Từ rừng cao su đến siêu sân bay Long Thành: Hành trình gần 2.000 ngày "vượt nắng, thắng mưa"

Một hành trình gần 2.000 ngà

Một ngày cuối tháng 12, khi Tết Dương lịch đã cận kề, men theo đường 769 rẽ vào cống chui, phóng viên tìm đến đại công trường Cảng hàng không quốc tế Long Thành từ cổng số 2. Vừa qua cổng, không gian mở ra mênh mông, giữa vùng đất đỏ bazan năm nào, nhà ga hành khách mang hình dáng hoa sen và tháp không lưu cao 123m hình búp sen đã hiện lên rõ nét.

Trời vừa hửng sáng, sương mỏng còn bám trên những tuyến đường nội bộ uốn lượn trong công trường thì tiếng máy đã rền vang. Xe siêu trường, siêu trọng nối đuôi nhau lăn bánh, cần cẩu vươn cao, ánh đèn công trường chưa kịp tắt hẳn đã được thay bằng nắng sớm. Đại công trường bước vào một ngày làm việc mới với nhịp điệu quen thuộc của cuộc chạy đua tiến độ, hướng đến mốc vận hành khai thác nửa đầu năm 2026.

So với những ngày đầu, Long Thành hôm nay đã khác. Hình hài của một siêu sân bay dần hiện rõ, xen giữa những tuyến đường nội bộ là các hạng mục then chốt đang tăng tốc như nhà ga hành khách, đường cất hạ cánh, sân đỗ, tháp không lưu, trung tâm kiểm soát không lưu và hàng loạt công trình kỹ thuật phụ trợ…

Khi nhìn lại chặng đường đã qua, ông Vũ Thế Phiệt, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết, dự án sân bay Long Thành giai đoạn 1 từ khi khởi động đã chịu tác động nặng nề bởi rơi vào giai đoạn đại dịch Covid-19. Việc huy động chuyên gia, kỹ sư, đặc biệt là các tư vấn quốc tế gặp rất nhiều khó khăn, ảnh hưởng lớn đến tiến độ. Bên cạnh đó, công tác bàn giao mặt bằng có thời điểm chưa đồng bộ cộng thêm thời tiết bất lợi với mưa nhiều, nắng ít cũng như, vật liệu xây dựng chịu tác động từ biến động thị trường.

Trong bối cảnh đó, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của các Bộ, ngành, địa phương, đại công trường Long Thành từng bước được “kích hoạt” ở trạng thái cao nhất liên tục thi công “3 ca, 4 kíp, xuyên lễ, xuyên Tết, vượt nắng, thắng mưa”.

Hàng nghìn kỹ sư, công nhân các nhà thầu lớn căng mình thi công, chạy đua tiến độ đưa công trình về đích đúng cam kết.

Hàng vạn chuyên gia, kỹ sư, công nhân, người lao động cùng hàng nghìn máy móc, thiết bị hiện đại được huy động. Các đơn vị tư vấn hàng đầu thế giới phối hợp chặt chẽ với những nhà thầu trong nước và quốc tế. Dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư không chỉ được kiểm soát nghiêm ngặt về chất lượng mà còn được đẩy nhanh tiến độ, nhiều hạng mục rút ngắn thời gian so với hợp đồng.

Theo kế hoạch, khi đưa vào khai thác trong nửa đầu năm 2026, Cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ trở thành một “Sân bay xanh - thông minh” (Smart Green Airport) đạt chuẩn quốc tế 5 sao, vận hành an toàn tuyệt đối và mang đến trải nghiệm số liền mạch cho hành khách.

Một kỹ sư bám công trường nhiều năm chia sẻ, thời tiết miền Đông Nam Bộ hiếm khi chiều lòng người, mùa mưa đến sớm, mưa lớn kéo dài, có những thời điểm toàn bộ nền công trường ngập nước. Nhưng ở Long Thành, mưa không đồng nghĩa với dừng lại. Ngay khi mưa vừa ngớt, các mũi thi công lập tức được kích hoạt. Đất được xử lý, nền được gia cố, bê tông được đổ xuyên đêm. Có những giai đoạn, kỹ sư phải tranh thủ từng khoảng nắng hiếm hoi để bù lại tiến độ đã bị thời tiết lấy mất.

