Nhiều bước tiến quan trọng trong phòng ngừa và chấm dứt lao động trẻ em tại Việt Nam

Năm 2025 là tròn 25 năm Việt Nam phê chuẩn Công ước số 182 của Tổ chức Lao động Quốc tế về các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất. Đây là một dấu mốc quan trọng thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc bảo vệ trẻ em khỏi bóc lột và bảo đảm các quyền của trẻ và thúc đẩy nhanh hơn nữa tiến trình thực hiện Mục tiêu Phát triển Bền vững 8.7 – chấm dứt lao động trẻ em dưới mọi hình thức.

Thông tin tại sự kiện cho thấy, kể từ khi phê chuẩn Công ước số 182 vào năm 2000, Việt Nam đã đạt được nhiều bước tiến quan trọng trong công tác phòng ngừa và chấm dứt lao động trẻ em, bao gồm cả các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất.

Đại diện Cục Bà mẹ và trẻ em, Bộ Y tế trình bày các số liệu, hoạt động liên quan đến công tác phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em tại sự kiện ngày 17/12/2025. (Ảnh PV)

Thông qua việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, triển khai các chương trình quốc gia và tăng cường phối hợp giữa các ngành, và tại các cấp, Việt Nam đã củng cố hệ thống bảo vệ trẻ em, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục và tăng cường việc theo dõi, giám sát tình trạng trẻ em tham gia các hoạt động kinh tế.

Một động lực quan trọng tạo nên những kết quả này là Chương trình quốc gia về phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em giai đoạn 2021–2025, định hướng đến năm 2030, với trọng tâm là phòng ngừa, phát hiện sớm và xây dựng các giải pháp bền vững cho các nhóm trẻ dễ bị tổn thương.

Chương trình gắn kết chặt chẽ công tác phòng ngừa lao động trẻ em với các chính sách về giáo dục, giảm nghèo, an sinh xã hội và việc làm, qua đó hình thành một cách tiếp cận toàn diện nhằm bảo vệ quyền trẻ em. Những tiến bộ rõ rệt trong hoạch định chính sách dựa trên bằng chứng đã được ghi nhận.

Trẻ em vẽ tranh về ước mơ của bản thân để góp phần phòng ngừa lao động trẻ em. (Nguồn VGP)

Cụ thể, theo các cuộc điều tra quốc gia do Cục Thống kê, Bộ Tài chính thực hiện với sự hỗ trợ của ILO, tỷ lệ trẻ em tham gia các hoạt động kinh tế tại Việt Nam đã giảm từ 9,1% năm 2018 xuống còn 3,5% vào năm 2023.

Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 94.300 trẻ em đang làm các công việc có tính chất nguy hiểm, và gần 12 trên mỗi 100 trẻ em trong lao động trẻ em phải đối mặt với các rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe.

“Chấm dứt lao động trẻ em không chỉ là bảo vệ quyền của trẻ em, mà còn là đầu tư cho lực lượng lao động tương lai và tăng trưởng kinh tế bao trùm của Việt Nam. Khi trẻ em được đến trường và phát triển kỹ năng, khi người lớn có việc làm thỏa đáng và năng suất, lợi ích sẽ lan tỏa tớigia đình, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế. Chấm dứt lao động trẻ em chính là một khoản đầu tư chiến lược cho giá trị và sự bền vững của tương lai kinh tế Việt Nam”, bà Sinwon Park - Giám đốc Quốc gia ILO tại Việt Nam cho biết.

Bên cạnh đó, việc tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương đã đóng vai trò then chốt. Các cơ chế phối hợp liên ngành được củng cố đã hỗ trợ hiệu quả hơn cho công tác thanh tra lao động, thực thi pháp luật và các dịch vụ hỗ trợ, chuyển tuyến đối với trẻ em có nguy cơ.

Nhiều hoạt động nâng cao năng lực đã giúp cải thiện nhận thức của thanh tra lao động, cán bộ địa phương, người sử dụng lao động và cộng đồng về trách nhiệm pháp lý cũng như tầm quan trọng của bảo vệ trẻ em.

“Bảo vệ trẻ em là trách nhiệm chung của gia đình, cộng đồng, các cơ quan nhà nước, người lao động, người sử dụng lao động và doanh nghiệp. Không một chủ thể đơn lẻ nào có thể tự mình chấm dứt lao động trẻ em. Điều này đòi hỏi sự chung tay của tất cả các bên, từ tăng cường các chính sách an sinh xã hội cho các gia đình dễ bị tổn thương, đến thực thi pháp luật và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp. Chỉ có sự chung tay mới có thể tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài và lành mạnh của các thế hệ tương lai”, bà Nguyễn Thị Nga - Phó Cục Trưởng Cục Bà mẹ và trẻ em, Bộ Y tế nhấn mạnh.

Để hiện thực hóa mục tiêu chung này và thúc đẩy đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế chất lượng cao, Việt Nam cần tiếp tục đặt trọng tâm vào việc bảo vệ các quyền cơ bản của trẻ em thông qua các chương trình tiếp cận lồng ghép, bao gồm cả giáo dục và an sinh xã hội.

Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng Việt Nam trong lĩnh vực bảo vệ trẻ em khẳng định, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu vào các chuỗi cung ứng; trẻ em trong các hộ gia đình dễ bị tổn thương do chịu tác động của nghèo đói, di cư, biến đổi khí hậu, việc làm phi chính thức và hạn chế trong tiếp cận dịch vụ…, sẽ tiếp tục là nhóm ưu tiên trong các nỗ lực can thiệp.

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, những rủi ro mới như bóc lột trẻ em trên môi trường mạng đang xuất hiện song song với các yếu tố dễ tổn thương hiện hữu như nghèo đói, di cư và việc làm phi chính thức. Điều này đòi hỏi các hệ thống bảo vệ trẻ em phải có khả năng ứng phó hiệu quả cả trên môi trường trực tuyến và ngoại tuyến, dựa trên phòng ngừa, giáo dục và thực thi và tuân thủ pháp luật hiệu quả.

“Phòng ngừa lao động trẻ em bắt đầu từ việc bảo vệ trẻ em khỏi các nguy cơ gây hại, bảo đảm mọi trẻ em đều được tiếp cận giáo dục và các dịch vụ xã hội, đồng thời các gia đình trong hoàn cảnh dễ bị tổn thương nhận được sự hỗ trợ kịp thời để thoát khỏi vòng luẩn quẩn của nghèo đói”, theo ông Lý Phát Việt Linh - Quyền Phó trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam.

Các đại biểu trong nước và quốc tế tham dự sự kiện cùng nhau khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong việc triển khai các chương trình quốc gia phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em trong thời gian tới. (Ảnh PV)

Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng Chương trình quốc gia về phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em giai đoạn 2026–2030, các tổ chức quốc tế tại Việt Nam như: ILO, UNICEF và Liên Hợp Quốc tại Việt Nam tái khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong việc triển khai các chương trình quốc gia và tăng cường thực thi pháp luật lao động và xã hội.