“Bắt nạt” chỉ là một trường hợp trong chuỗi chương trình lệch khung
Việc lựa chọn ngữ liệu trong SGK Ngữ văn phải đáp ứng mục tiêu giáo dục chung và yêu cầu cần đạt của cấp học đã quy định trong Chương trình môn học. Về mục tiêu giáo dục, Chương trình môn Ngữ văn quy định khá toàn diện, trong đó có mục tiêu phát triển năng lực văn học được quy định cụ thể như sau:
“Phát triển năng lực văn học với yêu cầu: phân biệt được các thể loại truyện, thơ, kí, kịch bản văn học và một số tiểu loại cụ thể; nhận biết được đặc điểm của ngôn ngữ văn học, nhận biết và phân tích được tác dụng của những yếu tố hình thức và biện pháp nghệ thuật gắn với mỗi thể loại văn học...”
Về yêu cầu cần đạt (chuẩn) đối với năng lực văn học ở cấp THCS, Chương trình quy định học sinh phải: “Nhận biết và phân biệt được các loại văn bản văn học: truyện, thơ, kịch, kí và một số thể loại tiêu biểu cho mỗi loại; phân tích được tác dụng của một số yếu tố hình thức nghệ thuật thuộc mỗi thể loại văn học; hiểu nội dung tường minh và hàm ẩn của văn bản văn học…”.
Nói tóm lại, định hướng của Chương trình Ngữ văn ở cấp THCS là dạy học theo thể loại văn học và kiểu văn bản. SGK cần lựa chọn những văn bản tiêu biểu cho các thể loại và kiểu văn bản để giúp HS có khả năng đọc hiểu những văn bản tương tự trong cuộc sống. SGK Ngữ văn 6 của NXB Giáo dục VN (“bộ Kết nối tri thức với cuộc sống”) không làm đúng định hướng này mà tổ chức các bài học theo đề tài, chủ đề nội dung như ở cấp tiểu học, trong một bài học lẫn lộn cả thơ lẫn truyện, văn bản nghị luận, văn bản thông tin. Riêng với bài thơ “Bắt nạt” dạy ở chủ điểm “Tôi và các bạn”, nếu SGK theo đúng định hướng của Chương trình thì chắc sẽ không chọn bài thơ này vì nó hiển nhiên không tiêu biểu cho thể loại thơ 5 chữ.
Quy định dạy hồi ký nhưng lại dạy… tùy bút?
Để đáp ứng mục tiêu và yêu cầu cần đạt đã nêu, Chương trình môn Ngữ văn năm 2018 quy định ngữ liệu văn học dạy ở lớp 6 và lớp 7 như sau:
Ngữ liệu lớp 6 bao gồm những văn bản văn học thuộc các thể loại: Truyền thuyết, cổ tích; đồng thoại, truyện ngắn; thơ, thơ lục bát; hồi kí hoặc du kí. Có điểm khác với ngữ liệu lớp 6, ngữ liệu lớp 7 bao gồm những văn bản văn học thuộc các thể loại: ngụ ngôn, truyện ngắn, truyện khoa học viễn tưởng; thơ, thơ bốn chữ, năm chữ; tuỳ bút, tản văn và tục ngữ.
Đối chiếu với những quy định trên của Chương trình, có thể thấy những người làm bộ SGK Ngữ văn 6 của NXB GDVN (bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống”) không hiểu Chương trình hoặc cố ý làm sai Chương trình ở nhiêu điểm:
Thứ nhất, bộ sách này hoàn toàn không có văn bản nào là hồi ký – thể loại được quy định học ở lớp 6. Trong khi đó, lại dạy tùy bút ("Cây tre Việt Nam” của Thép Mới) là thể loại được quy định học ở lớp 7.
Thứ hai, bộ sách không chú trọng vào thể loại thơ lục bát như quy định của Chương trình mà chỉ tập trung vào thể loại thơ 5 chữ ("Bắt nạt", "Chuyện cổ tích về loài người" của Xuân Quỳnh), thơ tự do ("Những cánh buồm" của Hoàng Trung Thông), thơ văn xuôi ("Mây và sóng" của Tagore),....