Cả công trường có lúc căng mình tối đa, máy móc hoạt động hết công suất, nhân lực được tăng cường, lịch làm việc liên tục được điều chỉnh. Áp lực không chỉ đến từ tiến độ, mà còn từ yêu cầu kỹ thuật khắt khe của một sân bay quốc tế.

Giữa đại công trường, nhà ga hành khách hiện lên như “trái tim” của dự án. Công trình mang hình ảnh hoa sen biểu tượng văn hóa Việt Nam nhưng đằng sau vẻ mềm mại ấy là một bài toán kỹ thuật phức tạp bậc nhất. Từ kết cấu thép, mái che khẩu độ lớn, đến không gian chức năng, hệ thống cơ điện và công nghệ thông minh, mọi chi tiết đều phải đạt chuẩn quốc tế. Nhiều hạng mục yêu cầu độ chính xác đến từng milimet.

Kỹ sư trẻ Nguyễn Tường An, người gắn bó với nhà ga từ những ngày đầu nhớ lại: “Áp lực rất lớn, nhưng ai cũng hiểu đây là công trình gắn với tên mình cả đời. Có những đêm cao điểm, ánh đèn chiếu sáng rực cả khu vực nhà ga, công nhân làm việc xuyên đêm, đổi ca ngay tại công trường. Tiếng máy hòa vào tiếng chỉ huy, tạo nên nhịp điệu không ngơi nghỉ. Dù mệt nhưng ai cũng nỗ lực vì cuộc chạy đua này. Mới đây, khi chứng kiến máy bay đỗ trước nhà ga, chúng tôi đã rất xúc động, công sức nỗ lực mấy năm qua đã có thành quả”.

Theo Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), công trường nhà ga đang bố trí hơn 5.300 nhân sự và trên 1.000 máy móc, thiết bị thi công. Toàn bộ kết cấu bê tông cốt thép phần ngầm và các tầng 1, 2, 3, 4 đã hoàn thành, tổng giá trị khối lượng đạt khoảng 24.263 tỷ đồng. Công tác hoàn thiện như sơn nước, hoàn thiện nền - trần đang được triển khai đồng loạt. Kết cấu thép mái khu trung tâm và ba cánh nhà ga đã hoàn thành 100%, phần mái lớp 1 (decking và skylight) bảo đảm kín nước, tạo điều kiện thi công hệ thống cơ điện bên trong.

Đáng chú ý, hệ thống mặt dựng vách kính đã cơ bản hoàn thành 100%, riêng khu vực cầu ống lồng đạt gần 39%. Các hệ thống thiết bị hiện đại như xử lý hành lý (BHS), soi chiếu an ninh (HBS, SSE), cầu dẫn hành khách (PBB), dẫn đậu tàu bay (VDGS), thang cuốn, thang bộ hành và thang máy đang được lắp đặt khẩn trương, nhiều hạng mục đạt 50 - 90% khối lượng.

Song song với nhà ga là hệ thống đường cất hạ cánh và sân đỗ “xương sống” của sân bay. Từng lớp vật liệu được kiểm tra nghiêm ngặt, thí nghiệm liên tục, mỗi công đoạn chỉ được triển khai khi kết quả đạt yêu cầu tuyệt đối.

Ở Long Thành, có những công nhân đã quen với việc đón giao thừa ngay tại công trường. Có những kỹ sư trẻ nhiều năm liền chưa về quê ăn Tết, có những chỉ huy công trường thuộc lòng từng mét vuông đường đi lối lại của sân bay. Họ đến từ nhiều vùng miền, nhưng có chung một ý nguyện là góp sức cho một công trình mang tầm vóc quốc gia.

