Sau 25 năm hình thành và phát triển, được sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước hoạt động TGPL đã thực sự đi vào đời sống mang lại hiệu quả thiết thực giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nghèo và các đối tượng chính sách, đối tượng yếu thế trong xã hội, thực hiện tốt chính sách xã hội, giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa của Đảng và Nhà nước, bảo đảm sự công bằng trong tiếp cận công lý, đóng góp vào cải cách tư pháp và xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN.
Bên cạnh đó, thông qua việc cung cấp dịch vụ pháp lý của mình, TGPL còn là một trong những công cụ để Nhà nước thực hiện các cam kết quốc tế về quyền con người tại Việt Nam.
Trợ giúp pháp lý đồng hành cùng công tác an sinh xã hội, phát triển kinh tế - xã hội
Nhìn lại 25 năm, hoạt động trợ giúp pháp lý (TGPL) đạt nhiều thành tựu cơ bản. Pháp luật về TGPL ngày càng hoàn thiện, toàn diện, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước từng thời kỳ và đáp ứng các cam kết quốc tế.
Từ Quyết định số 734/TTg ngày 06/9/1997 của Thủ tướng Chính phủ, và trải qua hai lần xây dựng, sửa đổi Luật TGPL (Luật số 69/2006/QH11 và Luật số 11/2017/QH14), hiện nay, hệ thống văn bản về TGPL có 18 văn bản đang có hiệu lực pháp luật gồm: Luật, Nghị định, Quyết định, Thông tư liên tịch, Thông tư… Cùng với đó, nội dung về TGPL cũng đã được quy định trong các Bộ luật, luật khác có liên quan như Bộ luật Tố tụng Hình sự; Bộ luật Tố tụng Dân sự; Luật Tố tụng Hành chính; Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam, Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật...
Mặt khác, các quy định của Luật TGPL và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành cũng góp phần nội luật hóa ở mức độ cao các cam kết quốc tế (như Công ước quốc tế về quyền trẻ em, Công ước quốc tế về quyền dân sự và chính trị...). Cùng đó, hiệu quả hoạt động TGPL trong những năm qua góp phần vào công tác giảm nghèo bền vững và đảm bảo an sinh xã hội, phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam.
TGPL ở Việt Nam ra đời từ nhu cầu giúp đỡ pháp luật của người nghèo và trong suốt quá trình hình thành, phát triển hoạt động TGPL luôn đồng hành cùng công tác giảm nghèo nói riêng và công tác an sinh xã hội, phát triển kinh tế - xã hội nói chung.
Để tiếp tục phát huy những kết quả đạt được trong thời gian qua và đáp ứng nhu cầu tình hình thực tiễn, vào năm 2021 và năm 2022, TGPL đã được ghi nhận trong tất cả Chương trình mục tiêu quốc gia: về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2025…
Để triển khai nội dung TGPL trong các Chương trình mục tiêu quốc gia này, Bộ Tư pháp đã ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản hướng dẫn triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, cùng với việc được xác định là dịch vụ sự nghiệp công thiết yếu phần nào đã khẳng định vai trò của hoạt động TGPL trong việc đảm bảo an sinh xã hội, phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam.
Ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân
Một trong những thành tựu sau 25 năm là hệ thống TGPL được kiện toàn và tăng cường năng lực; người thực hiện TGPL ngày càng được nâng cao chất lượng, tính chuyên nghiệp. Hiện nay đã có chức danh Trợ giúp viên pháp lý hạng 1. Hệ thống TGPL có 63 Trung tâm TGPL nhà nước với 1.233 viên chức, người lao động, trong đó 666 trợ giúp viên pháp lý (TGVPL), 104 chi nhánh TGPL cấp huyện, liên huyện. Bên cạnh đó, hệ thống còn huy động được 670 luật sư, 38 cộng tác viên ký hợp đồng thực hiện TGPL với Trung tâm TGPL; 180 tổ chức đăng ký tham gia TGPL và 40 tổ chức ký hợp đồng thực hiện TGPL với Sở Tư pháp.
Hiện nay, TGVPL là đội ngũ nòng cốt cung cấp dịch vụ TGPL cho người dân. Tỷ lệ số lượng TGVPL trên tổng số người làm việc tại Trung tâm TGPL từng bước được nâng lên. Đến nay, tiêu chuẩn, điều kiện của TGVPL và luật sư là tương đồng. Các TGVPL đều đáp ứng các yêu cầu của đào tạo nghề và hạng chức danh (phải trải qua lớp đào tạo nghề, tập sự và đạt kết quả tại kỳ thi hết tập sự do Bộ Tư pháp tổ chức mới được bổ nhiệm chức danh và hành nghề). Ngoài ra, hằng năm, ở Trung ương và địa phương đều tổ chức nhiều lớp tập huấn nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ người thực hiện TGPL.
