Những cán bộ lặng thầm giữ “mạch sống” tư pháp ở cơ sở

Để mỗi người dân đều cảm thấy mình được lắng nghe

Sau sáp nhập, các xã/phường “mới” được hình thành kéo theo sự gia tăng đột biến về dân số, địa bàn quản lý cũng như khối lượng công việc của bộ máy cơ sở. Hệ thống hạ tầng, quản lý dân cư… đều phải thích ứng với quy mô mới. Riêng công tác tư pháp, áp lực tăng thì nhìn thấy rõ, bởi giờ đây cấp phường phải “ôm trọn” cả những thủ tục vốn trước đây thuộc nhiệm vụ của cấp quận, huyện, trong khi các thủ tục tư pháp vốn đã rất “khổng lồ” vì sát sườn với cuộc sống hàng ngày của người dân.

Chỉ riêng một thủ tục hành chính là cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, khối lượng công việc trong một tháng ở phường Hà Đông đã tương đương với nửa năm làm việc ở phường cũ hay “nhẹ nhàng” hơn tại phường Giảng Võ thì sáu tháng cuối năm 2025 cũng đã xử lý hơn 2.000 hồ sơ - gấp đôi số lượng trung bình một năm của một phường lớn trước sáp nhập. Công việc tăng, yêu cầu chính xác, chuẩn hóa dữ liệu cao, trong khi hệ thống công nghệ mới chưa thật “trơn tru”, nhiều khi cán bộ vừa làm vừa phải “đi học”, tự mày mò, tự thích ứng.

Nhưng chính từ khó khăn lại càng thấy rõ sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ cơ sở, trong đó có công chức làm nhiệm vụ tư pháp, hộ tịch. Điểm thuận lợi lớn nhất đối với công tác tư pháp tại phường Giảng Võ là đội ngũ cán bộ được giữ nguyên, không bị phân tán hay điều chuyển sang lĩnh vực khác như nhiều địa phương. “Chúng tôi được tin tưởng, được giữ đúng vị trí nghề nghiệp của mình, thế là đã đủ để yên tâm mà gắn bó và làm tốt hơn”, chị Phạm Thị Bình - công chức làm nhiệm vụ tư pháp, hộ tịch - nhấn mạnh.

Cải cách hành chính và chuyển đổi số được xác định là mũi nhọn. Nhiều thủ tục, đặc biệt là đăng ký khai sinh liên thông với cư trú và bảo hiểm y tế trẻ em, người dân có thể thực hiện trực tuyến, giảm đi lại, giảm giấy tờ. Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, hệ thống phần mềm quản lý mới được triển khai giúp rút ngắn quy trình xử lý, dù vẫn còn lỗi kỹ thuật, yêu cầu cán bộ phải làm quen liên tục, thậm chí nhiều ngày làm đến tối muộn. “Muốn làm được thì phải thực sự yêu nghề”, chị Bình nói vui nhưng cũng rất thật.

Chị Bùi Thị Thu Hương.

Ngập trong những chồng hồ sơ chất cao gần kín bàn làm việc, chị Bùi Thị Thu Hương, công chức làm nhiệm vụ tư pháp - hộ tịch phường Hà Đông, chia sẻ: “Không ai ở đây tính giờ tan ca nữa”. Một ngày làm việc 12 tiếng đã trở thành chuyện thường. Hết giờ ở cơ quan, về nhà lo vội bữa cơm cho gia đình, chị lại mở máy tính, rà từng bộ hồ sơ, chỉ sợ chậm một khâu là người dân phải chờ thêm một ngày. Với chị, trách nhiệm không chỉ là hoàn thành công việc, mà là làm sao để mỗi người dân khi bước ra khỏi trụ sở phường đều cảm thấy mình được lắng nghe, được giải quyết đến nơi, đến chốn.

