Nâng cao năng lực thực thi trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Phát biểu khai mạc Hội thảo, GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh, việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp là một bước chuyển rất lớn trong tư duy tổ chức và vận hành bộ máy nhà nước ở địa phương. Nếu nhìn ở bề mặt, đây là sự sắp xếp lại đơn vị hành chính, giảm tầng nấc trung gian, tinh gọn đầu mối, rút ngắn quy trình xử lý công việc. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, đây là sự chuyển đổi căn bản trong mô hình quản trị địa phương: Từ quản lý theo tầng nấc hành chính sang quản trị dựa trên phân quyền, dữ liệu, năng lực thực thi, trách nhiệm giải trình và giá trị phục vụ nhân dân. Điều đó đặt ra một nhận thức rất quan trọng: Thành công của mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ phụ thuộc vào việc sắp xếp tổ chức bộ máy, mà phụ thuộc quyết định vào năng lực thực thi của bộ máy hành chính.

Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương khẳng định, việc nâng cao năng lực thực thi của bộ máy hành chính trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp là một nhiệm vụ lớn, khó, phức tạp nhưng hết sức cấp thiết. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật hành chính, mà là vấn đề chính trị, pháp lý, tổ chức, con người và phát triển. Năng lực thực thi của bộ máy hành chính chính là cầu nối giữa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước với cuộc sống của Nhân dân; là điều kiện để biến quyết tâm cải cách thành kết quả cụ thể; là yếu tố quyết định niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với chính quyền.

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: hcma.vn

Tại Hội thảo, các tham luận khẳng định việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là sự thay đổi về cấu trúc tổ chức, giảm tầng nấc trung gian hay sắp xếp lại đơn vị hành chính, mà sâu xa hơn là quá trình đổi mới phương thức quản trị địa phương theo hướng tinh gọn hơn, trực tiếp hơn, linh hoạt hơn, trách nhiệm hơn và phục vụ Nhân dân tốt hơn. Sau gần một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tạo ra nhiều chuyển biến tích cực, bộ máy hành chính từng bước được sắp xếp tinh gọn; mối quan hệ giữa cấp tỉnh, cấp xã và người dân trực tiếp hơn; nhiều quy trình hành chính được rút ngắn; trách nhiệm của chính quyền cơ sở rõ hơn; trong khi chuyển đổi số tiếp tục tạo động lực nâng cao hiệu quả điều hành và cung ứng dịch vụ công.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu mới về năng lực thực thi của bộ máy hành chính. Khi phạm vi quản lý của cấp xã được mở rộng, khối lượng công việc tăng lên, mức độ phân cấp, phân quyền cao hơn thì áp lực thực thi cũng lớn hơn. Từ thực tiễn đó, Hội thảo tập trung phân tích các vấn đề lý luận, pháp lý và kinh nghiệm quốc tế nhằm tìm kiếm giải pháp nâng cao năng lực thực thi của bộ máy hành chính trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương trong giai đoạn mới.

Nhiều ý kiến tập trung làm rõ yêu cầu chuyển đổi từ nền hành chính quản lý sang nền hành chính kiến tạo phát triển; đồng thời đặt ra đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; đổi mới chế độ công vụ, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo hướng đa năng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh mới. Cùng với đó là yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, quản trị dữ liệu, bảo đảm nguồn lực về tài chính, cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ, cũng như xây dựng văn hóa công vụ đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Bên cạnh đó, Hội thảo cũng tập trung thảo luận các vấn đề trọng tâm như hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; nâng cao năng lực tổ chức và điều phối giữa cấp tỉnh và cấp xã; phát triển đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu mới; nâng cao trách nhiệm giải trình, chất lượng phục vụ và niềm tin xã hội… Đáng chú ý, nhiều ý kiến nhấn mạnh vai trò của thôn, tổ dân phố và đội ngũ hoạt động không chuyên trách ở cơ sở trong việc bảo đảm hiệu quả thực thi của chính quyền cấp xã.