Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phải thực sự trở thành "tiếng lòng" của Nhân dân

Công tác xây dựng pháp luật, hoàn thiện thể chế được chú trọng, tăng cường

Thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) tham dự và phát biểu tại Đại hội về “công tác xây dựng pháp luật và công tác phối hợp giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu rõ, giai đoạn 2024 - 2026, vượt lên rất nhiều khó khăn, thử thách, với tinh thần đổi mới sáng tạo, không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, MTTQ Việt Nam đã triển khai toàn diện các Chương trình hành động, đạt được những kết quả quan trọng, hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội lần thứ X đề ra.

Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI, MTTQ Việt Nam đã thể hiện sâu sắc vị trí, vai trò là thiết chế quan trọng, đại diện, tập hợp và phản ánh ý chí, nguyện vọng, quyền làm chủ của Nhân dân trong quá trình sửa đổi Hiến pháp năm 2013; tham gia xây dựng 159 luật, cùng nhiều nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá, vượt trội để khẩn trương đưa các nghị quyết chiến lược, trụ cột của Đảng vào cuộc sống, phúc đáp kịp thời đòi hỏi của thực tiễn.

Quang cảnh phiên khai mạc Đại hội

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, vai trò đậm nét của MTTQ Việt Nam trong nhiệm kỳ qua được thể hiện sâu sắc trong 2 lĩnh vực sau:

Thứ nhất, công tác xây dựng pháp luật, hoàn thiện thể chế được chú trọng, tăng cường và đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận. MTTQ Việt Nam đã khơi dậy và phát huy trí tuệ, trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân trong quá trình sửa đổi Hiến pháp năm 2013; hệ thống MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã tổ chức gần 62.000 hội nghị và tổng hợp trên 51 triệu ý kiến của Nhân dân, các chuyên gia, nhà khoa học và đội ngũ trí thức, góp phần để Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp với sự đồng thuận, thống nhất rất cao, thể hiện sâu sắc sự thống nhất giữa “ý Đảng” và “lòng dân”.

Bắt nhịp với yêu cầu đổi mới tư duy và quy trình lập pháp, công tác phản biện xã hội của MTTQ ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành “màng lọc” hữu hiệu góp phần nâng cao chất lượng chính sách, bảo đảm quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của nhân dân, sát với thực tiễn, có tính khả thi; được các cơ quan đánh giá cao, tiếp thu nhiều ý kiến xác đáng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các đại biểu tham dự phiên khai mạc trọng thể Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI

Thứ hai, công tác phối hợp giữa UBTVQH với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam ngày càng chặt chẽ, toàn diện, thực chất, hiệu quả, góp phần phát huy dân chủ, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của mỗi cơ quan. Công tác nắm bắt tình hình Nhân dân, tổ chức tiếp xúc cử tri, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của Nhân dân được đổi mới, đa dạng hóa, phản ánh kịp thời, giúp cho UBTVQH, các cơ quan của Quốc hội, các đại biểu Quốc hội có được nhiều thông tin quý giá, thiết thực, đa chiều về thực tiễn đời sống, tâm tư, nguyện vọng của cử tri, góp phần nâng cao chất lượng quyết sách của Quốc hội…

Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đặt nhiệm vụ “hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững đất nước” là một trong ba đột phá chiến lược, “đột phá của đột phá”, “đi trước mở đường”.

Trong bối cảnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục phát huy tinh thần “Lập pháp kiến tạo, giám sát thực chất, quyết sách bứt phá”, để pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước, mà còn phải trở thành động lực phát triển, giải phóng sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực trong xã hội và tạo lập môi trường, khung khổ pháp lý cho đổi mới sáng tạo.

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ Đảng và Nhân dân giao phó, đồng thời, nâng cao hơn nữa hiệu quả phối hợp công tác giữa UBTVQH với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQVN, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị 4 vấn đề.

Trong đó, tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò, trách nhiệm của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, nhất là hoạt động phản biện xã hội đối với các chính sách liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, đoàn viên, hội viên và cộng đồng doanh nghiệp.

“MTTQ phải thực sự trở thành “tiếng lòng” của Nhân dân, là kênh đóng góp quan trọng cho việc xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số”, nâng cao đời sống của Nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại của đất nước”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đồng thời, bám sát Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI để phối hợp triển khai có hiệu quả, chất lượng, đúng tiến độ các nhiệm vụ lập pháp, nhất là các nhiệm vụ có ý nghĩa nền tảng, chiến lược đối với sự phát triển đất nước. Quán triệt Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Phải chuyển mạnh từ tư duy “làm luật cho đủ” sang tư duy “làm luật để phát triển”; từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”.

