Sửa Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước: Hướng tới giải quyết vướng mắc từ thực tiễn

Ghi nhận nhiều vấn đề thực tiễn từ địa phương

Chiều 2/7, Đoàn công tác của Bộ Tư pháp phối hợp Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội khảo sát tại TP Cần Thơ phục vụ việc xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Tham gia Đoàn công tác có: Bà Mai Thị Phương Hoa - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội; ông Nguyễn Mạnh Cường - Trợ lý Phó Chủ tịch Quốc hội; ông Lê Vệ Quốc - Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước (Bộ Tư pháp)

Quang cảnh buổi làm việc

Tiếp và làm việc với Đoàn có: Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp - Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ; bà Lê Thị Thanh Lam - Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ; ông Nguyễn Văn Quân - Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ; ông Hồ Hùng Anh - Phó Trưởng THADS TP Cần Thơ; cùng đại diện các sở, ngành, địa phương trên địa bàn thành phố.

Báo cáo với Đoàn công tác, ông Nguyễn Xuân Đoan - Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ cho biết, từ năm 2018 đến nay, công tác bồi thường nhà nước trên địa bàn được triển khai đồng bộ, bám sát các quy định pháp luật hiện hành. UBND thành phố đã ban hành nhiều kế hoạch triển khai, duy trì cơ chế quản lý liên ngành từ cấp thành phố đến cơ sở. Trong đó, Sở Tư pháp giữ vai trò nòng cốt trong công tác tham mưu, hướng dẫn và theo dõi việc thực hiện trách nhiệm bồi thường Nhà nước.

Ông Nguyễn Xuân Đoan - Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ báo cáo với Đoàn Công tác

Thành phố cũng đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, tập trung vào các nội dung như cơ chế phối hợp liên ngành, công tác quyết toán kinh phí, trách nhiệm bồi thường trong môi trường số và sự phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền mới.

Lãnh đạo các Sở, ban, ngành thành phố Cần Thơ

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy nhiều khó khăn, vướng mắc như: thiếu nhân sự chuyên trách, áp lực trách nhiệm đối với cán bộ thực thi công vụ, bất cập trong cơ chế cấp phát và quyết toán kinh phí, khó khăn trong xác định thiệt hại đối với lao động tự do, doanh nghiệp và việc thu thập hồ sơ trong các vụ việc kéo dài nhiều năm. Từ đó, TP Cần Thơ kiến nghị sửa đổi Luật theo hướng phù hợp hơn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện cơ chế tài chính; quy định rõ thời hạn giám định, thẩm định; xây dựng tiêu chí xác định thiệt hại và bổ sung quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong môi trường số.

Hướng tới cơ chế bồi thường hiệu quả, bảo vệ tốt hơn quyền lợi người dân

Phát biểu tại buổi làm việc, bà Trương Thị Diệu Thúy - Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho biết, phạm vi điều chỉnh của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước qua các lần sửa đổi đã từng bước được mở rộng. Nếu trước đây trách nhiệm bồi thường chủ yếu phát sinh trong hoạt động tố tụng thì hiện nay đã mở rộng sang lĩnh vực thi hành án và quản lý hành chính.

Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh góp phần bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tổ chức khi bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra. Theo bà Thúy, trong quá trình hoàn thiện dự án Luật để trình Quốc hội xem xét, các ý kiến từ địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi đây là lực lượng trực tiếp tổ chức thực hiện khi Luật đi vào cuộc sống.

Các thành viên Đoàn công tác

Ông Nguyễn Văn Quân - Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ đề xuất nghiên cứu sửa đổi Luật theo hướng mở hơn và mạnh dạn đề nghị giao cho Sở Tư pháp làm đầu mối giải quyết công tác bồi thường Nhà nước thay cho các xã, phường vì hiện tại cấp xã đang trong tình trạng quá tải và nhiều áp lực.

Ông Nguyễn Văn Quân - Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ phát biểu tại buổi làm việc

Theo ông Quân, hiện nay địa phương còn gặp khó khăn trong công tác giám định, thẩm định thiệt hại do thiếu cơ chế ràng buộc trách nhiệm của đội ngũ giám định viên, thẩm định viên.

Trao đổi với địa phương, ông Lê Vệ Quốc - Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước (Bộ Tư pháp) cho biết, trong thời gian tới Cục sẽ tiếp tục phối hợp với TP Cần Thơ tăng cường công tác tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực hiện công tác bồi thường Nhà nước. Đối với đề xuất giao Sở Tư pháp làm đầu mối giải quyết công tác bồi thường cho các xã, ông Quốc đánh giá đây là ý tưởng đáng quan tâm nhưng cần cân nhắc kỹ về nguồn lực, nhất là trong bối cảnh toàn thành phố có 103 xã, phường và số vụ việc có thể phát sinh cùng thời điểm.

Ông Lê Vệ Quốc - Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước (Bộ Tư pháp) trao đổi với các Sở, ban, ngành TP Cần Thơ

Đồng thời, ông Quốc cũng nhấn mạnh, bản chất của công tác bồi thường nhà nước không phải chỉ để giải quyết hậu quả mà quan trọng hơn là cơ chế phòng ngừa, góp phần nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức trong quá trình thực thi công vụ.

Phát biểu tại buổi làm việc, bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp - Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho biết, địa phương luôn xem các buổi khảo sát, làm việc của Đoàn công tác như một đợt tập huấn thiết thực và hiệu quả. Thông qua những trao đổi trực tiếp với Đoàn công tác, địa phương đã rút ra nhiều kinh nghiệm, cách làm hay để tiếp tục triển khai tốt hơn công tác bồi thường nhà nước trong thời gian tới.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp - Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ phát biểu tại buổi làm việc

Theo bà Điệp, trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiệm vụ và thẩm quyền của cấp xã ngày càng lớn trong khi nguồn nhân lực còn hạn chế, do đó địa phương mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hướng dẫn của các cơ quan Trung ương để bảo đảm việc thực hiện pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được đồng bộ, hiệu quả và đúng quy định.

Kết luận buổi khảo sát, bà Mai Thị Phương Hoa - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội ghi nhận và đánh giá cao kết quả TP Cần Thơ đã đạt được. Những ý kiến trao đổi thẳng thắn, sát với thực tế từ các cơ quan, đơn vị và địa phương là nguồn thông tin hết sức quý báu đối với quá trình xây dựng và hoàn thiện dự án Luật.

Bà Mai Thị Phương Hoa - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội ghi nhận và đánh giá cao kết quả TP Cần Thơ đã đạt được

Theo bà Hoa, nhìn chung các cơ quan trên địa bàn TP Cần Thơ đã rất nỗ lực trong việc giải quyết các vụ việc theo đúng quy định của pháp luật, kể cả đối với những vụ việc phát sinh từ nhiều năm trước. Bà Hoa cũng đánh giá cao tinh thần trách nhiệm của địa phương và cho rằng nhiều kiến nghị, đề xuất của TP Cần Thơ rất đáng quan tâm, đặc biệt là các nội dung liên quan đến căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường đối với các vụ án tạm đình chỉ, trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong môi trường số cũng như việc xây dựng các quy định theo hướng linh hoạt, phù hợp hơn với thực tiễn.