Luật Hải quan sửa đổi: Gỡ "điểm nghẽn" để doanh nghiệp tăng tốc xuất nhập khẩu

Kỳ vọng “một cửa” thực chất cho doanh nghiệp

Phát biểu tổng quan về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan, ông Nguyễn Thành Hưng - Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính) khẳng định, Luật Hải quan hiện hành đến thời điểm này đã bộc lộ nhiều hạn chế, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung.

Theo ông Nguyễn Thành Hưng, chính sách phải đi vào cuộc sống. Trên cơ sở tổng kết thi hành Luật Hải quan hiện hành, tiếp thu ý kiến của các Bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, dự thảo Luật tập trung vào ba nhóm nội dung lớn. Đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa và ứng dụng công nghệ trong quản lý hải quan; cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm thành phần hồ sơ, thúc đẩy tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp và tăng cường phân cấp, phân quyền; đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các quy định pháp luật có liên quan.

“Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ triển khai hải quan số, hải quan thông minh trên môi trường số. Hiện ngành Hải quan đang thí điểm mô hình thông quan tại chỗ tại Hải Phòng, đồng thời hoàn thiện cơ chế một cửa quốc gia, tăng cường chia sẻ dữ liệu với các Bộ, ngành và bổ sung cơ sở pháp lý đối với hàng hóa XNK qua thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới. Việc sửa đổi Luật Hải quan lần này nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho công tác quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp triển khai hoạt động thuận lợi, minh bạch hơn. Qua đó góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thông quan, nâng cao tính công khai, minh bạch và tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính cho doanh nghiệp” - Phó Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Thành Hưng nhấn mạnh.

Tháo gỡ nhiều “điểm nghẽn” cho hoạt động XNK

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến quan tâm đến vấn đề khai báo hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa XNK qua nền tảng TMĐT; yêu cầu xác thực e-ID của người mua… Cụ thể, bà Nguyễn Thị Hồng Vân - Phó Chủ tịch Bay Global Strategies cho rằng, Luật Hải quan sửa đổi không nên yêu cầu các sàn TMĐT phải đóng vai trò là người khai báo hải quan và chịu sự kiểm tra, giám sát của hải quan. Bên cạnh đó, Luật cũng phải nêu rõ vai trò của người khai báo của sàn TMĐT không đồng nghĩa với việc sàn này trở thành nhà nhập khẩu chính thức, mà khách hàng/người mua hàng vẫn phải là nhà nhập khẩu chính thức, bởi vai trò của người khai báo hải quan và người nhập khẩu là khác biệt và độc lập. Và điều quan trọng là phải duy trì sự tách biệt này, nếu không các sàn TMĐT sẽ phải gánh chịu toàn bộ rủi ro tuân thủ hải quan đối với mỗi lô hàng, gây nên gánh nặng quá lớn cho họ.

Liên quan đến vấn đề này, bà Lê Thị Xuân Huế, Phó Giám đốc Công ty TNHH Bower Group Asia Việt Nam cho rằng cơ quan soạn thảo cần rà soát, đối chiếu với Luật TMĐT để tránh chồng chéo, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Theo bà Huế, quy định yêu cầu sàn TMĐT thực hiện kê khai hải quan chưa thực sự phù hợp với Luật TMĐT, bởi các sàn chỉ đóng vai trò trung gian kết nối giao dịch, không trực tiếp nắm đầy đủ thông tin về hàng hóa để thực hiện khai báo. Nếu giao thêm nghĩa vụ này, các sàn có thể phải đối mặt với rủi ro pháp lý lớn do không đủ khả năng kiểm soát và xác thực toàn bộ thông tin sản phẩm. Điều này cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT và lưu thông hàng hóa.

Đối với vấn đề xác thực định danh điện tử (e-ID) với người mua, bà Huế cho rằng, Luật TMĐT cũng đã quy định rồi. Cụ thể, tại Điều 17, 22 và 25 Luật TMĐT: Yêu cầu xác thực đối với người bán, chứ không yêu cầu xác thực với người mua. Vậy chúng ta có nên đưa quy định này khi phải khai báo với hải quan không? Theo bà Huế, trong giao dịch mua bán chỉ nên quy định người bán và người mua phải xác thực theo Luật TMĐT. Luật TMĐT quy định như thế nào thì đối chiếu sang đó để tuân thủ.

Về lĩnh vực đại lý hải quan, dự thảo Luật mới nhất cũng đã bỏ đi tiêu chí cụ thể đối với đại lý hải quan. Theo đó, Bộ Tài chính sẽ quy định cụ thể đối với các đại lý hải quan. Khi xây dựng quy định này, bà Huế cho rằng cũng phải cân nhắc thật kỹ bởi hiện tại, các DN XNK phụ thuộc rất lớn vào các đại lý hải quan. Cho nên với những quy định tác động đến đại lý hải quan cũng sẽ tác động rất lớn đến hoạt động XNK. Chính vì thế, cần lưu ý có điều khoản chuyển tiếp để các đơn vị hải quan có thể đáp ứng được, nhằm bảo đảm tính liên tục của hoạt động đại lý hải quan, để làm sao không ảnh hưởng đến hoạt động XNK.