Cùng với đó, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy chế phối hợp giữa UBTVQH và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; nâng cao hiệu quả phối hợp công tác giữa hai cơ quan trên tất cả các hoạt động; phối hợp triển khai Chương trình giám sát hằng năm. Nâng cao hiệu quả công tác theo dõi, đôn đốc, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thực hiện kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội. Đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng các hội nghị tiếp xúc cử tri và tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri; phối hợp chặt chẽ trong xây dựng báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân cả nước.

Chuyển đổi số là “cầu nối” để Mặt trận gần dân hơn

Cũng tại Đại hội, bà Bùi Huyền Mai, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, Phó Chủ tịch không chuyên trách Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã trình bày tham luận về Xây dựng Mặt trận số Thủ đô với triết lý: Công nghệ là phương tiện - Con người là trung tâm – Sức mạnh Đại đoàn kết là mục tiêu cao nhất.

Bà Mai cho biết, Đại hội XIV của Đảng đã nhấn mạnh chuyển đổi mạnh mẽ phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc sang “vận động xã hội”, đồng hành, kiến tạo và lan tỏa. Trong dòng chảy đó, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn, mà đã thực sự trở thành mệnh lệnh chiến lược để đổi mới phương thức lãnh đạo và hoạt động của hệ thống Mặt trận. Chuyển đổi số chính là "cầu nối" để Mặt trận đến gần dân hơn, thấu hiểu dân hơn và phục vụ Nhân dân tốt hơn như yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị tiếp xúc với cử tri ngày 4/5 vừa qua.

Bà Bùi Huyền Mai phát biểu tham luận tại Đại hội

Nhìn lại quá khứ, bà Mai dẫn chứng: để một ý kiến phản ánh của bà con về con ngõ ngập lụt hay ô nhiễm môi trường đến được cấp có thẩm quyền, đôi khi phải mất cả tháng qua các cuộc họp tổ dân phố và rất nhiều đơn từ. Nhưng ngày hôm nay, tại Hà Nội, chỉ cần một chiếc Smartphone, một vài thao tác đơn giản trên ứng dụng iHanoi, tiếng nói của người dân đã ngay lập tức đến bàn làm việc của lãnh đạo có thẩm quyền giải quyết theo thời gian thực. Chuyển đổi số chính là mệnh lệnh từ thực tiễn cuộc sống, là “cầu nối” để Mặt trận gần dân hơn, trở thành nơi ý Đảng hòa quyện với lòng dân, cụ thể hóa quan điểm “Dân là gốc”.

Trên cơ sở đó, bà Mai cho rằng, chuyển đổi số không chỉ là công nghệ mà thực sự là cuộc cách mạng về tư duy. Khác với chính quyền số hướng tới mục tiêu là quản trị xã hội, mục tiêu chuyển đổi số của Mặt trận hướng tới là kết nối, là lắng nghe, là phát huy dân chủ Xã hội chủ nghĩa và củng cố niềm tin, giữ ổn định từ cơ sở.

Qua thực tiễn tại Hà Nội, để biến quyết tâm thành kết quả, bà Mai cho hay, Mặt trận thành phố đang tập trung vào 5 mũi nhọn đột phá. Cụ thể, xây dựng hạ tầng “Một trục, đa kênh”. Xác định không gian số là không giới hạn. Mọi hoạt động từ chỉ đạo đến lắng nghe nhân dân đều diễn ra trên môi trường mạng an toàn. Qua các ứng dụng như iHanoi, HanoiWork tạo ra “hạ tầng của niềm tin” – nơi thông tin chính thống lan tỏa nhanh nhất và tâm tư của nhân dân được tiếp nhận sớm nhất.

“Với nền tảng không gian làm việc số dùng chung đã triển khai đến 126 xã, phường, chúng tôi đã cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, chuyển từ quản lý bằng văn bản sang quản trị bằng dữ liệu và mục tiêu. Đo đếm kết quả thực hiện một cách rõ ràng, đảm bảo tính liên tục và hệ thống trong hoạt động của MTTQ từ Thành phố đến cơ sở”, bà Mai thông tin.