Nhờ sự nỗ lực làm ngày, làm đêm ấy mà ngày 15/12/2025, sân bay Long Thành đón chuyến bay kỹ thuật đầu tiên. Ngày 19/12/2025, ba chuyến bay khai trương đầu tiên lần lượt hạ cánh, đánh dấu cột mốc quan trọng đưa Long Thành tiến sát giai đoạn khai thác vận hành.

Tại đây, đến thời điểm này nhiều kỹ sư, công nhân vẫn hay nhắc lại những ngày đầu đến với vùng đất đỏ rộng mênh mông vậy mà giờ đây dự án đã rõ hình hài 1 sân bay hiện đại.

Bởi thực tế, nếu trở lại vài năm trước, nơi đây vẫn là những lô cao su bạt ngàn, nắng bụi mùa khô, lầy lội mùa mưa. Còn hôm nay, trên cùng diện tích ấy, hàng chục gói thầu lớn, nhỏ được triển khai song song: nhà ga hành khách, đường cất hạ cánh, sân đỗ, công trình quản lý bay, hạ tầng kỹ thuật, giao thông nội cảng.

Kỹ sư Nguyễn Hòa Minh, người có gần 20 năm bám các công trường lớn nhận xét: “Chưa có công trình nào ở Việt Nam mà số lượng mũi thi công dày như Long Thành. Quản lý ở đây giống như điều hành một công xưởng khổng lồ. Mệt có, khó có, vất vả có, nhưng tất cả cùng hướng đến một mục tiêu chung. Mỗi ngày có hơn chục nghìn kỹ sư, công nhân làm việc liên tục theo “3 ca, 4 kíp”, bất kể nắng gắt hay mưa dầm. Mỗi hạng mục đều gắn với mốc tiến độ liên hoàn, không cho phép chậm trễ”.

“Khối óc” điều hành bay và những mắt xích thầm lặng

Nếu nhà ga hành khách là “trái tim”, đường cất hạ cánh là “xương sống”, thì hệ thống quản lý bay chính là “khối óc” bảo đảm cho sân bay Long Thành vận hành an toàn, thông suốt và chính xác tuyệt đối. Những công trình quản lý bay mang ý nghĩa quyết định cho khả năng khai thác của cảng hàng không quốc tế lớn nhất cả nước.

Giữa đại công trường mênh mông, tháp không lưu sân bay Long Thành cao 123m, thiết kế hình búp sen đã vươn lên như một dấu mốc đặc biệt. Đây là công trình trung tâm của dự án thành phần 2 các công trình phục vụ quản lý bay, do Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) làm chủ đầu tư.

Theo lãnh đạo VATM, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy nhanh tiến độ đưa Cảng hàng không quốc tế (HKQT) Long Thành vào khai thác sớm hơn kế hoạch ban đầu, dự án thành phần 2 được xác định phải đi trước một bước. Khi máy bay hạ cánh xuống đường băng, toàn bộ hệ thống quản lý bay phải sẵn sàng, đồng bộ và an toàn tuyệt đối.

Khoảnh khắc máy bay Vietnam Airlines đáp xuống sân bay Long Thành ngày 19/12/2025, nhận được sự quan tâm của đông đảo cán bộ, kỹ sư.

Dự án được triển khai trong giai đoạn 2020 - 2025, với tổng mức đầu tư hơn 3.435 tỷ đồng, là công trình giao thông cấp đặc biệt, giữ vai trò then chốt trong tổng thể dự án sân bay Long Thành, bảo đảm năng lực điều hành bay cho cả ba giai đoạn phát triển của cảng.

Toàn bộ dự án quản lý bay được triển khai trên diện tích hơn 70.000m2, gồm 5 cụm công trình: Đài Kiểm soát không lưu và các hạng mục phụ trợ (ATCT); Trạm radar sơ cấp/thứ cấp và trạm phát sóng vô tuyến (PSR/SSR/Tx); Trạm thu sóng vô tuyến và trạm giám sát phụ thuộc (Rx/ADS-B); Trạm radar khí tượng (WR); Đài dẫn đường đa hướng và đo cự ly (DVOR/DME).

