Phân cấp trữ lượng và tài nguyên khoáng sản rắn theo ba tiêu chí

Đây là một bước triển khai cụ thể Luật Địa chất và Khoáng sản cùng Nghị định số 193/2025/NĐ-CP của Chính phủ, nhằm tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho công tác điều tra, khai thác và quản lý nguồn tài nguyên quốc gia.

Siết chặt quản lý khoáng sản rắn với quy định phân cấp mới

Theo đó, tại Thông tư số 40 đã nêu rõ việc phân cấp được thực hiện trên cơ sở kết hợp ba tiêu chí: mức độ hiệu quả kinh tế, mức độ đánh giá khả thi về kỹ thuật công nghệ và mức độ tin cậy địa chất.

Cụ thể, mức độ hiệu quả kinh tế được phân làm 3 mức: có hiệu quả kinh tế, có tiềm năng hiệu quả kinh tế và chưa rõ hiệu quả kinh tế.

Trong khi đó, mức độ đánh giá khả thi về kỹ thuật công nghệ được phân làm 3 mức: đánh giá khả thi, đánh giá tiền khả thi và đánh giá khái quát. Mức độ tin cậy địa chất có 4 mức: chắc chắn, tin cậy, dự tính và dự báo. Đối với mức dự báo được phân thành 2 phụ mức: suy đoán và phỏng đoán.

Tên cấp trữ lượng và cấp tài nguyên khoáng sản rắn được xác định theo các ký hiệu chữ số tuần tự theo từng mức độ (mức độ hiệu quả kinh tế, mức độ đánh giá khả thi về kỹ thuật công nghệ, mức độ tin cậy địa chất).

Thông tư số 40 còn nêu rõ yêu cầu về tính trữ lượng và tài nguyên khoáng sản rắn. Theo đó, trữ lượng và tài nguyên khoáng sản rắn được tính riêng cho từng loại khoáng sản, theo sự có mặt của khoáng sản trong lòng đất, không kể đến tổn thất do khai thác, chế biến. Đối với mỏ khoáng sản tổng hợp, trữ lượng và tài nguyên khoáng sản được tính bao gồm khoáng sản chính và khoáng sản đi kèm.

Trữ lượng và tài nguyên khoáng sản rắn tính theo đơn vị khối lượng hoặc thể tích tuỳ theo mục đích sử dụng.

Bên cạnh đó, chất lượng của khoáng sản được xác định ở trạng thái tự nhiên trong lòng đất, không tính đến sự nghèo hóa trong quá trình khai thác. Khi đánh giá, cơ quan chức năng sẽ xét đến mục đích sử dụng, công nghệ chế biến cũng như khả năng thu hồi tối đa các thành phần hữu ích đi kèm, bảo đảm việc khai thác mang lại giá trị kinh tế cao nhất.

Đánh giá mức độ ô nhiễm và tác động môi trường

Không chỉ dừng lại ở tiêu chí phân cấp, Thông tư còn quy định rõ về phương pháp và khối lượng công tác thăm dò. Các nội dung bao gồm trắc địa, công trình thăm dò, lấy mẫu, nghiên cứu khí mỏ, đồng thời đánh giá mức độ ô nhiễm và tác động môi trường. Đây là những bước quan trọng nhằm xác định chính xác tiềm năng của từng loại khoáng sản, phục vụ cho công tác quản lý và khai thác hợp lý.

Đặc biệt, Thông tư dành sự chi tiết cho từng nhóm khoáng sản cụ thể. Chẳng hạn, các loại vàng gốc, bauxit, than, đá carbonat, cát sỏi xây dựng hay đá khối ốp lát đều có quy định riêng về phương pháp và khối lượng thăm dò.

Văn bản này còn đưa ra hướng dẫn về thăm dò và đánh giá trữ lượng đối với nước nóng thiên nhiên, nước khoáng thiên nhiên. Đồng thời, các biểu mẫu, nội dung đề án thăm dò, đề án thăm dò bổ sung và báo cáo kết quả thăm dò cũng được quy định thống nhất, giúp các đơn vị triển khai có cơ sở rõ ràng để thực hiện.

Có thể nói, Thông tư 40/2025/TT-BNNMT là văn bản quan trọng không chỉ tạo hành lang pháp lý cho việc phân cấp và thăm dò khoáng sản, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản rắn. Việc xác định rõ tiêu chí, phương pháp và yêu cầu kỹ thuật sẽ hạn chế được tình trạng khai thác thiếu kiểm soát, đồng thời khuyến khích hoạt động đầu tư thăm dò một cách bài bản, gắn với lợi ích lâu dài cho nền kinh tế và môi trường.

Trước đó, Bộ NN&MT cũng đã ban hành quy định về lập, thẩm định, phê duyệt đề án, dự án, nhiệm vụ, báo cáo kết quả điều tra cơ bản địa chất, điều tra địa chất về khoáng sản và công bố kết quả điều tra cơ bản địa chất.

Trong đó, nội dung công bố kết quả điều tra cơ bản địa chất gồm: Phạm vi đề án đã thực hiện; mức độ hoàn thành so với mục tiêu đề án đặt ra; các loại tài nguyên địa chất đã phát hiện và khoanh định trong quá trình thực hiện đề án điều tra cơ bản địa chất; định hướng quản lý tài nguyên địa chất; đối với tài nguyên khoáng sản công bố địa danh hành chính khu vực phân bố khoáng sản; loại khoáng sản, đặc điểm địa chất khoáng sản, chất lượng khoáng sản; quy mô tài nguyên và định hướng quản lý, sử dụng.

Ngày 5/9, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình đã tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Luật Địa chất và Khoáng sản cùng các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật cho hơn 500 đại biểu thuộc các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường, các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực địa chất, khoáng sản trên địa bàn tỉnh.
Tại Hội nghị, các báo cáo viên của Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đã phổ biến các nội dung liên quan đến những điểm mới cần lưu ý của Luật Địa chất và Khoáng sản số 54/2024/QH15; Nghị định số 193 ngày 2/7/2025 của Chính phủ, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Địa chất và Khoáng sản; một số quy định trong các Thông tư hướng dẫn thi hành Luật và những điểm mới về quy định tiền cấp quyền khai thác khoáng sản. Đồng thời, các chuyên gia cũng đã trao đổi, giải đáp câu hỏi của các địa phương, doanh nghiệp và đại biểu tham dự Hội nghị về các nội dung, hoạt động trong quá trình triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Trước đó, vào tháng 8/2025, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa, TP Hải Phòng và UBND TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị tập huấn Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.