Nghệ An phê duyệt đề án phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Tính đến tháng 1/2026, Nghệ An đã có 15 di sản được ghi danh vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đề án nhằm đưa các di sản trở thành nội lực góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội một cách bền vững.

Thông tin trên được bà Trần Thị Mỹ Hạnh – Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Nghệ An nêu tại Họp báo vừa diễn ra tình hình kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh năm 2025 và nhiệm vụ năm 2026 của tỉnh.

Nhiều vấn đề "nóng" liên quan đến du lịch được đề cập tại Họp báo về tình hình kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh tỉnh Nghệ An đầu năm 2026.

Đưa di sản thành nội lực phát triển kinh tế

Trả lời câu hỏi của phóng viên về các chính sách để bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn, bà Hạnh chia sẻ:

Ngày 6/1/2026, Nghệ An vừa có thêm 2 di sản được ghi danh vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể: Tri thức chế biến các món ăn từ lươn và Lễ hội Đền Mai Bảng, phường Cửa Lò.

Riêng về tri thức chế biến món ăn từ lươn tại Nghệ An, ngành đã ấp ủ xây dựng hồ sơ di sản từ vài năm và rất mừng được Bộ VHTTDL công nhận. Đây là một sự vinh danh đối với nét đẹp ẩm thực truyền thống đặc sắc của xứ Nghệ.

Giám đốc Sở VHTTDL Nghệ An Trần Thị Mỹ Hạnh phát biểu tại Họp báo.

Như vậy, hiện tỉnh đã có 15 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, gồm: Lễ hội đền Chín Gian; Lễ hội đền Cờn; Lễ Xăng Khan của người Thái; Lễ hội đền Thanh Liệt; Lễ hội đền Quả Sơn; Lễ hội đền Bạch Mã; Lễ hội đền Ông Hoàng Mười; Lễ hội đền thờ Nguyễn Cảnh Hoan; Lễ hội đền Yên Lương; Nghề dệt thổ cẩm của người Thái ở Nghệ An; Lễ đón tiếng sấm của người Ơ đu; Chữ Thái ở Nghệ An; Nghệ thuật Trống tế Yên Thành và 2 di sản vừa được vinh danh.

Tri thức chế biến các món ăn từ lươn ở Nghệ An vừa được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Về chính sách, ngay từ khi nhiều di sản của tỉnh chưa được ghi danh vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể thì tỉnh đã có các giải pháp để bảo tồn, phát huy giá trị.

Năm 2022, Sở đã tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết 28/2022/NQ – HĐND quy định một số chính sách hỗ trợ bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Trong đó có một số cơ chế, chính sách bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể.

Mới đây, tháng 12/2025, UBND tỉnh vừa phê duyệt Đề án Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản trong danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2030 và những năm tiếp theo.

Theo Giám đốc Sở VHTTDL Nghệ An, Đề án nêu nhiều giải pháp, trong đó nổi bật một số giải pháp căn cơ sẽ triển khai quyết liệt:

Thứ nhất, có chiến lược truyền thông, quảng bá để các di sản trở thành sản phẩm du lịch.

Thứ hai, có cơ chế, chính sách đãi ngộ với các nghệ nhân nhằm tạo nguồn nhân lực phát triển mạnh mẽ. Đối với việc gìn giữ, phát huy giá trị di sản thì các nghệ nhân dân gian có vai trò vô cùng quan trọng.

Thứ ba, tập trung thu hút các nguồn xã hội hóa để đưa các sản phẩm văn hóa – du lịch này trở thành các nguồn lực phát triển kinh tế.

Thứ tư, bảo tồn gắn với phát triển du lịch một cách bền vững trong thời gian tới.

Đại diện các Sở, ngành và cơ quan báo chí tham dự Họp báo. Ảnh: Tuyết Lan

Quyết liệt tạo điều kiện thu hút đầu tư du lịch

Cũng tại Họp báo, đề cập đến một số dự án tồn đọng trên địa bàn tỉnh, bà Trần Thị Mỹ Hạnh đã có ý kiến về dự án Khu du lịch, dịch vụ hỗn hợp và nghỉ dưỡng Cầu Cau (thuộc huyện Thanh Chương (cũ), nay thuộc xã Hoa Quân) do Công ty Cổ phần Tập đoàn Cienco 4 làm chủ đầu tư.

Bà cho biết, đảo Chè – Cầu Cau là một trong những danh thắng tuyệt đẹp, nổi bật của tỉnh nhưng gần 10 năm qua, nhà đầu tư chưa triển khai được, rất lãng phí. Tại Hội thảo khoa học “Nghệ An – Phát triển tiềm năng và thu hút đầu tư du lịch” vừa tổ chức tháng 12/2025 do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành chủ trì, nhiều doanh nghiệp du lịch cũng quan tâm đến việc này.

Đại diện ngành VHTTDL tỉnh đề nghị Sở Tài chính tham mưu quyết liệt để UBND tỉnh sớm có hướng xử lý, nếu Cienco 4 không triển khai được thì thu hồi đễ cho các nhà đầu tư khác tham gia phát triển du lịch trong thời gian tới.

Vùng đảo Chè - Cầu Cau nằm sát đường mòn Hồ Chí Minh. Ảnh: CSCC

Trả lời câu hỏi về vi phạm tại điểm du lịch sinh thái Phà Lài (huyện Con Cuông (cũ), nay thuộc xã Môn Sơn), Giám đốc Sở VHTTDL Nghệ An cho biết: Khu du lịch sinh thái Phà Lài là dự án tỉnh đã thu hút được nhà đầu tư và đã có giấy tờ hợp lệ để triển khai, nhưng nhiều năm rồi địa phương chưa giải phóng được mặt bằng. Một số hộ dân ở đây tự phát lấn chiếm, kinh doanh du lịch ngay trên bến thuyền thuộc dự án. Nhà đầu tư không triển khai được và đã nhiều lần kiến nghị. Tỉnh đã có nhiều văn bản chỉ đạo chính quyền địa phương (trước đây là huyện Con Cuông) đề nghị kiên quyết giải phóng mặt bằng, trả mặt bằng sạch cho nhà đầu tư làm. Nhưng đến nay vẫn chưa xong.

Việc thu hút được một nhà đầu tư về du lịch rất khó khăn, trong khi doanh nghiệp rất tâm huyết. Nếu trong khoảng hai năm dự án hoàn thành thì nơi đây sẽ trở thành điểm nhấn du lịch miền Tây đặc sắc của Nghệ An.

Vì vậy, Sở VHTTDL sẽ tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh và phối hợp với các bên liên quan quyết liệt xử lý các vi phạm để dự án sớm triển khai.