Thúc đẩy chuyển dịch lao động sang khu vực có năng suất cao

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định số 1685/QĐ-TTg ngày 30/8/2026 về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 62-KL/TW ngày 29/6/2026 của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động quốc gia gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới.

Kế hoạch xác định các nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình nhằm tạo chuyển biến về năng suất lao động, phát triển thị trường lao động, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng “2 con số” và nâng cao năng lực quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Tạo thêm việc làm có năng suất, thu nhập cao

Kế hoạch đề ra 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp, tập trung vào hoàn thiện thể chế phát triển thị trường lao động; tạo việc làm có năng suất cao; nâng cao chất lượng lao động; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; phát triển việc làm bền vững, bảo đảm an sinh xã hội và xây dựng thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, linh hoạt, hiệu quả gắn với nâng cao năng suất lao động.

Một trong những trọng tâm là thực hiện đồng bộ các giải pháp tạo việc làm có năng suất lao động cao.

Theo đó, Bộ Tài chính được giao phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ, ngành liên quan và địa phương rà soát, tổ chức các quy hoạch theo hướng gắn phân bố dân cư với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo việc làm năng suất cao, hình thành các hành lang kinh tế, vùng động lực, cực tăng trưởng.

Cơ chế thu hút đầu tư cũng được định hướng ưu tiên những dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, quản trị hiện đại, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo nhiều việc làm có chất lượng, năng suất, thu nhập cao.

Cùng với đó, xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao năng lực quản trị và phát triển nguồn nhân lực; xây dựng các chương trình, chính sách thúc đẩy chuyển dịch khu vực kinh tế phi chính thức sang chính thức. Cơ chế, chính sách về nội dung này dự kiến được hoàn thiện trong năm 2027.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, các bộ, cơ quan rà soát, xây dựng chính sách khuyến khích phát triển việc làm có năng suất lao động cao, gắn với thúc đẩy cơ giới hóa, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nghề cho lao động nông nghiệp, nông thôn gắn với phát triển kinh tế hợp tác, hợp tác xã, thúc đẩy chuyển dịch lao động giản đơn sang lao động có kỹ năng và trình độ chuyên môn kỹ thuật, từ việc làm phi chính thức sang việc làm chính thức. Báo cáo rà soát trong năm 2026.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, các bộ, cơ quan nghiên cứu, tổ chức các hoạt động liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tri thức, nâng cao năng lực quản trị, năng lực đổi mới sáng tạo và áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, tăng tỷ lệ nội địa hóa, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu.

Bộ Nội vụ được giao nghiên cứu, xây dựng chính sách và triển khai các hoạt động hỗ trợ về việc làm, phát triển kỹ năng nghề, tiền lương, bảo hiểm xã hội để thúc đẩy chuyển dịch lao động từ khu vực có năng suất thấp sang khu vực có năng suất cao. Việc sửa đổi, bổ sung, ban hành chính sách dự kiến hoàn thành trong năm 2027.

Đào tạo “nông dân số”, nâng kỹ năng AI cho người lao động

Ngoài ra, Kế hoạch còn có nhiệm vụ quan trọng là nâng cao chất lượng lao động đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường trong giai đoạn mới.

Cụ thể, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, đổi mới nội dung, chương trình và phương thức đào tạo theo hướng mở, linh hoạt, hiện đại, gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, yêu cầu đổi mới công nghệ và nhu cầu sử dụng nhân lực của doanh nghiệp.

Hoàn thiện cơ chế và triển khai, nhân rộng mô hình đào tạo nghề kép, cơ sở đào tạo thực hành, đào tạo theo đơn đặt hàng và đào tạo gắn với vị trí việc làm; tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, đánh giá và sử dụng người lao động sau đào tạo. Đồng thời, nâng cao kỹ năng số, kỹ năng trí tuệ nhân tạo, kỹ năng xanh, kỹ năng nghề và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người lao động.

Bộ cũng cần tập trung rà soát, hoàn thiện chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào hoạt động giáo dục, đào tạo, giáo dục nghề nghiệp. Hoàn thiện các chính sách trong năm 2027.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương phát triển kỹ năng nghề nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp; đào tạo, bồi dưỡng để hình thành đội ngũ “nông dân chuyên nghiệp”, “nông dân số” có khả năng ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; vận hành máy móc, thiết bị nông nghiệp hiện đại và tổ chức sản xuất, kinh doanh theo chuỗi giá trị.

Chuyển mạnh từ trọng bằng cấp sang trọng kỹ năng

Về nhiệm vụ, giải pháp tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, chương trình, đề án phát triển nguồn nhân lực quốc gia, tập trung vào nhân lực chất lượng cao, nhân lực kỹ thuật, nhân lực số và nhân lực phục vụ các ngành, lĩnh vực chiến lược, quan trọng, then chốt; Phát triển hệ thống học tập suốt đời, tạo điều kiện để người lao động thường xuyên học tập, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng; thúc đẩy chuyển mạnh từ coi trọng bằng cấp sang coi trọng kỹ năng nghề, năng lực thực hành, khả năng thích ứng và hiệu quả công việc;

Đổi mới mô hình đào tạo; tăng cường liên thông giữa giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học; phát triển các chương trình đào tạo kỹ sư thực hành, nhân lực kỹ thuật cao và các ngành, nghề mới phát sinh từ quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, già hóa dân số và đổi mới công nghệ;

Đẩy mạnh phân luồng, hướng nghiệp sau trung học cơ sở; nghiên cứu triển khai mô hình đào tạo nghề sau trung học cơ sở (trung học nghề 9+) theo chuẩn quốc tế và theo nhu cầu của thị trường lao động…