Lễ hội rước Chúa Gái là hình thức nguyên sơ của lễ hội Đền Hùng từ xa xưa, mang đậm nét văn hóa dân gian phản ánh đời sống văn hóa, phong tục tập quán của nhân dân ta từ thời đại Hùng Vương, được nhân dân địa phương lưu giữ và phát huy, đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn di sản văn hóa đặc sắc của dân tộc.
Theo tập tục xưa, tôn trọng lễ nghi dựng vợ gả chồng của cha mẹ đã ăn sâu trong tiềm thức người dân, hàng năm nhân dân hai làng Vi, Trẹo tổ chức lễ hội rước Chúa gái vào dịp đầu xuân năm mới, để tưởng nhớ tới công lao trời biển của các Vua Hùng, đã khơi mạch nguồn dân tộc, đặt nền móng cho Quốc gia dân tộc.
Lễ hội còn là sinh hoạt tín ngưỡng dân gian của cư dân nông nghiệp gắn liền với hai nhân vật lịch sử huyền thoại thời kỳ Hùng Vương dựng nước là Tản Viên Sơn Thánh và Ngọc Hoa công chúa (con gái Vua Hùng thứ 18).
Tản Viên Sơn Thánh (còn có tên gọi Sơn Tinh) là vị anh hùng truyền thuyết thời kỳ Hùng Vương dựng nước. Theo Ngọc phả Đền Lăng Xương do Tiến sĩ Nguyễn Hữu Công, quan Đô Đốc Thượng Thư cùng với Nguyễn Công Chính và Nguyễn Minh Khai lập vào ngày 15/11/1011 vào đời vua Lê Thái Tổ, niên hiệu Thuận Thiên thứ III, Thánh Tản Viên - Sơn Tinh tên thật là Nguyễn Tuấn, con trưởng ông Nguyễn Cao Hành và bà Đinh Thị Đen (còn gọi là bà Thái Vĩ), sinh sống ở động Lăng Xương, huyện Thanh Xuyên, phủ Gia Hưng, đạo Sơn Tây (nay là làng Trung Nghĩa, xã Đồng Trung, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ).
Tương truyền một hôm bà Đinh Thị Đen vào rừng kiếm củi, đến Thạch Bàn bỗng thấy mây lành bao phủ, rồng vàng bay xuống phun nước như mưa, khí thiêng lan tỏa. Sau khi rồng bay đi, bà Đinh Thị Đen thấy hương bay ngào ngạt, nước giếng trong như ngọc, bà liền xuống tắm rồi mang thai từ đấy. 14 tháng sau, đúng ngày rằm tháng Giêng năm Đinh Tỵ, giữa giờ Thìn bà trở dạ sinh hạ được một cậu con trai đặt tên là Nguyễn Tuấn có tướng mạo khôi ngô, tuấn tú khác thường. Lớn lên, Nguyễn Tuấn trở thành người cứu độ, tài cao, văn võ song toàn, có phép thần thông biến hóa “hô phong hoán vũ” và trở thành vị thần (Thánh) của núi Tản Viên - Thần Sơn Tinh.
Truyền thuyết thời Hùng Vương lưu truyền rằng: Thời Vua Hùng Duệ Vương (Hùng Vương thứ 18), có hai người con gái, một người tên là Mỵ Châu Tiên Dung công chúa được gả cho Chử Đồng Tử, chàng trai nghèo kiếm cá ven sông (ở xã Đa Hòa, huyện Đông Yên, phủ Khoái Châu, xứ Sơn Nam). Còn Mỵ Nương Ngọc Hoa công chúa, Vua Hùng muốn tìm người tài giỏi, kiệt xuất nên chưa gả cho ai. Vua lập lầu kén rể ở cửa núi Việt Trì, gửi hịch cho bốn phương tìm người tài để gả công chúa Ngọc Hoa, lập lầu kén rể ở gò Tiên Cát (ngày nay là phường Tiên Cát - Việt Trì - Phú Thọ).
Khắp nơi được tin loan báo, trai tài tìm đến đua tranh. Sơn Tinh - Thần Núi Tản Viên đến xin cầu hôn. Cùng lúc ấy có một người từ trong làn nước cửa ngã ba sông bạch Hạc bước lên tự xưng là Thuỷ Tinh - Thần Sông cũng xin được cầu hôn. Cả hai đều có phép thuật thông thiên triệt địa, tài năng văn võ không ai hơn ai. Vua Hùng rất mừng bèn ngự giá đến đến sông Bạch Hạc ngự thí. Sơn Tinh ngồi trên đầu sông, Thủy Tinh trở về đáy sông. Trong chốc lát bỗng thấy mây mưa nổi trên mặt sông, gió mù mịt mặt nước, sấm đánh chớp giật… Sơn Tinh tay cầm sách, tay cầm trượng, miệng đọc thần chú, chỉ trượng vào đâu, vạn quái nghìn tà đều bị quét sạch.
Vua thấy cả hai đều tài giỏi, không biết gả cho ai, bèn triệu cả hai đến bảo rằng: “Cả hai khanh đều là người tài giỏi, ta chỉ có một người con gái, không biết gả cho ai". Nhà Vua bèn nghĩ ra cách thách cưới bằng lễ vật rất khó kiếm tìm, "ngày mai ai mang lễ vật đến trước gồm voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, 100 cặp bánh trưng, 100 cặp bánh dầy thì sẽ được đón Ngọc Hoa về làm vợ". Sớm hôm sau, lễ vật được tập kết tại làng Phù Đức để rước vào núi Hùng tế lễ, dâng tiến vua cha. Sơn Tinh dâng lễ vật đến trước và được đón Ngọc Hoa về làm vợ.
Lễ đón dâu đưa Công chúa Ngọc Hoa về núi Ba Vì, đoàn người đi bộ theo đường bộ hướng từ Đông sang Tây, đoàn rước dâu đi đến làng He xưa kia (làng Vi và làng Trẹo thuộc thị trấn Hùng Sơn ngày nay). Tới ngã ba Cây Hương cạnh bến đò cầu Cáp thì Công chúa đòi xuống kiệu không đi nữa ngồi trên tảng đá hướng nhìn về núi (trên núi Nghĩa Lĩnh các đời Hùng Vương lập điện chính vua ở tại núi Nghĩa Lĩnh) vì nhớ cha, nhớ mẹ.
Công chúa ngồi rất lâu chỗ này. Đoàn đưa dâu lo lắng nhiều lần giục Công chúa lên kiệu vì sợ muộn giờ mà Công chúa vẫn không đi cả đoàn bèn bày mưu tính kế bàn với dân làng sở tại tổ chức múa hát, làm nhiều trò vui nhộn cho Công chúa quên nỗi nhớ nhà. Đó là các trò: bách nghệ khôi hài, múa tùng dí, múa sư tử... Kế này thành công, Công chúa vui lòng lên kiệu đoàn rước dâu ra đến bến đò lên thuyền về nhà chồng, nới núi Tản, sông Đà.
Thủy Tinh đến sau, tức giận vì không đón được Ngọc Hoa công chúa, bèn dâng nước lên đánh nhau với Sơn Tinh, nhưng không thể thắng được. Tục truyền, Thủy Tinh từ đấy về sau đời đời thù oán, hàng năm lại dâng nước lên để gây chiến với Sơn Tinh.
Xoay quanh huyền thoại “Sơn Tinh - Thủy Tinh” là hàng loạt các truyền thuyết, trong đó phản ánh những nét sinh hoạt trong đời sống, trong lao động sản xuất và trong chiến đấu của cư dân thời kỳ Hùng Vương dựng nước. Đặc biệt, với chủ đề hôn nhân qua đám cưới của Sơn Tinh và Ngọc Hoa đã xuất hiện hàng loạt các nghi thức, các trò diễn ở làng quê trên vùng đất Tổ cội nguồn dân tộc. Trong đó, Lễ hội rước Chúa Gái là một trong những lễ hội truyền thống mang đậm dấu ấn đó.
Lễ hội rước Chúa Gái hay còn gọi là Lễ hội làng He bắt nguồn từ câu chuyện tình sử giữa Tản Viên Sơn Thánh và Ngọc Hoa công chúa, nhằm tái hiện lại đoàn rước dâu năm xưa của Tản Viên Sơn Thánh đi qua làng Vi, làng Trẹo đến bến Cáp ra sông Hồng để về miền núi Tản Ba Vì.
Cũng giống như rất nhiều lễ hội truyền thống khác, Lễ hội rước Chúa Gái của hai làng Vi, Trẹo xưa có xuất xứ từ hội làng, gắn với tín ngưỡng thờ Hùng Vương và các nhân vật lịch sử huyền thoại thời kỳ Hùng Vương dựng nước. Lễ hội rước Chúa Gái tái hiện lại sự tích Tản Viên Sơn Thánh đón Ngọc Hoa về núi Tản hay còn được gọi là tích “Tản Viên đón vợ”, do làng Vi và làng Trẹo cùng tổ chức trong hai ngày mùng 7 và mùng 8 tháng Giêng, cơ bản bảo lưu các yếu tố truyền thống về thời gian, lễ vật, nghi lễ, tập tục, diễn xướng dân gian.
Theo dõi chúng tôi trên:
PLM - Sáng ngày 20/10, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức họp báo thông tin về Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam 2026. Đồng chủ trì cuộc họp có Thủ trưởng Cục Tuyên huấn, Thủ trưởng Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, Thủ trưởng Cục Đối ngoại.
(PLM) - Bộ Tư pháp kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam bằng chương trình “Khám phá di sản văn hóa Trà Việt”, tôn vinh đóng góp của nữ cán bộ và lan tỏa tinh thần gắn kết, sáng tạo, nhân văn trong toàn ngành.
PLM - Được đầu tư khoảng 395 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh Quảng Ninh và đưa vào sử dụng từ năm 2019, trạm kiểm soát liên ngành Bắc Luân 2 được kỳ vọng là công trình cửa khẩu hiện đại, phục vụ hoạt động xuất nhập cảnh và giao thương Việt Nam - Trung Quốc. Tuy nhiên, sau khoảng hơn 7 năm vận hành, nhiều hạng mục tại đây đã xuất hiện tình trạng thấm dột, bong tróc, hư hỏng.
(PLM) - Dạy học dự án – Khơi nguồn yêu thương (OLPBL) của cô giáo Trần Thị Hương không chỉ mở ra hành trình khám phá tri thức mà còn là cơ hội để mỗi học sinh trưởng thành qua những trải nghiệm giàu ý nghĩa. Bằng việc kết nối kiến thức với thực tiễn, rèn luyện kỹ năng với tinh thần sẻ chia, OLPBL góp phần khơi dậy lòng nhân ái, nuôi dưỡng trách nhiệm và lan tỏa những giá trị sống tốt đẹp. Qua mỗi dự án, học sinh không chỉ học để hiểu, làm để trưởng thành mà còn biết yêu thương, đồng cảm và hành động vì cộng đồng, để mỗi bài học trở thành một hạt mầm gieo nên những điều tử tế trong cuộc sống.
PLM- Phản ánh tới Pháp luật Media – Báo Pháp luật Việt Nam, người dân phường Quang Trung, tỉnh Thanh Hóa cho biết, thời gian qua, tại khu vực hồ Cánh Chim, đoạn có mương nước chảy qua khu vực trang trại chăn nuôi lợn, nhiều thời điểm xuất hiện tình trạng nước chuyển màu đen đục, bốc mùi khó chịu. Đáng chú ý, gần đây, hiện tượng cá chết hàng loạt tại hồ khiến người dân lo ngại về nguy cơ ô nhiễm môi trường và đề nghị cơ quan chức năng làm rõ nguyên nhân.
(PLM) - Công chứng trong kỷ nguyên số: AI, Blockchain và bài toán giữ “bộ lọc” an toàn pháp lý cho giao dịch, đầu tư. Tọa đàm quốc tế hé lộ giải pháp rút ngắn thủ tục nhưng không đánh đổi an toàn pháp lý.
(PLM) - Ngày 05/09/2026, Báo Pháp luật Việt Nam đã phản ánh về tình trạng hàng loạt xe tải trọng lớn vận chuyển đất vào khu vực dự án nhà tang lễ Thanh Xuân, phường Khương Đình, Hà Nội khiến đường phố bụi bẩn, đất đá rơi vãi, ảnh hưởng đến đời sống người dân và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
(PLM) - Thu Hà Nội không chỉ níu lòng người bởi nắng vàng, gió heo may mà còn bởi hương cốm xanh dịu nhẹ, thanh tao. Những hạt cốm non gói trong lá sen thơm ngát, mang theo vị ngọt bùi của lúa non và nét tinh tế của đất trời, trở thành thức quà đặc trưng mỗi độ thu về.
Trong không khí thi đua sôi nổi của tuổi trẻ hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam – vào chiều ngày 11/10/2026, Đoàn Thanh niên xã Hương Sơn, TP.Hà Nội đã phối hợp với Đoàn Thanh niên Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức thành công Giải thi đấu Pickleball. Đây không chỉ là sân chơi thể thao lành mạnh, mà còn là dịp để tăng cường giao lưu, đoàn kết giữa đoàn viên, thanh niên và cán bộ, nhân viên của 2 đơn vị. Qua đây, góp phần thiết thực hưởng ứng phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”.
PLM - Tối 5/10/2026, nước bất ngờ dâng cao, tràn vào nhà dân và cơ sở sản xuất dọc đường ĐT747B, phường Tân Khánh, TP. Hồ Chí Minh. Theo thông tin ghi nhận ban đầu, khoảng 20 ha bị ngập, ảnh hưởng đến nhiều hộ dân và doanh nghiệp. Nước rút, nhưng phía sau là tài sản hư hỏng, hoạt động sản xuất đình trệ và nỗi lo của người dân. Đáng chú ý, một số người dân cho biết chưa từng chứng kiến tình trạng ngập nghiêm trọng như lần này, đặt ra yêu cầu cần sớm làm rõ diễn biến và nguyên nhân sự việc.
