Năm học mới 2026 - 2027 phải là minh chứng cho đột phá giáo dục

Chưa tạo được chuyển biến thực chất

Nội dung Kết luận nêu rõ, ngày 15/6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì buổi làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo và một số cơ quan về công tác chuẩn bị năm học mới 2026 - 2027 và tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Sau khi nghe báo cáo của lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, ý kiến đóng góp của các đại biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết luận như sau: Công tác chuẩn bị cho năm học mới 2026 - 2027 được Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương triển khai tích cực, toàn diện, từ tuyển sinh đầu cấp, tăng cường cơ sở vật chất, mạng lưới trường lớp, xây dựng đội ngũ nhà giáo, chương trình giáo dục và sách giáo khoa, thực hiện chế độ, chính sách hỗ trợ người dạy và người học.

Qua 10 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, toàn hệ thống chính trị đã có những chuyển biến tích cực về nhận thức, tư duy lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện; Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhiều nỗ lực về hoàn thiện thể chế, chính sách, huy động các nguồn lực, tập trung giải quyết nhiều điểm nghẽn, từng bước tạo đột phá trong phát triển giáo dục và đào tạo.

Tuy nhiên, những kết quả trong triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW mới là bước đầu, chủ yếu thể hiện ở công tác quán triệt, tuyên truyền, nâng cao nhận thức; chưa có kế hoạch mang tính chiến lược để triển khai thực hiện, công tác chuẩn bị chính sách chưa đáp ứng yêu cầu; chưa tạo được chuyển biến thực chất để đáp ứng yêu cầu “đột phá” của Nghị quyết số 71-NQ/TW trong nhà trường, lớp học, trong đời sống, thu nhập, điều kiện làm việc của giáo viên và trong trải nghiệm học tập của học sinh, sinh viên.

Công tác chuẩn bị năm học mới 2026 - 2027 chưa đáp ứng yêu cầu; tình trạng thừa, thiếu cục bộ giáo viên còn diễn ra ở nhiều nơi, là điểm nghẽn lớn; cơ sở vật chất và thiết bị dạy học chưa đáp ứng yêu cầu; chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh vẫn còn gây áp lực lớn cho gia đình và xã hội; tình trạng cạnh tranh vào trường công, trường chất lượng cao và việc chênh lệch chất lượng giữa các trường; môi trường giáo dục còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn, văn hóa ứng xử và sức khoẻ tâm lý; bạo lực học đường diễn biến phức tạp; giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học chưa tạo đột phá rõ nét; quản lý giáo dục còn nặng hành chính…

“Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên”

Để năm học mới 2026 - 2027 thực sự trở thành minh chứng cho năng lực triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW trong thực tiễn, mỗi cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục cần rà soát tổng thể, tập trung cao độ và có giải pháp hiệu quả triển khai nhiệm vụ được giao.

Cụ thể: Đảng ủy Chính phủ chủ trì tổ chức Hội nghị toàn quốc về công tác chuẩn bị năm học mới 2026 - 2027 (kết hợp Hội nghị Chính phủ sơ kết 6 tháng đầu năm 2026); chỉ đạo bộ, ngành, địa phương, cơ sở giáo dục tổ chức đồng loạt Lễ khai giảng năm học 2026 - 2027 và Lễ khánh thành các trường phổ thông liên cấp nội trú xã biên giới đất liền vào sáng ngày 05/9/2026.

Các tỉnh ủy, thành ủy lãnh đạo, chỉ đạo tập trung cao độ cho công tác chuẩn bị năm học mới 2026 - 2027; chịu trách nhiệm việc bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất, đủ trường, đủ lớp, đủ sách giáo khoa, thiết bị dạy học phổ thông phục vụ năm học mới 2026 - 2027.

Ban Tổ chức Trung ương phối hợp Bộ Nội vụ, Bộ Giáo dục và Đào tạo và các địa phương khẩn trương đề xuất phương án biên chế, quản lý biên chế, chế độ, chính sách cho ngành giáo dục và đào tạo; linh hoạt điều động nhân sự, chấm dứt tình trạng thừa thiếu cục bộ, bảo đảm nguyên tắc “Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên”. Nghiên cứu chuyển đổi cơ chế giao chỉ tiêu, biên chế “cứng” cho từng trường sang áp dụng biên chế linh hoạt, cho phép luân chuyển giáo viên giữa các trường trong cùng một địa bàn.

Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu việc phân cấp giao tổng biên chế cho địa phương tự chủ tuyển dụng và sử dụng dựa trên định mức thực tế học sinh/lớp; phối hợp với các địa phương khẩn trương rà soát thực trạng đội ngũ công chức quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo cấp ở xã và đề xuất phương án xử lý (hoàn thành trong quý III/2026).

Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ báo cáo cấp có thẩm quyền cho ý kiến đối với Đề án cải cách chính sách tiền lương, sớm xếp lương nhà giáo ở mức cao nhất trong thang bậc lương sự nghiệp; có cơ chế đặc thù để thu hút các chuyên gia giỏi, nhà khoa học đầu ngành tham gia giảng dạy, nghiên cứu.

Nâng cao chất lượng giờ học chính khóa, giảm áp lực thi cử

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các địa phương và cơ quan có liên quan giải quyết tình trạng bạo lực học đường, chú trọng công tác giáo dục lịch sử dân tộc, đạo đức, lối sống lành mạnh cho học sinh, sinh viên, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2026 - 2027; có giải pháp hiệu quả nhằm xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, nhân văn; lấy phòng ngừa là chính, lấy giáo dục, cảm hoá, hỗ trợ học sinh, sinh viên là nền tảng, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Bộ Giáo dục và Đào tạo và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tiến hành kiểm soát chi phí học tập, chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực trong dạy thêm, học thêm và bệnh thành tích; công khai các khoản thu, chi trong nhà trường, không lạm dụng xã hội hoá giáo dục làm tăng các khoản đóng góp của phụ huynh hoặc thay cho phần ngân sách phải bảo đảm; xử lý nghiêm tình trạng ép học, gợi ý học, gây áp lực với học sinh và phụ huynh; đồng thời, nâng cao chất lượng giờ học chính khóa, giảm áp lực thi cử, minh bạch tuyển sinh, điều chỉnh chương trình phù hợp và cải thiện động lực của giáo viên.

Học nghề không phải là lựa chọn thứ hai

Về định hướng phát triển giáo dục và đào tạo trong thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần giữ vai trò chủ đạo, quản lý thống nhất về chuyên môn, tiêu chuẩn, chất lượng, đội ngũ và định hướng phát triển hệ thống; tiếp tục phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động cho cơ sở giáo dục, người đứng đầu và giáo viên, đi đôi với nâng cao trách nhiệm giải trình. Rà soát các quy định, định mức đã lạc hậu, cắt giảm thủ tục hành chính, báo cáo hình thức để giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn và tập trung cho học sinh. Xây dựng, cập nhật dữ liệu giáo dục “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Dữ liệu phải giúp nhận diện được sớm tình trạng thiếu giáo viên, thiếu phòng học, trường quá tải, học sinh có nguy cơ bỏ học và những bất hợp lý trong chi phí học tập, sử dụng ngân sách. Chuyển đổi số trong giáo dục phải thực chất, giúp thầy cô dạy tốt hơn, học sinh học tốt hơn, quản lý hiệu quả hơn.

Tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục nghề nghiệp và phân luồng. Giáo dục nghề nghiệp phải được đặt đúng vị trí là trụ cột phát triển nhân lực quốc gia. Học nghề không phải là lựa chọn thứ hai mà là con đường thiết thực để có việc làm, thu nhập, cơ hội học tiếp và phát triển lâu dài. Cần sắp xếp lại mạng lưới giáo dục nghề nghiệp, khắc phục tình trạng phân tán, trùng lắp, chất lượng thấp.

Cùng với đó, coi trọng việc bảo đảm công bằng về giáo dục trong giai đoạn mới. Thực hiện chính sách hỗ trợ theo nguyên tắc nơi nào khó hơn thì được hỗ trợ nhiều hơn, giáo viên nào dạy ở nơi khó khăn hơn thì được đãi ngộ tốt hơn. Đối với vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, cần ưu tiên giáo dục mầm non, tăng cường dạy tiếng Việt trước lớp 1, tổ chức trường lớp bán trú, bữa ăn học đường, nhà công vụ giáo viên, đường đến trường an toàn; cần chú ý trường học không chỉ “dạy chữ” mà còn là thiết chế cộng đồng, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, củng cố niềm tin và bảo vệ biên cương Tổ quốc.

Đối với trẻ khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, phải phát triển giáo dục hòa nhập cộng đồng thực chất. Cần có giáo viên hỗ trợ, thiết bị trợ giúp, chương trình phù hợp và kết nối y tế - xã hội, không để trẻ em chỉ “có tên trong lớp” nhưng không được học trong điều kiện phù hợp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu tăng cường công tác hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW. Thực hiện tốt việc khen thưởng, biểu dương kịp thời những mô hình làm tốt để nhân rộng. Đồng thời, có giải pháp xử lý nghiêm những đơn vị, địa phương, cá nhân để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.