Tại sự kiện, trước hơn 3.000 thanh, thiếu niên đang tham dự khóa tu tại một ngôi chùa ở Hà Nội, trụ trì chùa đã chủ trì lễ chú nguyện phóng sinh - niệm Phật cho các loài cá trước khi thả về tự nhiên. Một nội dung khác quan trọng không kém, là phần hướng dẫn của đại diện C05 về việc phóng sinh làm sao vừa phù hợp tinh thần Phật giáo, vừa đúng pháp luật.
Theo C05, Việt Nam là 1 trong 16 quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhất thế giới về các hệ sinh thái, loài sinh vật, nguồn gen đặc hữu, quý, hiếm. Trong 51.000 loài động, thực vật nước ta đang sở hữu, có nhiều loài đặc hữu quý giá mang tầm quốc tế.
Tài nguyên giàu có nhưng sự đa dạng sinh học Việt Nam đang đối mặt nhiều nguy cơ suy giảm nghiêm trọng, chủ yếu do tác động của con người. Pháp luật nghiêm cấm săn bắt, mua bán, vận chuyển, nuôi nhốt trái phép động vật hoang dã. Hành vi phóng sinh sai cách là tiếp tay cho vòng quay “bắt - bán - thả”, thả loài ngoại lai xâm hại; có thể bị xử lý hành chính, thậm chí xử lý hình sự nếu liên quan đến các loài nguy cấp, quý hiếm.
Phóng sinh theo tinh thần Phật giáo là hành động cứu một sinh mạng, nuôi dưỡng lòng từ bi. Nhưng từ bi nếu thiếu trí tuệ sẽ tiếp tay cho vi phạm. Lòng tốt nếu đặt sai chỗ có thể trở thành tai họa. Ví dụ phóng sinh bằng cách thả các loài ngoại lai xâm hại như rùa tai đỏ, cá dọn bể ra sông, hồ là gián tiếp tiêu diệt sinh vật bản địa, phá hủy chuỗi thức ăn tự nhiên.
Nhiều người còn đặt trước số lượng lớn chim, thủy sản để phóng sinh, là kích cầu cho vấn nạn bẫy bắt, thúc đẩy chuỗi hành vi tận diệt động vật hoang dã. Có những nơi chim vừa thả ra từ cửa trước, người bẫy đã chực chờ gom lưới ở cửa sau, sinh vật chưa kịp tìm thấy tự do đã bỏ mạng vì kiệt sức, thương tích. Những hành động tưởng chừng là thiện lành, nhưng thực chất lại không thiện lành, gây hại hệ sinh thái. Phóng sinh đúng cách là chỉ thả loài bản địa khỏe mạnh, phù hợp môi trường, không thả túi nilon; tuyệt đối không tiêu thụ, sử dụng các sản phẩm từ động vật hoang dã trái phép.
Tại sự kiện, đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết, cần đưa việc phóng sinh trở về với tinh thần căn bản của lời Phật dạy, là “bất sát, hộ sinh, trưởng dưỡng từ tâm” (không sát sinh, bảo vệ và tôn trọng, duy trì sự sống, từ đó nuôi dưỡng và làm lớn mạnh lòng từ bi trong mỗi con người với muôn loài). Phóng sinh không chỉ đơn giản là thả một sinh vật trở về tự nhiên mà là cách sống biết tôn trọng sự sống. Không được vì phóng sinh mà lại tạo nên vòng luẩn quẩn “bắt, bán, mua, thả, rồi lại bắt”.
Những hướng dẫn mà các bên liên quan nhấn mạnh trong sự kiện cũng cho chúng ta thấy một cách tuyên truyền pháp luật dễ hiểu, dễ nhớ, tinh tế, thú vị; hài hòa giữa chánh pháp, pháp luật, khoa học; lan tỏa tinh thần hộ sinh, yêu thương muôn loài, sống hài hòa với thiên nhiên, tuân thủ luật pháp.