Thứ ba, bộ sách còn lấy cả ngữ liệu quy định cho cấp tiểu học lên dạy ở lớp 6 Cụ thể là bài thơ "Chuyện cổ nước mình" của tác giả Lâm Thị Mỹ Dạ.
Thứ tư, mỗi bài đọc đều có đến 6 câu hỏi nhưng hầu như không có câu hỏi nào hướng dẫn học sinh tìm hiểu về đặc điểm của thể loại như quy định trong chương trình.
Vì vậy, khi đối chiếu chương trình, ta thấy sự lệch khung rất rõ. Không hiểu vì sao một bộ sách viết trái chương trình như vậy vẫn được Hội đồng thẩm định SGK và Bộ Giáo dục và Đào tạo cho lọt lưới? Dạy tản mạn, tùy hứng như vậy thì làm sao thực hiện được định hướng của Chương trình là hướng dẫn học sinh đọc hiểu các tác phẩm văn học theo thể loại?
Trách nhiệm thuộc về ai ?
Hiện nay, chúng ta cần có một bộ SGK chuẩn cho thầy trò cả nước dạy và học. Nếu chưa đáp ứng đủ điều kiện, cơ quan có trách nhiệm cần điều chỉnh, sửa chữa ngay, bởi các em học sinh có quyền được học những bộ sách tốt nhất. Việc để xảy ra hàng loạt những vấn đề, bất cập và sai phạm trong bộ SGK Ngữ văn 6, trách nhiệm thuộc về NXB GDVN, Tổng chủ biên bộ sách, Ban biên soạn, đặc biệt là Hội đồng thẩm định SGK. Chính sự tùy tiện và bất chấp này đã khiến cho dư luận có những phản ứng gay gắt trong những ngày gần đây.
Bà Nguyễn Thị Kim Thúy - ( Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề Xã hội của Quốc hội , ĐBQH khóa 14, 15): "Dư luận đang trông chờ vào việc giải quyết dứt điểm, kịp thời và minh bạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, và cần có sự trả lời trước công luận càng sớm càng tốt!
Dư luận bàn tán về Bài thơ “bắt nạt” của tác giả Nguyễn Thế Hoàng Linh đưa vào sách giáo khoa ngữ văn lớp 6 tập 1 bộ “Kết nối tri thức và cuộc sống” của NXB GDVN cả tháng nay rồi, nhưng tập thể tác giả và NXB GDVN cũng chưa hề lên tiếng là hoàn toàn không đúng.
Tôi cho rằng: Tập thể tác giả và NXB GDVN phải có trách nhiệm lắng nghe, giải trình trước công luận và đưa ra hướng khắc phục.
Bộ GDĐT là cơ quan có thẩm quyền phê duyệt sách giáo khoa, trách nhiệm trước hết là của hội đồng thẩm định (HĐTĐ) do Bộ thành lập, thứ hai là cơ quan tham mưu của Bộ và thứ ba là Lãnh đạo Bộ. Dù việc phê duyệt sách giáo khoa là của nhiệm kỳ trước nhưng trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ là xuyên suốt cho nên Lãnh đạo Bộ cần chỉ đạo NXB GDVN và tập thể tác giả sách giáo khoa nói trên trả lời công luận, nếu có sai sót thì Lãnh đạo Bộ phải chỉ đạo sửa chữa khắc phục và xử lý theo thẩm quyền".
Thầy Đào Quốc Vịnh - Nhà thơ, Hiệu trưởng trường Tiểu học Tô Hiến Thành, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội: "Phản biện xã hội về cái mới, về sự lạ nhất là trong dạy môn Ngữ văn là một việc làm đáng hoan nghênh và cần trân trọng. Tuy nhiên chúng ta cần tách bạch ra làm hai vấn đề rõ ràng: Thứ nhất là tác giả, tác phẩm, và thứ hai là ý chí của cơ quan biên soạn sách giáo khoa và Hội đồng thẩm định sách giáo khoa.
