Ngập lụt, lũ lớn, nguy cơ lũ quét, sạt lở đất đang ở mức rất cao tại một số tỉnh phía Bắc

Hơn 4.800 nhà dân bị ngập, hư hỏng, trong đó Lạng Sơn, Cao Bằng mỗi nơi hơn 2.000 nhà; Thái Nguyên hơn 730 nhà. Hơn 1.600 nhà bị cô lập do đường sá sạt lở, ngập sâu, trong đó Lạng Sơn hơn 1.000 nhà, Thái Nguyên gần 580 nhà.

Có 9.480ha lúa, hoa màu bị ngập úng, chủ yếu ở Cao Bằng với hơn 5.000ha, Bắc Ninh gần 2.900ha. Gần 43.000 gia cầm bị chết, cuốn trôi. Ngập lụt, sạt lở, ách tắc giao thông xảy ra tại 493 điểm trên các tuyến đường ở Lạng Sơn, Cao Bằng, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Thanh Hóa.

Trước đó, ghi nhận từ 19h ngày 6/10 đến 16h ngày 7/10, Thái Nguyên, Cao Bằng, Tuyên Quang, Bắc Ninh, Lạng Sơn mưa 200 - 400mm. Trọng điểm mưa là Thái Nguyên, trạm Hóa Thượng 564mm, Gia Bảy 541mm, Đồng Quang 484mm, Nam Hòa 481mm.

Tại Bắc Ninh, trạm Bố Hạ mưa 449mm, Xuân Hương 397mm, Lạng Giang 336mm. Tại Hà Nội, trạm Mễ Trì 261mm, Sóc Sơn 242mm. Mưa lớn, dồn dập từ 3h - 10h làm xuất hiện khoảng 122 điểm ngập ở Hà Nội, trong đó 23 điểm ngập sâu không thể qua lại, nhiều khu vực nước tràn vào nhà dân và trường học, làm đảo lộn sinh hoạt.

Lý giải nguyên nhân gây mưa lớn, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, vùng áp thấp suy yếu từ bão Matmo ở phía bắc di chuyển sang phía tây đã tương tác với gió đông nam của áp cao cận nhiệt đới (vùng khí áp nằm ở vĩ tuyến 20 - 30 độ) lấn từ biển vào, tạo ra hội tụ gió.

"Hội tụ gió mạnh gây mưa ở Bắc Bộ, tập trung vào Đông Bắc Bộ và Hà Nội, khiến mây đối lưu phát triển mạnh, xuất hiện giông, sấm sét, gió giật mạnh. Thêm gió đông nam liên tục đưa hơi ẩm từ biển vào đất liền, làm tăng cường đối lưu và lượng mưa", ông Khiêm giải thích.

Mưa lớn diện rộng khiến nhiều tuyến phố Hà Nội bị ngập sâu. (Ảnh: Tùng Đinh)

Tại Lạng Sơn, theo báo cáo của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự xã Tân Tiến, do ảnh hưởng của cơn bão số 11, từ sáng ngày 6/10 đến sáng 7/10 trên địa bàn xã có mưa liên tục, có lúc mưa rất to. Do mưa lớn kéo dài, lưu lượng nước đỉnh lên đến 1.572m3/s dẫn đến sự việc khoảng 13h30, Nhà máy thủy điện Bắc Khê bị vỡ 1 mảng bê tông ở cửa nhận nước, đồng thời bị đổ phòng điều khiển trung tâm và các thiết bị trong phòng. Ban đầu vết vỡ nhỏ, sau toác rộng khoảng 4 - 5m. Nước từ đập tràn xuống vùng hạ du, đẩy mực nước sông Bắc Khê và các suối lên nhanh, gây ngập nhiều khu dân cư. Tổng thiệt hại ước tính ban đầu khoảng 50 tỷ đồng. Từ sáng 7/10, thân đập đã có dấu hiệu bất thường nên địa phương chủ động sơ tán người dân vùng ảnh hưởng.

Đợt mưa sáng qua phạm vi không rộng bằng mưa do bão Bualoi ngày 30/9. Mưa tập trung ở Mễ Trì, Mỹ Đình, Hà Đông và vùng phía tây Hà Nội. Các khu vực khác như Đống Đa hay phía đông TP mưa ít hơn.

