Trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh: Thiết chế tài chính định hình xu hướng phát triển thị trường tài chính Việt Nam trong Kỷ nguyên mới

Trung tâm tài chính quốc tế: xây dựng với sự đồng lòng

Thị trường tài chính có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế nhờ vào khả năng thu hút, luân chuyển các nguồn tài chính và vốn hóa tài sản. Trong bối cảnh toàn cầu hóa thương mại, thị trường tài chính quốc tế hóa mạnh mẽ với các làn sóng giao dịch thương mại, đầu tư xuyên biên giới luôn gắn với chúng là các dịch vụ tài chính quốc tế. Với Việt Nam, trung tâm tài chính quốc tế sẽ là một trong những động lực thúc đẩy phát triển đất nước trong Kỷ nguyên mới bên cạnh các động lực mới khác như vai trò mới của kinh tế tư nhân, chuyển đổi số, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Trên thế giới tính đến tháng 8 năm 2025 có 119 trung tâm tài chính quốc tế trong đó có 40 trung tâm tài chính hàng đầu theo xếp hạng của Global Financial Centres Index (GFCI 37). Sự phân bố các trung tâm tài chính quốc tế cho thấy định chế tài chính này ưa thích những nền kinh tế lớn, có lượng vốn đầu tư và giao dịch tài chính khổng lồ và thị trường tài chính nội địa năng động, linh hoạt và cởi mở. GDP của Mỹ năm 2024 là 28,78 nghìn tỷ USD, chiếm 26,3% tổng GDP toàn cầu. GDP của Trung Quốc năm 2025 được dự báo đạt 18,53 nghìn tỷ USD, chiếm 16,9% toàn cầu. Lượng vốn đầu tư tại Mỹ ở thời điểm 2024 đạt 23.700 tỷ, chiếm 23,7% lượng vốn đầu tư toàn cầu, trong lúc đó Trung Quốc chiếm 8,6%. Khối lượng tài sản giao dịch của các ngân hàng Mỹ đã vượt mốc 1.000 tỷ USD trong quý III/2024, đạt mức cao nhất trong hơn 16 năm và gần chạm kỷ lục mọi thời đại ghi nhận trước cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Không ngạc nhiên khi Mỹ, Trung Quốc dẫn đầu về số lượng trung tâm tài chính quốc tế. Cả hai nước đều có những lợi thế nêu trên.

Thị trường tài chính tồn tại trong bất cứ nền kinh tế nào dù quy mô khác nhau. Thị trường tài chính thúc đẩy vốn hóa tài sản, cung cấp các giao dịch tài chính có xu hướng tìm kiếm lợi nhuận thay vì thuần túy đóng vai trò trung gian thanh toán như các định chế ngân hàng. Thị trường tài chính cũng như các thị trường khác đều có các chủ thể tham gia và có sàn giao dịch tập trung. Các trung tâm tài chính đóng vai trò các sàn như vậy song bao trùm hơn so với các sàn giao dịch chuyên biệt như sàn giao dịch chứng khoán, sàn giao dịch tiền điện tử, sàn giao dịch bất động sản v.v. Để hình thành các trung tâm tài chính quốc gia không dễ, còn để có một trung tâm tài chính quốc tế khó hơn rất nhiều lần vì cần rất nhiều điều kiện cần và đủ. Trong số đó, cần kể đến các điều kiện cốt lõi sau: (1) Sự tồn tại đa dạng các công cụ thị trường tài chính cho phép cung cấp nhiều giải pháp cho nhà đầu tư, người cung cấp vốn lựa chọn và được bảo đảm ở khía cạnh kiểm soát, lợi nhuận, rủi ro và chi phí thấp, tính ổn định cao; (2) thị trường tài chính nội địa ổn định, năng động và có sự kết nối quốc tế, có công nghệ tài chính hiện đại; (3) hệ thống pháp lý dựa trên những nguyên phổ quát, cốt lõi như công bằng, tôn trọng sự thỏa thuận của các chủ thể tham gia thị trường kể cả trong việc hình thành cũng thực hiện giao dịch; (4) giải quyết tranh chấp phát sinh nhanh, hiệu quả và phù hợp chuẩn mực quốc tế; (5) hệ thống thuế đơn giản; (6) cơ chế quản lý tiền tệ thuận lợi cho các nhà đầu tư và phát hành nước ngoài, bao gồm cả người cho vay và người đi vay; và (7) đặc biệt là tiềm lực kinh tế vững mạnh, ổn định dựa trên nhiều chỉ số đánh giá quốc tế như GDP, tổng mức đầu tư, tổng giá trị xuất nhập khẩu, mức độ tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Không phải nền kinh tế nào cũng có thể đáp ứng được những điều kiện cốt lõi đó. Chính vì vậy trong toàn 193 thành viên Liên Hợp quốc chỉ có 119 trung tâm tài chính quốc tế và chúng tập trung ở các quốc gia G7 và Trung Quốc.

