Phải thực chất, hiệu quả hơn trong giám sát, phản biện

Đây là ý kiến đề xuất tại Hội thảo khoa học “Phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội để Nhân dân làm chủ trong thời kỳ phát triển mới của đất nước - Lý luận, thực trạng, đề xuất, kiến nghị và giải pháp”, diễn ra chiều 18/12, tại Hà Nội, do Ban Chủ nhiệm nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia (ĐTĐL.XH: 02/23) tổ chức.

Những vấn đề đặt ra

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS Nguyễn Hữu Dũng, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTƯ MTTQ) Việt Nam cho biết, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đóng vai trò làm nòng cốt trong việc đảm bảo cho Nhân dân làm chủ, thực hiện quyền dân chủ và tham gia xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, trong việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội còn bộc lộ những hạn chế nhất định; đòi hỏi MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động nhằm thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, nhất là thực hiện tốt vai trò nòng cốt để Nhân dân thực hiện quyền làm chủ.

TS Nguyễn Hữu Dũng, nguyên Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam, Chủ nhiệm đề tài phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Hoài Nam

Nêu ý kiến tại hội thảo, TS Nguyễn Văn Pha, Ủy viên Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam cho rằng, giai đoạn hiện nay đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ điện tử, Chính phủ số, hướng tới quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi hệ thống pháp luật phải đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch. Nhân dân cần được tham gia sâu rộng hơn, thực chất hơn vào quá trình xây dựng chính sách, pháp luật.

Theo ông Nguyễn Văn Pha, đối với MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội, yêu cầu đặt ra là phải chuyển mạnh từ “tham gia” sang “chủ động đề xuất”; từ góp ý ở giai đoạn cuối sang tham gia ngay từ khâu hình thành chính sách; từ phản ánh đơn lẻ sang tổng hợp, phân tích có chiều sâu, có luận cứ khoa học. Việc tham gia của Mặt trận và các tổ chức thành viên không chỉ dừng lại ở tính chất tham vấn, lấy ý kiến, mà cần được thể chế hóa thành quyền và trách nhiệm bắt buộc trong các giai đoạn quan trọng như đề xuất sáng kiến lập pháp, tham gia soạn thảo, phản biện chính sách, đánh giá tác động pháp luật…

Để làm tốt vai trò nòng cốt trong việc xây dựng pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm giúp Nhân dân thực hiện quyền làm chủ, ông Nguyễn Văn Pha kiến nghị cần đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động phản biện xã hội đối với dự thảo chính sách, pháp luật; phát huy vai trò đại diện, tập hợp, phản ánh ý chí, nguyện vọng của Nhân dân vào quá trình xây dựng pháp luật. Cùng với đó, tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội trong lĩnh vực pháp luật, chính sách; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội với Quốc hội, Chính phủ và chính quyền các cấp; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong việc phát huy dân chủ và tham gia xây dựng pháp luật; tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật và cơ chế, chính sách liên quan đến quyền làm chủ của Nhân dân;...

TS Nguyễn Văn Pha, Ủy viên Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Hoài Nam

Nâng cao năng lực nắm bắt tình hình Nhân dân

Đề cập đến phương thức làm chủ của Nhân dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, PGS.TS Lê Bá Trình, Ủy viên Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam nêu rõ, trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, người dân thực hiện quyền làm chủ trực tiếp không phải chỉ bằng sự hiện diện của bản thân để thảo luận và biểu quyết tại các cuộc họp, bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp; hội nghị trưng cầu ý dân, giám sát xã hội tại cộng đồng, đối thoại với cán bộ chủ chốt… mà người dân còn thực hiện các hình thức này thông qua phương tiện internet, mạng xã hội (như Facebook, Zalo, Viber …), hội họp trực tuyến… “Trong thời kỳ phát triển của đất nước, công nghệ thông tin, mạng xã hội, Chat GPT, AI…là phương thức giao tiếp mới, nhanh nhạy và hiệu quả để chuyển tải ý kiến, nguyện vọng, sự giám sát của người dân đến các tổ chức, cá nhân trong hệ thống chính trị”, ông Lê Bá Trình gợi mở.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cũng đề xuất cần phát huy vai trò nòng cốt của MTTQ tham gia vào công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; công tác thanh tra, kiểm toán, xử lý sai phạm; đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, truyền thống và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc… Trước yêu cầu phát triển mới, đòi hỏi Mặt trận phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa; nâng cao năng lực nắm bắt tình hình; sâu sát, chủ động trong đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân; phải thực chất, hiệu quả hơn trong giám sát, phản biện; phải hiện đại hóa phương thức vận động trong bối cảnh chuyển đổi số…

Mặt trận cần kiên định với mục tiêu “lấy Nhân dân làm trung tâm”, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước; đồng thời chủ động tham mưu hoàn thiện thể chế dân chủ ở cơ sở, nâng cao hiệu lực phối hợp với chính quyền; phát huy trí tuệ, sức mạnh của hệ thống chính trị và toàn dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc./.