Xét về cường độ, mưa trong 1 tiếng đồng hồ lớn nhất là Mễ Trì (Hà Nội) - 108mm (5h - 6h), cao hơn so với đợt mưa ngày 30/9, trạm Định Công là 101mm. Mưa cường suất lớn khiến nước không kịp rút, gây ngập nhanh hơn.

Ông Mai Văn Khiêm nhấn mạnh, ngoài ngập lụt, lũ lớn, nguy cơ lũ quét và sạt lở đất tại hầu khắp các tỉnh miền núi, Trung du Bắc Bộ đang ở mức rất cao do hơn một tuần qua liên tục có mưa, độ ẩm đất đạt ngưỡng bão hòa. Tại Thái Nguyên, Bắc Ninh, ngoài ngập lụt khu dân cư, khu ven sông, địa phương cần có biện pháp ứng phó ngập lụt tại khu công nghiệp.

Theo báo cáo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 7/10/2025, tại một số tỉnh khu vực Bắc Bộ, đặc biệt tại Thái Nguyên, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Hà Nội, tổng lượng mưa nhiều nơi khoảng 300 - 400mm, cá biệt có nơi trên 560mm. Trên sông Cầu xuất hiện lũ đặc biệt lớn, mực nước tại Thái Nguyên lúc 17h ngày 7/10/2025 vượt báo động 3 khoảng 2,37m, cao hơn lũ lịch sử năm 2024 khoảng 0,56m và còn tiếp tục lên. Đã xảy ra tình trạng ngập lụt tại Bắc Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, đặc biệt là tại Thái Nguyên. Lũ trên hệ thống sông Thái Bình đang lên, nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn hệ thống đê điều.

Lũ trên sông Cầu đoạn qua phường Linh Sơn lúc gần 16h ngày 7/10. (Ảnh: baothainguyen.vn)

Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Công điện 189/CĐ-TTg yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương tập trung phòng, chống lũ, lụt, lũ ống, lũ quét, sạt lở đất ở Bắc Bộ.

Để bảo đảm an toàn tính mạng, hạn chế thiệt hại về tài sản của Nhân dân, Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh Thái Nguyên, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Cao Bằng và các địa phương khác trên lưu vực sông Thái Bình, nhất là sông Cầu, sông Thương; chủ động phối hợp Bộ Quốc phòng, Bộ Công an triển khai ngay các biện pháp cấp bách phòng, chống lũ theo cấp báo động. Trong đó tập trung rà soát những khu vực bị ngập sâu, khu vực có nguy cơ xảy ra sạt lở, lũ ống, lũ quét để chủ động di dời, sơ tán dân cư ra khỏi các khu vực nguy hiểm, bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân là trên hết, trước hết.

Triển khai công tác hộ đê, bảo đảm an toàn đê điều, hồ đập, huy động tối đa lực lượng, phương tiện, vật tư để kịp thời xử lý các sự cố ngay từ giờ đầu. Bằng mọi biện pháp tiếp cận những nơi bị ngập sâu, chia cắt để kịp thời cứu trợ lương thực, thực phẩm cho các hộ có nguy cơ thiếu đói, tuyệt đối không để người dân đói, khát.

Bộ trưởng các Bộ: Quốc phòng, Công an chỉ đạo các lực lượng quân đội, công an đóng trên địa bàn sẵn sàng lực lượng, phương tiện, vật tư, thiết bị, lương thực, thực phẩm cần thiết, phối hợp địa phương triển khai hỗ trợ Nhân dân phòng, chống lũ, lụt; tìm kiếm cứu nạn, khắc phục nhanh nhất có thể hậu quả thiên tai theo đề nghị của địa phương.
Tại Thanh Hóa, vợ chồng ông Lương Văn Chính và vợ bà Lò Thị Pun ngụ bản Đoàn Kết, xã Mường Lát ở lại trông nương lúa trên quả đồi phía sau bản. Rạng sáng 7/10, một vết sạt lở lớn bất ngờ từ sườn đồi ụp xuống, tràn qua chòi canh, vùi lấp hai người.
Sáng sớm, người dân đi qua phát hiện khu vực bị sạt và báo chính quyền. UBND xã cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu Tén Tằn huy động lực lượng tìm kiếm trong điều kiện mưa lớn, địa hình dốc, nhiều đá. Đến trưa qua, thi thể hai nạn nhân được tìm thấy dưới lớp đất đá, cơ thể có nhiều thương tích. Chính quyền đã bàn giao cho gia đình tổ chức mai táng theo phong tục địa phương.