần “Diên Hồng” xưa: toàn dân thống nhất một lòng cho quyết định trọng đại của quốc gia. Thực tế, đa số cử tri và Nhân dân bày tỏ đồng thuận rất cao trước khi Quốc hội bấm nút thông qua Nghị quyết. Đúng như Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu: Việc tinh gọn tổ chức bộ máy, tiết kiệm tiền chỉ là một phần, quan trọng hơn cả là hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả bộ máy, đưa đất nước phát triển lên. Đây là điều mong mỏi nhất. Lời chia sẻ ấy khiến tôi vô cùng xúc động bởi nhận thức sâu sắc rằng chúng tôi đang làm một việc hợp ý Đảng, lòng dân, vì tương lai phồn vinh của Tổ quốc.
Quyết định giảm số tỉnh, thành từ 63 xuống 34 không đơn thuần là việc sắp xếp lại địa giới hành chính, mà thực sự là một bước ngoặt lịch sử mang tầm chiến lược. Song song với Nghị quyết 202/2025/QH15, Nghị quyết 203/2025/QH15 (ngày 16/6/2025) về sửa đổi Hiến pháp đã chính thức xác lập mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (không còn cấp huyện). Kể từ ngày 1/7/2025, toàn quốc gồm 34 tỉnh, thành phố và 3.321 đơn vị hành chính cấp xã.
Lần đầu tiên từ năm 1976, chúng ta tiến hành một cuộc cải cách hành chính sâu rộng như vậy. Tầm vóc lịch sử của các quyết sách này thể hiện ở chỗ nó đã mở ra một “khung xương” hành chính mới cho đất nước trên cả chiều dọc lẫn chiều ngang, từ trung ương xuống cơ sở và sắp xếp lại đơn vị hành chính trong lãnh thổ. Đây là “một cuộc cách mạng tổ chức bộ máy” ở tầm quốc gia, đặt nền móng cho một cơ cấu hành chính tinh gọn - hiệu lực - hiệu quả.
Nền tảng cho sự phát triển mới của đất nước
Ý nghĩa to lớn của công cuộc “sắp xếp lại giang sơn” lần này được thể hiện ở mấy điểm:
Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý: Việc sáp nhập các tỉnh giúp giảm mạnh đầu mối hành chính, xóa bỏ những chồng chéo, phân tán trước đây. Bộ Nội vụ tính toán việc sắp xếp này giúp tiết kiệm khoảng 38.100 tỷ đồng mỗi năm giai đoạn 2026 - 2030 nhờ cắt giảm chi phí hành chính và biên chế; nguồn lực tiết kiệm sẽ được tái đầu tư vào các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế, hạ tầng...
Thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững: Khi hợp nhất các đơn vị hành chính, hình thành những tỉnh/thành phố mới có quy mô dân số và diện tích lớn hơn, tạo điều kiện tối ưu hóa quy hoạch vùng và phát huy lợi thế kinh tế vùng. Như Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân nhận định: “Sự kết hợp, hợp nhất các tỉnh, thành phố không chỉ là phép cộng về diện tích, dân số mà còn là phép nhân của GDP”.
Những tỉnh mới với tiềm lực lớn hơn sẽ trở thành “đầu tàu” kinh tế mới, thu hút đầu tư, hình thành các vùng động lực phát triển. Ví dụ như việc sáp nhập Hải Phòng – Hải Dương tạo ra cụm đô thị - cảng biển với 4,1 triệu dân, kết nối thuận lợi vào tam giác kinh tế Hà Nội – Lạng Sơn – Hạ Long, mở ra trục logistics ven biển, rút ngắn chi phí vận chuyển hàng hóa ra cảng biển hay Thành phố Hồ Chí Minh hợp nhất với tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là bước ngoặt chưa từng có trong lịch sử phát triển đô thị Việt Nam.
Củng cố chính quyền địa phương, tăng cường hiệu quả phục vụ Nhân dân: Việc chuyển đổi mô hình từ chính quyền địa phương 3 cấp sang 2 cấp là một thay đổi mang tính lịch sử trong phương thức quản trị quốc gia. Quyết định này khẳng định mạnh mẽ nguyên tắc “Nhà nước của Nhân dân, do dân, vì dân”. Bộ máy gọn nhẹ giúp mọi chính sách, dịch vụ công đến với người dân nhanh chóng hơn, trực tiếp hơn. Đúng như tinh thần phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về sáp nhập tỉnh, thành phố, đây không chỉ là đổi mới hành chính đơn thuần mà là bước chuyển mình chiến lược nhằm xây dựng mô hình chính quyền phục vụ, “phục vụ nhân dân tốt hơn, gần dân hơn và hiệu quả hơn”.
Người dân kỳ vọng chính quyền địa phương hai cấp sẽ vừa tăng tính tự chủ, linh hoạt cho địa phương, vừa bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, thông suốt, tạo ra một nền hành chính hiện đại, thống nhất nhưng không xa rời cơ sở.
Tất nhiên, tầm vóc lịch sử lớn lao thường đi kèm những thách thức không nhỏ. Việc sáp nhập tỉnh, chuyển đổi mô hình chính quyền tác động đến bộ máy nhân sự và tâm tư của một bộ phận cán bộ, người dân. Có địa phương phải “chia tay” tên gọi cũ thân thương, không ít cán bộ phải sắp xếp lại vị trí công tác. Song vì “sự tiến bộ, cường thịnh của đất nước” đòi hỏi mỗi chúng ta sẵn sàng hy sinh lợi ích riêng, chấp nhận những thiệt thòi tạm thời để hướng tới lợi ích chung của toàn xã hội, của quốc gia, dân tộc.
Những quyết định này đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, có lộ trình rõ ràng và nhận được sự ủng hộ rất cao của nhân dân, đó chính là điểm tựa vững chắc bảo đảm thành công. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của người dân, những quyết sách này là dấu ấn lịch sử trong công cuộc đổi mới, phát triển đất nước, đưa nước ta sang một trang mới, kỷ nguyên mới trên con đường hiện đại hóa và hội nhập, thẳng tiến tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc.
TS. Trần Văn Khải - Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội
