Sẽ giải quyết khoảng 6.000 hồ sơ liệt sĩ còn tồn đọng

Chiều 25/7, dưới sự chủ trì của Phó Chủ nhiệm Cấn Đình Tài, Văn phòng Chủ tịch nước đã họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước đối với 3 Pháp lệnh đã được Ủ y ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua gồm: Pháp lệnh Trình tự, thủ tục TAND xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng; Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.

Tháo gỡ vướng mắc trong công nhận, thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng

Thông tin về Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết, Pháp lệnh đã thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 42-NQ/TW, Chỉ thị số 14-CT/TW, Kết luận số 57-KL/TW và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Thông báo kết luận số 466-TB/VPTW về ưu đãi đối với người có công với cách mạng. Trong đó, kịp thời sửa đổi những quy định không còn phù hợp với tổ chức bộ máy mới của Chính phủ và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công nhận và thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng thời gian qua.

Pháp lệnh đảm bảo mục tiêu tiếp tục chăm lo toàn diện về sức khỏe, đời sống vật chất, tinh thần của người có công với cách mạng và thân nhân của người có công với cách mạng; bảo đảm mức sống của người có công với cách mạng từ trung bình khá trở lên so với mức sống của cộng đồng dân cư nơi cư trú. Các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng và thân nhân của người có công với cách mạng được xác định và điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ.

Việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh lần này mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc và thể hiện trách nhiệm, sự quan tâm, tri ân của Đảng, Nhà nước, Nhân dân, thực hiện truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta đối với những người đã hy sinh xương máu bảo vệ nền độc lập, tự do cho Tổ quốc và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế.

Một trong những nội dung quan trọng của Pháp lệnh là sửa đổi quy định về công nhận liệt sĩ đối với thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh chết do vết thương tái phát. Theo quy định hiện hành, thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên được công nhận là liệt sĩ khi có bệnh án điều trị vết thương tái phát tại bệnh viện tuyến huyện trở lên và biên bản kiểm thảo tử vong xác định vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong. Quy định này bảo đảm tính chặt chẽ về mặt pháp lý nhưng trong nhiều trường hợp lại chưa phù hợp với thực tiễn đời sống và phong tục, tập quán của Nhân dân.

Thực tế cho thấy, nhiều thương binh nặng, nhất là thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên trong quá trình điều trị tại bệnh viện, khi sức khỏe chuyển biến nguy kịch, khả năng tử vong cao thường được gia đình xin đưa về nhà (nguyện vọng từ trần tại nhà) hoặc điều trị tại các cơ sở nuôi dưỡng người có công. Các trường hợp này đều không đảm bảo đầy đủ hồ sơ, giấy tờ theo quy định hiện hành, dẫn đến khó khăn trong việc xem xét công nhận liệt sĩ.

Để khắc phục những khó khăn trong thực tiễn, Pháp lệnh sửa đổi lần này đã điều chỉnh theo hướng không quy định điều kiện công nhận liệt sĩ đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên chết; chỉ quy định điều kiện đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80% chết do vết thương tái phát.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà trả lời câu hỏi của các phóng viên báo chí.

Trả lời vấn đề về công nhận liệt sĩ nêu trên mà phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam và phóng viên một số cơ quan báo chí quan tâm, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà nêu rõ, Pháp lệnh lần này sẽ có hiệu lực hồi tố và “sẽ giải quyết khoảng 6.000 hồ sơ liệt sĩ còn tồn đọng”. Trong số này, đa số là những đối tượng có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên.

Về số mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, bà Hà cho biết, hiện nay tại các nghĩa trang còn khoảng 230.000 mộ. Trong Chiến dịch 500 ngày đêm đang triển khai sẽ đẩy nhanh tiến độ xác minh danh tính các liệt sĩ.

Bổ sung đối tượng được miễn, giảm chi phí tố tụng

Đối với Pháp lệnh Trình tự, thủ tục TAND xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc, ông Lê Thế Phúc, Vụ trưởng Vụ Pháp chế và quản lý khoa học (TANDTC) cho biết, Pháp lệnh xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc gồm 5 chương, 48 điều. Pháp lệnh có hiệu lực thi hành từ ngày 1/8/2026.

Pháp lệnh quy định trình tự, thủ tục xem xét, quyết định việc hoãn, miễn chấp hành, tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành thời gian còn lại trong quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị và giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị trong việc đưa đi cai nghiện bắt buộc. Đồng thời, bổ sung quy định về gửi, giao, nhận văn bản, quyết định, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số (Điều 7).

Pháp lệnh đã quy định rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc; rút ngắn thời gian Tòa án phải thông báo việc thụ lý hồ sơ; rút ngắn thời gian mở phiên họp, xem xét quyết định; rút ngắn thời gian bổ sung hồ sơ, tài liệu; rút ngắn thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị các quyết định của Tòa án; rút ngắn thời gian Tòa án xem xét ra một trong các quyết định: yêu cầu bổ sung tài liệu; đình chỉ, tạm đình chỉ việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; mở phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Còn Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng gồm 3 điều. Trong đó, Điều 1 quy định về sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng; Điều 2 về điều khoản thi hành; Điều 3 về điều khoản chuyển tiếp.

Theo ông Lê Thế Phúc, Pháp lệnh bổ sung đối tượng được miễn, giảm chi phí thẩm định là người bị thiệt hại trong trường hợp phải giám định thiệt hại theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Cùng với đó, bổ sung quy định miễn, giảm chi phí giám định trong tố tụng hình sự để phù hợp với quy định tại khoản 5 Điều 135 của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Về xác định chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi, phá sản, Pháp lệnh quy định theo hướng nêu cụ thể về việc xác định chi phí phá sản trong trường hợp ngân sách nhà nước bảo đảm. Đồng thời, quy định về tạm ứng chi phí phá sản, chi trả chi phí phá sản và xử lý tiền tạm ứng chi phí phá sản trong trường hợp do ngân sách nhà nước bảo đảm.

Trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam về 2 Pháp lệnh, trong đó về chi phí phục hồi phá sản và quy định về miễn giảm chi phí giám định, ông Lê Thế Phúc cho biết, theo quy định tại khoản 6 Điều 20 của Luật Phá sản, việc dự toán, quản lý, sử dụng tạm ứng thanh toán phí trong trường hợp ngân sách nhà nước bảo đảm được thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật về chi phí tố tụng. Quy định này nhằm khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn khi nhiều doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản nhưng không còn tài sản, không còn chi phí để tiến hành thủ tục phá sản. Đặc biệt là trong trường hợp người nộp đơn là người lao động, cơ quan thuế, hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội. Việc bổ sung quy định này nhằm giúp tiến hành thủ tục phục hồi phá sản nhanh hơn, đúng quy định pháp luật hơn và nhanh chóng tuyên bố một doanh nghiệp đủ điều kiện phá sản để chấm dứt, rút lui khỏi thị trường.

Còn đối với người bị thiệt hại trong trường hợp phải giám định thiệt hại, Điều 60 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước cũng như pháp luật về ngân sách nhà nước đã quy định việc này. Việc miễn giảm chi phí này nhằm đảm bảo quyền lợi cho những người bị oan sai trong quá trình các cơ quan tiến hành tố tụng gây ra cho mình.

Về nội dung liên quan đến việc bảo đảm quyền con người và lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên bị đề nghị đưa đi cai nghiện khi áp dụng các thủ tục rút gọn và thủ tục tố tụng điện tử, theo ông Phúc, Pháp lệnh quy định rút ngắn thời hạn thực hiện của các cơ quan tiến hành tố tụng, tuy nhiên về trình tự thủ tục thì vẫn đảm bảo theo quy định của pháp luật hiện hành. Để rút ngắn thời hạn, các cơ quan tiến hành tố tụng, trong đó có Tòa án, sẽ tăng cường ứng dụng chuyển đổi số như xét xử trực tuyến hay tống đạt điện tử cho các đối tượng liên quan. Việc thực hiện xét xử trực tuyến hay tống đạt điện tử phải bảo đảm các điều kiện mà pháp luật quy định.

“Chúng tôi khẳng định rằng việc này không có ảnh hưởng hay xâm phạm đến việc bảo đảm quyền, lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên cũng như quyền con người nói chung”, ông Phúc nhấn mạnh.