Tôi băn khoăn, Tổng chủ biên SGK Ngữ văn 6 Bùi Mạnh Hùng và nhóm biên soạn dựa vào những tiêu chí nào để lựa chọn bài thơ “Bắt nạt” vào SGK dạy cho các em học sinh ? Hình thức nghệ thuật, không ổn. Ý nghĩa giáo dục, khiên cưỡng.
Để xảy ra những lùm xùm trong dư luận hiện nay, trách nhiệm của các tác giả biên soạn SGK , đặc biệt là của Hội đồng thẩm định, của Vụ Giáo dục Trung học - Bộ GD&ĐT không hề nhỏ".
Thầy giáo Ngô Mậu Tình, Phó Hiệu trưởng trường PTDTBT TH&THCS Lâm Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình: "Quan điểm biên soạn sách giáo khoa THCS nói chung và sách giáo khoa Ngữ văn lớp 6 mới nói riêng tuân thủ nguyên tắc bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh. Sách có 10 bài học. Các văn bản được lựa chọn làm ngữ liệu trong mỗi bài học có nội dung gắn với chủ đề thể hiện.
Cụ thể trong bài 1 gắn với chủ đề “tôi và các bạn”, bài thơ “Bắt nạt” của Nguyễn Thế Hoàng Linh nằm trong chủ đề này. Qua việc đọc hiểu được gợi ra từ văn bản, học sinh được bồi đắp tình yêu thương, lòng trắc ẩn, sự khiêm tốn, thái độ chan hòa… nhưng “Bắt nạt” đã nằm ngoài dụng ý người soạn sách. Khi tiến hành thăm dò ý kiến của các học sinh giỏi và các em chuẩn bị lên lớp 6, tôi nhận được câu trả lời rất tiêu cực về nội dung bài thơ này. Với môn Ngữ văn, sự chuyển tiếp của các em thể hiện ở việc học sinh chuyển từ yêu cầu biết đọc, viết, nói, nghe ở mức độ căn bản sang yêu cầu phân biệt được thể loại, loại văn bản.
Cho nên, bài thơ này không phù hợp với lứa tuổi, nhận thức của học sinh vừa rời chương trình tiểu học. Mặt khác, đa số học sinh ở nông thôn, miền núi rất xa lạ với các hình ảnh nhảy híp-hóp và mù-tạt trong bài thơ nên các em rất lạ lẫm, khó hiểu và không thể phát huy được phẩm chất và năng lực tiếp nhận.
Với người Việt, nhút nhát được ví như thỏ, tục ngữ có câu: “ Nhát như thỏ”. Vì vậy, sự so sánh này không có lợi trong tiếp nhận của trẻ. Đã nhút nhát thì không thể nào đáng yêu được ở hoàn cảnh này. Bác Hồ kính yêu đã khuyên học sinh trong 5 điều dạy, có lẽ ai cũng biết và nhớ . Trong đó có câu “ Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm” . Chúng ta cần giáo dục học sinh dũng cảm chứ không phải thỏa hiệp với cái xấu, cái ác, cái tiêu cực trong cuộc sống".
Theo dõi chúng tôi trên:
PLM - Sáng ngày 20/10, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức họp báo thông tin về Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam 2026. Đồng chủ trì cuộc họp có Thủ trưởng Cục Tuyên huấn, Thủ trưởng Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, Thủ trưởng Cục Đối ngoại.
(PLM) - Bộ Tư pháp kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam bằng chương trình “Khám phá di sản văn hóa Trà Việt”, tôn vinh đóng góp của nữ cán bộ và lan tỏa tinh thần gắn kết, sáng tạo, nhân văn trong toàn ngành.
PLM - Được đầu tư khoảng 395 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh Quảng Ninh và đưa vào sử dụng từ năm 2019, trạm kiểm soát liên ngành Bắc Luân 2 được kỳ vọng là công trình cửa khẩu hiện đại, phục vụ hoạt động xuất nhập cảnh và giao thương Việt Nam - Trung Quốc. Tuy nhiên, sau khoảng hơn 7 năm vận hành, nhiều hạng mục tại đây đã xuất hiện tình trạng thấm dột, bong tróc, hư hỏng.