Trong lịch sử gần 40 năm đổi mới, chưa có một định chế kinh tế thị trường thuần túy nào được tiếp nhận, xây dựng với sự đồng lòng và thần tốc như trung tâm tài chính quốc tế. Kể từ khi có chủ trương theo Nghị quyết 222/2025-QH15 đến thời thành lập VIFC-HCM, VIFC-ĐN chỉ chưa đầy 6 tháng. Trong vòng thời gian rất ngắn đó Dự thảo Luật Tòa án chuyên biệt, Dự thảo Nghị định thành lập Trung tâm tài chính quốc tế, Dự thảo nghị định thành lập trung tâm trọng tài quốc tế thuộc Trung tâm tài chính quốc tế được chuẩn bị kỹ lưỡng. Luật Tòa án chuyên biệt, Nghị định 323/2025/NĐ-CP và Nghị định 328/2025-NĐ-CP được ban hành trong tháng 12 năm 2025. Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam đặt tại thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCM) và Đà Nẵng (VIFC-ĐN) được thành lập.

Trong lịch sử thị trường tài chính quốc tế, các trung tâm tài chính quốc tế hình thành và phát triển qua hàng thế kỷ như Trung tâm tài chính quốc tế London, Trung tâm Tài chính Quốc tế New York, TTTCQT Chicago, TTTCQT Dubai, TTTCQT Astana, TTTCQT Thượng Hải, TTTCQT Singapore cần đến vài thập kỷ để định vị trên bản đồ thị trường tài chính quốc tế.

Cần tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để phát triển bền vững

Việc thành lập Trung tâm tài chính Việt Nam (VIFC) là một điểm nhấn đặc biệt của năm 2025. Cởi bỏ nhiều điểm nghẽn trong hệ thống pháp lý hiện hành, Việt Nam đã tìm cách đáp ứng về cơ bản các điều kiện cho việc xây dựng và vận hành trung tâm tài chính quốc tế. Nhiều nghiên cứu trong nước và quốc tế đều thừa nhận tính khả thi của việc thành lập trung tâm tài chính quốc tế ở Việt Nam dựa trên những điều kiện cốt lõi. Điều này thấy Đảng, Nhà nước đã vượt qua nhiều khó khăn để đạt được mục tiêu thành lập Trung tâm tài chính quốc tế, một thành tựu ngoạn mục, chứa đựng nhiều kỳ vọng phát triển khi đất nước bước vào Kỷ nguyên mới.

Trong hành trang đất nước khi bước vào Kỷ nguyên mới có rất nhiều thành tựu quan trọng, mang tầm vóc lịch sử về chính sách, định hướng và thể chế. Trong tổng thể, tất cả những thành tựu này đều thực sự hướng đến sự phát triển bền vững, sự phồn vinh của đất nước. Việc thành lập Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam là sự khẳng định mạnh mẽ của đất nước đối với việc phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Dĩ nhiên, phía trước của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam là nhiều thách thức lớn đang chờ. Vì thế cần tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để VIFC-HCM, VIFC-ĐN phát triển bền vững và vươn lên. Nhận thức được tầm quan trọng của nền tài chính gắn kết thị trường quốc tế và thành lập trung tâm tài chính quốc tế là quan trọng. Tuy nhiên, làm thể nào để VIFC-HCM, VIFC-ĐN luôn vững vàng đi lên trong thị trường tài chính toàn cầu đầy sự cạnh tranh khốc liệt mới là điều quan trọng hơn cả.

Hy vọng, VIFC-HCM, VIFC-ĐN sẽ có được những thành tựu ngay ở năm khởi đầu – năm Mã đáo thành công của Kỷ nguyên mới.