Tạo cơ sở pháp lý đủ mạnh để Thủ đô Hà Nội bứt phá phát triển

Cuộc họp xem xét, cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.

Dự kiến trình hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) vào cuối tháng 2/2026

Theo Bộ Tư pháp, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) hiện nay gồm 9 chương, 36 điều. Bên cạnh việc kế thừa, hoàn thiện các quy định của Luật Thủ đô năm 2024 (như về vị trí, vai trò của Thủ đô; thử nghiệm có kiểm soát; vùng Thủ đô...), dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này có các quy định mới đặc thù, đột phá, tạo cơ chế giúp phát triển Thủ đô.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) thể chế hóa chủ trương xuyên suốt là phân quyền mạnh mẽ, tối đa, toàn diện cho TP. Hà Nội, nhưng phải bảo đảm các nguyên tắc: Không trái Hiến pháp, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; không phân quyền trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia; không làm ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn tài chính quốc gia; giữ gìn bản sắc, giá trị văn hóa của Thủ đô, vùng Thủ đô; bảo đảm tính công khai, minh bạch, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm...

Cùng với đó, dự thảo Luật hoàn thiện các quy định để đảm bảo tổ chức thực hiện hiệu quả và chặt chẽ trong giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình của chính quyền thành phố trong thực hiện các thẩm quyền.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) phân quyền 174 thẩm quyền từ Trung ương chuyển xuống cho chính quyền Thủ đô. Trong đó, có 107 thẩm quyền phân cho HĐND; 59 thẩm quyền phân cho UBND; 8 thẩm quyền phân cho Chủ tịch UBND thành phố.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng bổ sung các cơ chế, chính sách đặc biệt giúp Thủ đô thu hút, sử dụng hiệu quả các nguồn lực về tài chính, đầu tư và nguồn lực về tổ chức bộ máy và biên chế.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh báo cáo tại cuộc họp.

Tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được thẩm định, xin ý kiến Thành viên Chính phủ và đã có ý kiến của các Thành viên Chính phủ. Hiện nay, Bộ Tư pháp đang giải trình, tiếp thu ý kiến Thành viên Chính phủ và chỉnh lý dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Dự kiến Bộ Tư pháp sẽ báo cáo Lãnh đạo Chính phủ để trình Quốc hội hồ sơ dự án Luật vào cuối tháng 2/2026.

Theo Bộ Tư pháp, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) là dự án khó, được xây dựng trong thời gian rất gấp, có nhiều quy định đột phá, vượt trội về thẩm quyền liên quan đến thể chế và nhiều lĩnh vực cụ thể gắn với quản lý nhà nước của các bộ, ngành. Do vậy, để bảo đảm chất lượng, tính khả thi của Luật, Bộ Tư pháp đề xuất tiếp tục lấy ý kiến Thành viên Chính phủ (lần 2) sau khi tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tại cuộc họp, trao đổi ý kiến về nội dung dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) và các điểm còn cần thảo luận, đại diện các Bộ cơ bản thống nhất với dự thảo và nhấn mạnh đây là dự án luật hết sức quan trọng, có nhiều điểm mới liên quan đến các Bộ, ngành. Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ đưa Thủ đô Hà Nội phát triển với các mô hình quản lý vượt trội, cơ chế bứt phá, tháo gỡ được các "điểm nghẽn" còn tồn tại, tạo lợi thế cạnh tranh phát triển…

Hoàn thiện dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) trong thời gian sớm nhất

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định nhiều chính sách mới, mang tính đột phá, giao thêm nhiều thẩm quyền cho TP Hà Nội. Đây là dự án luật khó, nội dung rộng, liên quan nhiều lĩnh vực và nhiều Bộ, ngành.

Quang cảnh cuộc họp do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì.

Phó Thủ tướng ghi nhận, đánh giá cao Bộ Tư pháp trong thời gian ngắn đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với TP Hà Nội và các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo Luật với khối lượng công việc lớn, nhiều nội dung mới, phức tạp.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp tiếp tục chỉ đạo rà soát toàn bộ dự thảo trên cơ sở ý kiến của các Bộ, ngành; hoàn thiện kỹ lưỡng từng nội dung, bảo đảm khi trình Quốc hội là dự thảo đã được chuẩn bị kỹ, hạn chế tối đa phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.

"Tránh tình trạng Luật ban hành ra nhưng khi tổ chức thực hiện lại gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, bất cập; hoặc quy định chưa rõ, chưa sát thực tiễn, dẫn đến không khả thi", Phó Thủ tướng lưu ý.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, các nghị quyết, kết luận của Trung ương liên quan đến quy hoạch, định hướng phát triển Thủ đô Hà Nội; bảo đảm việc phân cấp, phân quyền phải đủ mạnh, đủ rõ để Hà Nội có điều kiện bứt phá, nhưng đồng thời không làm ảnh hưởng đến các nguyên tắc chung của hệ thống pháp luật và lợi ích quốc gia.

Đối với các lĩnh vực còn ý kiến khác nhau như quy hoạch, giáo dục và đào tạo, văn hóa, thể thao và du lịch…, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tư pháp nghiên cứu, tiếp thu hợp lý; rà soát kỹ những nội dung đã được quy định trong các luật về phân cấp, phân quyền hiện hành để tránh trùng lặp.

Về tiến độ, Phó Thủ tướng đề nghị các Bộ, ngành tiếp tục rà soát, nếu còn ý kiến cần góp ý thì khẩn trương gửi ngay cho Bộ Tư pháp để hoàn thiện dự thảo trong thời gian sớm nhất, bảo đảm chất lượng hồ sơ trình Quốc hội.

Phó Thủ tướng khẳng định, việc sửa đổi, hoàn thiện các dự án Luật lần này không chỉ nhằm tháo gỡ vướng mắc trước mắt mà còn phải tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho phát triển lâu dài; trong đó Luật Thủ đô (sửa đổi) phải thực sự trở thành công cụ pháp lý quan trọng, tạo động lực mới cho Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, xứng tầm Thủ đô của cả nước.