Đáng chú ý, hoạt động TGPL ngày càng hiệu quả, chất lượng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân. Theo kết quả tổng hợp báo cáo công tác TGPL trong toàn quốc, từ năm 1997 đến hết tháng 6/2022, đã có hơn 2,3 triệu lượt người được TGPL. Riêng từ năm 2018 đến tháng 6/2022, triển khai Luật TGPL năm 2017, các tổ chức thực hiện TGPL trên toàn quốc đã thực hiện được 146.149 vụ việc TGPL (trong đó có 67.107 vụ việc tham gia tố tụng, chiếm 45,91%) cho người nghèo, trẻ em, người có công với cách mạng,... và các nhóm người được TGPL khác.
Đặc biệt, trong thời gian bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID19, hệ thống TGPL đã nỗ lực, chủ động trong tiếp cận vụ việc và triển khai các hoạt động để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người được TGPL.
Không chỉ tăng về số lượng mà chất lượng vụ việc TGPL ngày càng được nâng lên. Việc đánh giá, thẩm định chất lượng được triển khai thực hiện bài bản hơn, hầu hết các vụ việc TGPL được thẩm định, đánh giá đều đạt chất lượng trở lên. Trong năm 2022, Bộ Tư pháp đã ban hành các tiêu chí xác định vụ việc tham gia tố tụng TGPL thành công làm cơ sở để địa phương xác định vụ việc TGPL tham gia tố tụng thành công.
Theo tổng hợp báo cáo địa phương từ ngày 01/01/2018 đến ngày 31/12/2021, có 16.441 vụ việc tham gia tố tụng thành công, hiệu quả, trong đó TGVPL thực hiện 13.808 vụ việc (chiếm 83,98%). Nhiều vụ việc tham gia tố tụng có quan điểm bào chữa, bảo vệ của người thực hiện TGPL được các cơ quan tiến hành tố tụng chấp nhận theo hướng lợi cho người được TGPL như được tăng mức bồi thường thiệt hại, hay được tuyên mức án nhẹ hơn, hoặc chuyển tội danh hoặc thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị của Viện kiểm sát, thậm chí được vô tội.
Bên cạnh đó, công tác TGPL còn đạt được nhiều kết quả khác như công tác phối hợp được tăng cường, thực hiện hiệu quả; việc hợp tác quốc tế về TGPL được đẩy mạnh…
Tiếp tục lấy người được TGPL làm trung tâm
Trước yêu cầu triển khai hiệu quả tinh thần, nội dung của Nghị quyết Đại hội Đảng XIII về “nâng cao chất lượng dịch vụ công”, “đổi mới tổ chức, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động và uy tín của TAND, VKSND, cơ quan điều tra, cơ quan thi hành án và các cơ quan, tổ chức tham gia vào quá trình tố tụng tư pháp”, trong thời gian tới, cần tiếp tục lấy người được TGPL làm trung tâm, bảo đảm giúp người dân tiếp cận hoạt động TGPL kịp thời, thuận lợi, có chất lượng và ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại; khẳng định vị trí, vai trò của hoạt động TGPL - một trong những thiết chế bảo đảm quyền tiếp cận công lý cho một bộ phận lớn người dân trong xã hội (khoảng 45% dân số), qua đó, góp phần vào công cuộc cải cách tư pháp nói riêng, trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN nói chung.
Trong thời gian tới, cần nghiên cứu, đề xuất một số định hướng cụ thể để phát triển bền vững công tác TGPL. Theo đó, tiếp tục kiện toàn, tăng cường năng lực Trung tâm TGPL nhà nước tương xứng với vị trí là đơn vị cung cấp sự nghiệp công thiết yếu. Nghiên cứu thay đổi tên gọi chức danh TGVPL thành luật sư công/luật sư TGPL để thực hiện nhiệm vụ chính trị của Nhà nước. Triển khai hiệu quả hoạt động TGPL và tạo sự đồng bộ với các hoạt động khác trong các Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Tập trung thực hiện vụ việc TGPL, nhất là vụ việc tham gia tố tụng. Có giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả vụ việc TGPL; tăng cường giám sát, quản lý chất lượng, hiệu quả dịch vụ TGPL. Tăng cường sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương về giới thiệu, nhu cầu TGPL, thực hiện TGPL,... Có phương thức truyền thông hiệu quả, phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng vùng, miền; nâng cao kiến thức, hiểu biết về TGPL của đội ngũ cán bộ cơ sở, người có uy tín trong cộng đồng trong việc hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ TGPL. Tích cực hợp tác quốc tế về TGPL, triển khai hiệu quả các dự án, chương trình với các đối tác quốc tế, chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm về TGPL.
(Nguồn: Báo in Pháp luật Việt Nam số 249 ra ngày 6/9/2022)
Theo dõi chúng tôi trên:
Theo phản ánh của người dân và ghi nhận của phóng viên chiều ngày 12/8, đơn vị thi công dự án cải tạo hạ tầng vỉa hè, đường giao thông, vườn hoa khu đô thị Đền Lừ 1, Đền Lừ 2 thuộc phường Tương Mai tiếp tục đổ trạc thải có dấu hiệu trái phép cùng với đó nhiều hạng mục được triển khai xây dựng có dấu hiệu chưa đúng với thiết kế.