Trong đó, tháp không lưu cao 123m là công trình trung tâm, hài hòa với kiến trúc tổng thể sân bay Long Thành. Khác với nhiều hạng mục xây dựng thông thường, các công trình quản lý bay đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật cực kỳ khắt khe. Không chỉ chính xác về xây dựng, mọi hệ thống kỹ thuật đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) và quy định của Cục Hàng không Việt Nam.

Trong quá trình triển khai, dự án đối mặt với hàng loạt thách thức điều kiện thi công phức tạp, các công trình phân tán trên diện rộng, yêu cầu kỹ thuật cao, mùa mưa kéo dài tại khu vực Đồng Nai, biến động giá vật liệu, thiếu hụt nhân lực khi nhiều dự án lớn đồng thời triển khai.

Nhưng cũng giống như ở các hạng mục khác của sân bay Long Thành, tinh thần “vượt nắng, thắng mưa” được thể hiện rõ nét. Các kỹ sư thi công công trình và cán bộ, nhân viên quản lý bay làm việc lặng lẽ, tỉ mỉ, từng bước kiểm tra, hiệu chỉnh, thử nghiệm hệ thống bởi chỉ cần một sai số nhỏ cũng không được phép tồn tại.

Đến nay, phần xây dựng cơ bản của dự án thành phần 2 đã cơ bản hoàn thành. Các hệ thống kỹ thuật thiết yếu phục vụ điều hành bay như radar giám sát, giám sát mặt đất, một phần hệ thống A-SMGCS, ADS-B, các hệ thống thông tin, dẫn đường, khí tượng và đài dẫn đường VOR/DME đã được chạy thử, nghiệm thu đạt yêu cầu kỹ thuật. Những hệ thống này sẵn sàng vận hành đồng bộ với Trung tâm Kiểm soát không lưu Hồ Chí Minh, bảo đảm tính liên tục trong chuỗi điều hành bay.

Ngày 19/12/2025 vừa qua, tại Trung tâm Kiểm soát không lưu Long Thành, VATM cũng đã tổ chức lễ công bố các hạng mục công trình đủ điều kiện phục vụ khai thác kỹ thuật. Sự kiện đánh dấu bước hoàn tất quan trọng trong quá trình chuẩn bị đưa Cảng HKQT Long Thành vào hoạt động. Cũng trong ngày này, trên tầng 21 của tháp không lưu, một kíp kiểm soát viên đã điều hành 3 chuyến bay khai trương đầu tiên hạ cánh và cất cánh an toàn tại siêu sân bay này. Một dấu mốc vô cùng đặc biệt cho ngành hàng không cũng như cảng hàng không quốc tế được mong chờ top 16 thế giới này.

Ông Hồ Sỹ Tùng, Phó Tổng Giám đốc VATM cho biết, đây là kết quả của quá trình tổ chức thi công khoa học, sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị và nỗ lực bền bỉ của đội ngũ kỹ sư, công nhân trong suốt nhiều năm. Đặc biệt, trong khuôn khổ sự kiện, Cục Hàng không Việt Nam đã công bố Giấy phép khai thác cơ sở Trung tâm Kiểm soát không lưu Long Thành và các giấy phép khai thác hệ thống kỹ thuật quan trọng, chính thức ghi nhận mức độ sẵn sàng của “khối óc” điều hành bay tại sân bay Long Thành.

Trước đó, ngày 15/12/2025, chuyến bay kỹ thuật bằng máy bay Boeing 787 đã hạ cánh thành công xuống đường cất hạ cánh số 1 của sân bay Long Thành và lăn vào sân đỗ sát cánh Tây nhà ga hành khách. Khoảnh khắc ấy là kết quả của quá trình phối hợp chặt chẽ, kiểm tra nghiêm ngặt giữa Bộ Xây dựng, ACV, VATM, Cục Hàng không Việt Nam và các đơn vị liên quan. Cũng trong ngày 19/12, VATM chính thức chuyển đổi và đưa Trung tâm Kiểm soát không lưu Hồ Chí Minh mới vào vận hành. Đây là bước ngoặt quan trọng trong hiện đại hóa hạ tầng điều hành bay khu vực phía Nam và là mảnh ghép then chốt phục vụ khai thác sân bay Long Thành.