Động lực tiếp tục gắn bó với công tác Tư pháp

Với chị Đặng Thị Vân Khánh, cũng là công chức làm nhiệm vụ tư pháp - hộ tịch phường Hà Đông, áp lực còn đến từ trách nhiệm trước từng số phận con người. Chị kể, có những trường hợp phụ nữ mang cái tên quá nam tính, khiến họ đi đâu cũng ngại ngần, mặc cảm. “Họ tìm tới mình là mang theo cả một nỗi niềm. Mình không thể chỉ lắc đầu bảo quy định không cho phép, để họ ra về trong hụt hẫng”, chị Khánh tâm sự. Vì thế, trong khuôn khổ pháp luật, các chị tìm giải pháp bằng cách xin xác nhận của cơ quan, của đồng nghiệp, căn cứ vào thực tế để vận dụng linh hoạt, giúp người dân vơi bớt phần nào những trăn trở trong cuộc sống.

Chị Đặng Thị Vân Khánh.

“Năm mới, chúng tôi chỉ mong có thật nhiều sức khỏe, thật nhiều năng lượng để giải quyết từng thủ tục một cách trọn vẹn, để mỗi người dân ra về với sự yên tâm”, chị Hương và chị Khánh gửi gắm. Với các chị, đó chính là niềm vui giản dị nhưng bền bỉ, là động lực để tiếp tục gắn bó với nghề tư pháp.

Chị Bình lại kỳ vọng rằng hệ thống công nghệ phải ổn định hơn, đồng bộ hơn để giảm sai sót; cán bộ tư pháp cơ sở cần được đào tạo thực chất, có tập huấn bài bản khi triển khai phần mềm, nghiệp vụ mới; đặc biệt là cần tiếp tục nhìn nhận đúng vị trí, vai trò của công chức tư pháp cấp phường - những người đang trực tiếp xử lý những công việc “từ lúc người dân sinh ra đến khi mất đi”. Bởi chỉ khi “người làm” được bảo đảm điều kiện tốt thì việc phục vụ người dân mới thực sự hiệu quả và bền vững.

Trong khi đó, tại địa bàn tỉnh Nghệ Anh, từ thời điểm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, anh Lê Đình Nhất, Trưởng phòng Tư pháp huyện Kỳ Anh (tỉnh Hà Tĩnh) được phân công giữ chức Phó Chủ tịch UBND xã Kỳ Văn, đồng thời đảm nhiệm vai trò Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã. Rời môi trường quen thuộc ở cấp huyện để về cơ sở, anh đối diện với một thực tế hoàn toàn khác: công việc dày hơn, áp lực trực tiếp hơn và mọi kết quả đều được người dân cảm nhận ngay trong từng thủ tục, từng lần tiếp xúc.

Ở cấp xã, pháp luật là những câu hỏi rất “đời” của người dân: Làm sao để đăng ký hộ tịch thuận lợi hơn, vì sao hồ sơ còn chậm, thủ tục nào cần bổ sung. Chính trong bối cảnh đó, tư duy của một cán bộ tư pháp lâu năm đã phát huy rõ giá trị.

Ông Lê Đình Nhất cùng cán bộ xã miền núi Kỳ Văn trong hoạt động “Hành trình Tôi yêu Tổ quốc tôi năm 2025”.

Không chọn cách ngồi chờ người dân đến trụ sở, anh Nhất cùng tập thể UBND xã Kỳ Văn triển khai sáng kiến “Ngày thứ 7 về thôn”, trực tiếp xuống thôn, vừa tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính, vừa tuyên truyền, hướng dẫn người dân tiếp cận pháp luật và dịch vụ công đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số. Những kinh nghiệm tích lũy trong công tác hòa giải cơ sở, xây dựng xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, xử lý vi phạm hành chính… ở cấp huyện trở thành “vốn liếng” quý giá khi anh trực tiếp tham gia quản lý, vận hành các thủ tục hành chính của một xã miền núi phía Nam của tỉnh Hà Tĩnh. Mỗi quyết định đều được cân nhắc trên cơ sở pháp lý rõ ràng; mỗi vấn đề phát sinh đều được xử lý theo tinh thần thượng tôn pháp luật, nhưng không máy móc, hình thức.

Không khí Xuân đến gần khiến vạn vật giao hòa, nhưng cũng chính trong sự rộn ràng ấy, chúng tôi càng hiểu rõ hơn ý nghĩa của những công việc “thầm lặng mà không thể thiếu” như tư pháp cơ sở để mỗi bộ hồ sơ thông suốt, mỗi thủ tục được giải quyết kịp thời, góp phần giữ nhịp bình yên cho đời sống người dân, ngay cả trong những ngày Tết đến Xuân về.