Năm 2026: Quyết liệt giảm thiểu ô nhiễm không khí đô thị

Khai xuân, chất lượng không khí Hà Nội ở mức trung bình

Những ngày đầu xuân trở lại làm việc sau kỳ nghỉ Tết, chất lượng không khí tại Hà Nội trong tuần qua duy trì ở mức trung bình. Cụ thể, vào ngày đầu tiên người dân đi làm trở lại (23/2), số liệu từ Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc cho thấy, vào lúc 7h00, chỉ số AQI tại trạm 556 Nguyễn Văn Cừ ở mức 56; trạm số 1 đường Giải Phóng (phường Bạch Mai) ở mức 74; và trạm Công viên Nhân Chính - Khuất Duy Tiến ở mức 51. Đây là ngưỡng trung bình, phản ánh nồng độ bụi mịn PM2.5 và các chất ô nhiễm khác đang ở mức chấp nhận được, chưa gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe cộng đồng. Đến 25/2, chất lượng không khí tiếp tục duy trì ở mức trung bình, trong bối cảnh thời tiết nồm ẩm đặc trưng của giai đoạn chuyển mùa. Độ ẩm cao có thể khiến bụi mịn kết dính và lắng xuống, giúp chỉ số AQI không tăng đột biến. Tuy nhiên, nếu xuất hiện tình trạng lặng gió hoặc nghịch nhiệt, các chất ô nhiễm vẫn có nguy cơ tích tụ cục bộ, đặc biệt tại những khu vực mật độ giao thông lớn.

Như vậy, so với cùng thời điểm trong dịp Tết, hầu hết các điểm quan trắc đều đạt mức tốt (màu xanh), thì chất lượng không khí đã giảm một bậc. Điều này cho thấy xu hướng gia tăng của các chất ô nhiễm khi các hoạt động giao thông, sản xuất và sinh hoạt đô thị dần trở lại nhịp độ bình thường.

Thúc đẩy tuân thủ kiểm định khí thải xe máy

Năm 2026, nhiều giải pháp giảm thiểu ô nhiễm không khí sẽ được ưu tiên đẩy mạnh tại các đô thị lớn. Đơn cử, việc ban hành và áp dụng quy chuẩn khí thải mới đối với xe mô tô, xe gắn máy được xem là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực giảm phát thải từ giao thông - một trong những nguồn gây ô nhiễm không khí chủ yếu tại các đô thị lớn.

Cụ thể, Thông tư số 92/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 30/6/2026. Quy chuẩn mới không áp dụng đối với các phương tiện thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an. Đối với các phương tiện còn lại, xe mô tô, xe gắn máy đang lưu hành trên cả nước sẽ phải thực hiện kiểm định khí thải theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới. Quy chuẩn đưa ra 4 mức giới hạn tối đa cho phép đối với các thông số Hydrocacbon (HC) và Cacbon Monoxit (CO) trong khí thải. Các ngưỡng cụ thể được quy định chi tiết trong bảng tiêu chuẩn kèm theo Thông tư. Lộ trình áp dụng cụ thể sẽ do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Việc kiểm định khí thải sẽ được thực hiện tại các cơ sở đủ điều kiện, được chứng nhận theo quy định của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Thiết bị đo khí thải phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo quy chuẩn Việt Nam. Theo phân công của Chính phủ, Bộ Xây dựng là cơ quan tổ chức triển khai kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy trên phạm vi toàn quốc; khi cần thiết, phương pháp đo sẽ áp dụng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia do Bộ này ban hành.

Ước tính, quy định kiểm định khí thải sẽ tác động trực tiếp tới hơn 70 triệu xe mô tô, xe gắn máy đang lưu hành trên cả nước. Quy mô phương tiện khổng lồ này đặt ra thách thức lớn về tổ chức thực hiện. Để đáp ứng nhu cầu kiểm định định kỳ, cần khoảng 5.000 cơ sở đủ điều kiện hoạt động trên toàn quốc. Điều này đồng nghĩa với việc phải đầu tư đồng bộ về trang thiết bị đo đạt chuẩn, xây dựng quy trình kỹ thuật thống nhất và đào tạo đội ngũ nhân lực có chuyên môn.

Ở góc độ xã hội, quy định mới có thể tạo áp lực tài chính đối với một bộ phận người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp đang sử dụng xe cũ, có nguy cơ không đạt chuẩn khí thải. Tuy nhiên, trong bối cảnh ô nhiễm không khí ngày càng nghiêm trọng tại các đô thị lớn, việc kiểm soát phát thải từ xe máy vẫn được xem là giải pháp cấp thiết, dù khó vẫn phải làm, nhằm đạt được mục tiêu phát triển giao thông bền vững, thân thiện với môi trường trong những năm tới, nâng cao chất lượng sống tại đô thị.