Song song với đầu tư hạ tầng, VATM đặc biệt chú trọng yếu tố con người. Lực lượng kiểm soát viên không lưu và kỹ thuật viên đã trải qua chương trình huấn luyện chuyển loại nghiêm ngặt, thực hành thuần thục trên hệ thống mô phỏng, diễn tập các tình huống bất thường, khẩn nguy. 100% lực lượng kiểm soát viên không lưu đã hoàn thành huấn luyện trên toàn bộ trang thiết bị điều hành của Trung tâm. Phương án chuyển đổi từ trung tâm cũ sang trung tâm mới được xây dựng chi tiết, bảo đảm dịch vụ điều hành bay diễn ra liên tục, không gián đoạn.

Bên cạnh dự án thành phần 3 và thành phần 2 thì dự án thành phần 1 trụ sở các cơ quan quản lý nhà nước tiến độ cũng rất tốt. Trong đó, trụ sở của Cảng vụ hàng không đã hoàn thành, diện mạo đẹp, khang trang với cây xanh phủ kín lối vào, máy móc đã được lắp đặt. Nhiều công trình khác như trụ sở công an, hải quan, xuất nhập cảnh, kiểm dịch cũng đang thi công hoàn thiện, diện mạo đã rõ nét.

Tương tự dự án thành phần 4 gồm hangar bảo dưỡng, suất ăn hàng không, phục vụ mặt đất cũng đang tăng tốc, nhiều công trình xong phần xây thô, cất nóc, hoàn thành kết cấu thép… Tất cả các kỹ sư, công nhân cũng đang trong cuộc chạy đua để cùng về đích đồng bộ nửa đầu năm 2026 phục vụ sân bay vận hành khai thác.

Theo quy hoạch được phê duyệt, Cảng HKQT Long Thành có tổng diện tích 5.000ha, trong đó 2.750ha xây dựng kết cấu hạ tầng cảng hàng không; 1.050ha phục vụ quốc phòng và hạ tầng dùng chung quân sự - dân dụng; 1.200ha cho các hạng mục phụ trợ, công nghiệp hàng không và thương mại.

Tổng mức đầu tư toàn bộ dự án là 336.630 tỷ đồng (tương đương 16 tỷ 30 triệu USD), chia làm 3 giai đoạn. Riêng giai đoạn 1, sân bay có công suất 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm. Khi hoàn thành toàn bộ, sân bay Long Thành sẽ đạt công suất 100 triệu hành khách/năm và 5 triệu tấn hàng hóa/năm.

Từ những cánh rừng cao su bạt ngàn, những con đường đất đỏ nắng bụi lầy lội, sau gần 2.000 ngày giải phóng mặt bằng và thi công không ngừng nghỉ “vượt nắng, thắng mưa”, sân bay Long Thành đã hiện rõ hình hài của một trung tâm hàng không hiện đại, biểu tượng cho khát vọng phát triển và hội nhập của đất nước.

Đằng sau những khối bê tông, thép, kính là hàng vạn con người đã âm thầm góp sức. Họ đã làm việc xuyên ngày đêm, “vượt nắng, thắng mưa”, vượt qua áp lực tiến độ và yêu cầu kỹ thuật khắt khe để đưa công trình về đích. Từ đại công trường hôm nay, một chương mới đang mở ra không chỉ cho ngành hàng không, mà cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và tương lai kết nối của Việt Nam với thế giới, mở ra không gian phát triển mới cho logistics, dịch vụ, công nghiệp phụ trợ và chuỗi giá trị hàng không.