Mũi nhọn đột phá tiếp theo được bà Mai đề cập là xây dựng kho dữ liệu “Đúng - Đủ - Sạch - Sống- Thống nhất và dùng chung”. Đây là hạt nhân của mọi hoạt động. Việc nắm chắc dữ liệu đoàn viên, hội viên cho phép Mặt trận chuyển từ vận động theo phong trào sang vận động “đúng đối tượng, đúng nhu cầu, đúng thời điểm”.

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội nhấn mạnh, chuyển đổi số không phải là mua sắm thiết bị, là nâng cấp phần mềm mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị và phương thức phục vụ nhân dân. Nếu không thay đổi cách nghĩ, cách làm thì công nghệ hiện đại đến đâu cũng chỉ là những cỗ máy vô hồn.

Bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân được thực hiện thực chất

Trình bày tham luận với chủ đề “Sự thụ hưởng của nhân dân làm nền tảng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc thành phố Hồ Chí Minh”, bà Trương Thị Bích Hạnh, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh luôn xác định lấy sự thụ hưởng của nhân dân làm nền tảng để xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, qua đó tạo sự đồng thuận xã hội, phát huy sức mạnh toàn dân.

Trong quá trình triển khai nhiệm vụ, MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh luôn quán triệt, thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Trong đó, “dân thụ hưởng” được xem là thước đo đánh giá hiệu quả của các phong trào, các cuộc vận động và các hoạt động chăm lo an sinh xã hội.

Bà Trương Thị Bích Hạnh cho biết, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố đã chủ động phối hợp rà soát, đề xuất nhiều chính sách an sinh thiết thực, hướng trực tiếp đến người dân. Đồng thời, xem xét chính sách có tính ưu việt nhất của 3 địa phương: TP Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương (trước đây), qua đó chọn chính sách cao nhất, sự thụ hưởng cao nhất của người dân để hợp nhất và ban hành mới.

Nhiều chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc đã được triển khai như: trợ cấp 100% cho trẻ em mồ côi đến năm 18 tuổi; kiểm tra sức khỏe miễn phí cho người dân; hỗ trợ học phí từ mầm non đến các bậc học; hỗ trợ 100% bảo hiểm y tế cho người từ 65 đến 75 tuổi và hỗ trợ bảo hiểm y tế cho học sinh. Thành phố cũng đang hướng tới mở rộng hỗ trợ bảo hiểm y tế cho người từ 60 tuổi trở lên; miễn phí vé xe buýt cho người dân; hỗ trợ chi phí học tập cho học sinh, sinh viên là đồng bào dân tộc thiểu số.

Ngoài ra, Ủy ban MTTQ TP Hồ Chí Minh cũng triển khai nhiều mô hình chăm lo thiết thực như Quỹ Vì người nghèo, Quỹ An sinh xã hội, Quỹ “Vì biển đảo quê hương - Vì tuyến đầu Tổ quốc”, các nguồn cứu trợ khẩn cấp nhằm hỗ trợ kịp thời các lĩnh vực trọng yếu, người dân có hoàn cảnh khó khăn và người yếu thế.

Bà Trương Thị Bích Hạnh trình bày tham luận tại Đại hội

Cũng theo Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh, hoạt động giám sát của MTTQ các cấp thành phố đã có bước chuyển mình từ diện rộng sang chiều sâu, không né tránh những vấn đề khó và nhạy cảm. Qua giám sát, đặt ra yêu cầu xuyên suốt để mỗi quyết sách ban hành phải vì sự phát triển của Thành phố, vì lợi ích cao nhất của người dân, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân được thực hiện thực chất, hợp lòng dân. Các phương thức và giải pháp cơ bản nêu trên có ý nghĩa hoàn thiện phương châm hoạt động của MTTQ, hướng đến đảm bảo “an sinh, an ninh, an toàn, an dân”.

Trong thời gian tới, MTTQ TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục đồng hành cùng Thành phố trong các nhiệm vụ trọng tâm như chuyển đổi số, xây dựng khu dân cư đoàn kết, nghĩa tình, tự quản, an toàn; tham gia giải quyết các vấn đề dân sinh, môi trường, an ninh trật tự và nâng cao chất lượng sống của người dân. Mặt trận tiếp tục xác định mọi hoạt động phải hướng về cơ sở, lấy người dân làm trung tâm và lấy sự hài lòng, sự thụ hưởng của nhân dân làm mục tiêu cao nhất. Đây là một trong những nền tảng quan trọng để xây dựng thế trận lòng dân vững chắc…