(PLM) - Dạy học dự án – Khơi nguồn yêu thương (OLPBL) của cô giáo Trần Thị Hương không chỉ mở ra hành trình khám phá tri thức mà còn là cơ hội để mỗi học sinh trưởng thành qua những trải nghiệm giàu ý nghĩa. Bằng việc kết nối kiến thức với thực tiễn, rèn luyện kỹ năng với tinh thần sẻ chia, OLPBL góp phần khơi dậy lòng nhân ái, nuôi dưỡng trách nhiệm và lan tỏa những giá trị sống tốt đẹp. Qua mỗi dự án, học sinh không chỉ học để hiểu, làm để trưởng thành mà còn biết yêu thương, đồng cảm và hành động vì cộng đồng, để mỗi bài học trở thành một hạt mầm gieo nên những điều tử tế trong cuộc sống.
PLM- Phản ánh tới Pháp luật Media – Báo Pháp luật Việt Nam, người dân phường Quang Trung, tỉnh Thanh Hóa cho biết, thời gian qua, tại khu vực hồ Cánh Chim, đoạn có mương nước chảy qua khu vực trang trại chăn nuôi lợn, nhiều thời điểm xuất hiện tình trạng nước chuyển màu đen đục, bốc mùi khó chịu. Đáng chú ý, gần đây, hiện tượng cá chết hàng loạt tại hồ khiến người dân lo ngại về nguy cơ ô nhiễm môi trường và đề nghị cơ quan chức năng làm rõ nguyên nhân.
(PLM) - Công chứng trong kỷ nguyên số: AI, Blockchain và bài toán giữ “bộ lọc” an toàn pháp lý cho giao dịch, đầu tư. Tọa đàm quốc tế hé lộ giải pháp rút ngắn thủ tục nhưng không đánh đổi an toàn pháp lý.
(PLM) - Ngày 05/09/2026, Báo Pháp luật Việt Nam đã phản ánh về tình trạng hàng loạt xe tải trọng lớn vận chuyển đất vào khu vực dự án nhà tang lễ Thanh Xuân, phường Khương Đình, Hà Nội khiến đường phố bụi bẩn, đất đá rơi vãi, ảnh hưởng đến đời sống người dân và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
(PLM) - Thu Hà Nội không chỉ níu lòng người bởi nắng vàng, gió heo may mà còn bởi hương cốm xanh dịu nhẹ, thanh tao. Những hạt cốm non gói trong lá sen thơm ngát, mang theo vị ngọt bùi của lúa non và nét tinh tế của đất trời, trở thành thức quà đặc trưng mỗi độ thu về.
Trong không khí thi đua sôi nổi của tuổi trẻ hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam – vào chiều ngày 11/10/2026, Đoàn Thanh niên xã Hương Sơn, TP.Hà Nội đã phối hợp với Đoàn Thanh niên Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức thành công Giải thi đấu Pickleball. Đây không chỉ là sân chơi thể thao lành mạnh, mà còn là dịp để tăng cường giao lưu, đoàn kết giữa đoàn viên, thanh niên và cán bộ, nhân viên của 2 đơn vị. Qua đây, góp phần thiết thực hưởng ứng phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”.
PLM - Tối 5/10/2026, nước bất ngờ dâng cao, tràn vào nhà dân và cơ sở sản xuất dọc đường ĐT747B, phường Tân Khánh, TP. Hồ Chí Minh. Theo thông tin ghi nhận ban đầu, khoảng 20 ha bị ngập, ảnh hưởng đến nhiều hộ dân và doanh nghiệp. Nước rút, nhưng phía sau là tài sản hư hỏng, hoạt động sản xuất đình trệ và nỗi lo của người dân. Đáng chú ý, một số người dân cho biết chưa từng chứng kiến tình trạng ngập nghiêm trọng như lần này, đặt ra yêu cầu cần sớm làm rõ diễn biến và nguyên nhân sự việc.
