Thúc đẩy triển khai mô hình Hải quan số, số hóa toàn bộ quy trình thủ tục hải quan

Trong 2 ngày 13 - 14/1/2026, Cục Hải quan tổ chức Hội nghị tập huấn, giới thiệu văn bản văn bản quy phạm pháp luật mới ban hành và Phần mềm quản lý, làm thủ tục đối với phương tiện vận tải xuất nhập cảnh cho cán bộ công chức ngành Hải quan và cộng đồng doanh nghiệp phía Bắc.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn nhấn mạnh, việc hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và quy trình nghiệp vụ là nhiệm vụ trọng tâm để thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh chuyển đổi số, ngành Hải quan đang lấy người dân và doanh nghiệp (DN) làm trung tâm để xây dựng một hệ thống hiện đại, phù hợp với các cam kết quốc tế.

Về lộ trình chiến lược trong tương lai gần, Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn cho biết: “Năm 2026 sẽ là thời điểm quan trọng để rà soát, sửa đổi và bổ sung Luật Hải quan, dự kiến trình Quốc hội vào tháng 10/2026. Đây là cơ sở pháp lý cao nhất để đáp ứng yêu cầu thực tiễn của mô hình Hải quan số và số hóa toàn bộ quy trình thủ tục”.

Theo đó, các nghị định và thông tư hướng dẫn cũng sẽ được điều chỉnh tương ứng để đảm bảo tính đồng bộ khi hệ thống công nghệ thông tin mới chính thức đi vào hoạt động.

Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn.

Điểm đột phá nhất trong lộ trình này chính là kế hoạch thay thế Hệ thống VNACCS/VCIS. Theo dự kiến, hệ thống thông quan mới sẽ được triển khai từ ngày 31/12/2026. Đây là hệ thống lõi của Hải quan số, được thiết kế để xử lý dữ liệu tập trung với tốc độ cao và khả năng tích hợp linh hoạt. Lộ trình trong giai đoạn từ cuối năm 2026 và đầu năm 2027, cơ quan Hải quan sẽ ứng dụng đưa tất cả các thủ tục hải quan, từ quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan đến quản lý thuế được tích hợp trên một nền tảng duy nhất là Hệ thống Hải quan số và Cổng thông tin một cửa quốc gia.

Mục tiêu của việc hợp nhất này là tạo ra một hệ sinh thái dữ liệu dùng chung, giúp các đơn vị trong ngành Hải quan và các cơ quan quản lý nhà nước có thể chia sẻ thông tin tức thời. Đối với DN, việc chỉ phải tương tác trên một giao diện duy nhất sẽ giúp tiết kiệm chi phí, thời gian và giảm thiểu các rủi ro pháp lý.

Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn yêu cầu các đơn vị, đặc biệt là các chi cục hải quan khu vực nhanh chóng phổ biến và quán triệt lại các nội dung tập huấn cho đội ngũ công chức thực thi. Việc nắm vững các nội dung sửa đổi tại Nghị định số 167/2025/NĐ-CP, Thông tư số 121/2025/TT-BTC và sử dụng thành thạo phần mềm nghiệp vụ là yêu cầu bắt buộc để nâng cao chất lượng thực thi pháp luật.

“Các đơn vị tập trung phản ánh, trao đổi những khó khăn phát sinh từ thực tiễn để kịp thời tháo gỡ, đảm bảo các quy định mới và phần mềm nghiệp vụ được vận hành thông suốt, góp phần vào sự thành công chung của công cuộc hiện đại hóa ngành Hải quan trong giai đoạn mới”, Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn nhấn mạnh.

Tại Hội nghị, đại diện Ban Quản lý giám sát về hải quan đã làm rõ những thay đổi trọng yếu tại Nghị định số 167/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 08/2015/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan (có hiệu lực ngày 15/8/2025). Riêng các khoản 5, 6 và 19 Điều 1 Nghị định số 167/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 10, 11 và 35 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025.

Bên cạnh đó, ngày 18/12/2025, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 121/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung các thông tư quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan, thuế xuất nhập khẩu (XNK) và quản lý thuế đối với hàng hóa XNK (có hiệu lực từ ngày 1/2/2026).

Điểm cốt lõi của các văn bản mới này là việc chuyển đổi mạnh mẽ từ chứng từ giấy sang số hóa dưới dạng các chỉ tiêu thông tin trên hệ thống.

Một hội nghị tập huấn tương tự sẽ tổ chức vào các ngày 22-23/1/2026 cho cán bộ công chức ngành Hải quan và cộng đồng doanh nghiệp phía Nam.