Bỏ ra số tiền hàng tỷ đồng, còn đi vay lãi thêm để mua đất và đầu tư xây dựng kinh doanh. Ông Hồ Văn Cư (trú tại xã Xuân Ái, tỉnh Lào Cai) chẳng những không được sở hữu đất, mà còn có nguy cơ mất luôn nhà xưởng. Bởi, khi ông Cư vay đủ tiền để rút giấy tờ đất từ ngân hàng về thì chỉ 1 ngày sau chủ đất và người cho ông Cư vay tiền đã thực hiện một hợp đồng chuyển nhượng khác với nhau mà ông Cư lại không hề hay biết, mỗi tháng còn đều đặn trả lãi. Nguyên nhân cũng bắt nguồn từ việc giấy tờ sau khi rút từ ngân hàng về đều được người cho ông Cư vay tiền giữ toàn bộ. Sau đó, việc cho vay tiền cũng được thực hiện thông qua bằng 02 bản hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà không phải giấy “vay tiền”… trong đó ông Cư cho biết, 01 giấy là số tiền vay, còn 01 giấy đã bao gồm cả tiền lãi. Đây cũng chính là mấu chốt dẫn tới tranh chấp phức tạp, kéo dài đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
(PLM) - Liên quan đến những phản ánh của các hộ dân về công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư tại dự án Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị khu di tích Lăng Miếu Triệu Tường (giai đoạn 2), phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam đã có buổi làm việc với đại diện Thanh tra tỉnh Thanh Hóa nhằm làm rõ các nội dung mà người dân nhiều lần kiến nghị.
(PLM) - Từ Mộc Châu, tỉnh Sơn La, Công ty Cổ phần Trí tuệ Sinh Việt chính thức đưa Sinh Việt Edu chi nhánh Sơn La vào hoạt động, đánh dấu bước phát triển mới trong định hướng xây dựng hệ sinh thái giáo dục gắn với công nghệ, đào tạo và phát triển con người. Sự kiện được kỳ vọng mở thêm cơ hội tiếp cận các phương thức học tập hiện đại cho học sinh tại địa phương.
(PLM) - Ngày 11/8/2026, tại trường bắn TB2, tỉnh Gia Lai, Quân chủng Phòng không – Không quân đã bước vào ngày đầu tiên của đợt diễn tập bắn, ném bom đạn thật lớn nhất trong năm 2026 với các bài bay ban ngày.
PLM - Nhằm đẩy mạnh kích cầu tiêu dùng, kết nối chuỗi cung cầu nông sản an toàn và nâng cao giá trị thương hiệu hàng Việt, tại Trung tâm Thương mại AEON MALL Hà Đông, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phối hợp với Tập đoàn AEON Việt Nam chính thức khai mạc Hội chợ Xúc tiến thương mại nông nghiệp, sản phẩm OCOP Hà Nội. Sự kiện là cầu nối quan trọng đưa nông sản chất lượng cao của Việt Nam vươn xa thông qua hệ thống phân phối hiện đại.
(PLM) - Nhiều năm qua, tuyến đường Đồng Bài, đoạn từ đường Thanh Chương đến đường Đồng Cuốn, phố Thành Công, phường Quảng Phú (tỉnh Thanh Hóa) đang trở thành nỗi ám ảnh của người dân nơi đây. Mặt đường xuống cấp nghiêm trọng khiến việc đi lại gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Theo thông tin người dân cung cấp, trước khi sáp nhập chính quyền 2 cấp ngày 15/5/2025, UBND TP Thanh Hóa đã ban hành quyết định số 4838/QĐ-UBND phê duyệt dự án “Nâng cấp cải tạo các tuyến đường trên địa bàn phường Quảng Thành, thành phố Thanh Hóa”, nay là phường Quảng Phú, trong đó có tuyến đường Đồng Bài.
(PLM) - Bệnh viện E cứu sống bệnh nhân suy tim nguy kịch bằng kỹ thuật tạo nhịp bó nhánh trái tiên tiến, giúp chức năng tim phục hồi ngoạn mục từ 15–20% lên 60% chỉ sau một tháng.
PLM - Sáng 6-8, tại trụ sở Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chủ trì lễ đón Ngài Dato' Seri Mohamed Khaled bin Nordin, Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia, sang thăm chính thức Việt Nam.
PLM - Trong bối cảnh thương mại điện tử tiếp tục tăng trưởng mạnh, việc hoàn thiện cơ chế quản lý thuế và nâng cao năng lực tuân thủ của doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây là nội dung được các chuyên gia, cơ quan quản lý tập trung trao đổi tại Hội thảo "Quản trị rủi ro thuế thương mại điện tử" do Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp phối hợp Hội Tư vấn Thuế Việt Nam tổ chức sáng 6/8.
