Từng bước hình thành hệ thống cấp cứu đường không

AME là một lĩnh vực quan trọng của y học hàng không, cho phép vận chuyển nhanh bệnh nhân từ các khu vực địa hình chia cắt, biển đảo xa xôi hoặc vùng bị thiên tai đến cơ sở điều trị chuyên sâu. Nước ta có bờ biển dài hơn 3.260km, hàng ngàn đảo lớn, nhỏ và nhiều khu vực miền núi, biên giới, nên AME càng cần thiết. Đặc biệt tại những vùng biển đảo xa, các trường hợp như đa chấn thương, chấn thương sọ não, nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc hội chứng giảm áp ở thợ lặn có thể diễn biến nhanh, trong khi vận chuyển cấp cứu bằng đường biển mất nhiều giờ, thậm chí vài ngày. Trong một số tình huống, đường không có thể là phương thức duy nhất đưa người bệnh vượt qua khoảng cách địa lý trong khung thời gian quyết định sự sống còn, sinh tử.

AME cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chỉ huy, lực lượng bay, kíp y tế, cơ sở chuyển bệnh, cơ sở tiếp nhận; hiệu quả mỗi chuyến bay phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ chỉ định vận chuyển, chuẩn bị người bệnh, năng lực kíp y tế đến trang thiết bị và phương tiện bay.

Một số ý kiến tại Hội nghị đề xuất chuyển AME từ các chuyến bay đơn lẻ sang một hệ thống được tổ chức, chuẩn hóa, vận hành thống nhất ở cấp quốc gia. Vì vậy cần quy hoạch, phát triển đội máy bay chuyên dụng cấp cứu, thay vì chủ yếu sử dụng máy bay vận tải quân sự cải tiến theo từng nhiệm vụ. Đội bay có thể gồm máy bay cánh bằng tầm trung được trang bị cấu hình hồi sức tích cực (ICU), trực thăng thế hệ mới có hệ thống tời cứu hộ, sàn y tế cố định, phù hợp nhiệm vụ tìm kiếm, cứu nạn và vận chuyển bệnh nhân trong điều kiện địa hình phức tạp. Đồng thời, mở rộng mạng lưới bãi đáp trực thăng tại các bệnh viện, tạo thành mạng lưới tiếp nhận - vận chuyển - điều trị liên thông.

Cấp cứu trên máy bay khác biệt đáng kể so với cấp cứu trên mặt đất. Thay đổi áp suất, nồng độ oxy, rung xóc, tiếng ồn, gia tốc và không gian hạn chế có thể tác động trực tiếp đến người bệnh cũng như thiết bị y tế. Người bệnh cần được đánh giá khả năng chịu đựng chuyến bay trước khi vận chuyển; thiết bị phải tương thích môi trường hàng không; kíp y tế cần được đào tạo chuyên biệt. Vì vậy, cũng cần xây dựng Trung tâm Huấn luyện AME mô phỏng, với cabin máy bay mô phỏng có thể tái tạo các điều kiện từ tiếng ồn, rung lắc, thay đổi áp suất, ánh sáng ban đêm; là nơi đào tạo bác sĩ bay, điều dưỡng bay, huấn luyện lực lượng quân y - dân y về hồi sức trong môi trường hàng không.

Để hệ thống vận hành an toàn, cần xây dựng Bộ Tiêu chuẩn quốc gia về AME, trong đó quy định năng lực kíp y tế bay, tiêu chuẩn an toàn của thiết bị y tế trên máy bay, quy trình phối hợp giữa quân - dân y. Chi phí vận chuyển AME cũng cần nghiên cứu lồng ghép vào chính sách bảo hiểm y tế và các chính sách an sinh với khu vực biển đảo.

Trong điều kiện kinh tế - xã hội đất nước ngày càng phát triển, tăng cường các lĩnh vực y tế kỹ thuật cao là xu thế tất yếu, vì vậy những ý tưởng đề xuất về AME là rất đáng quan tâm, hợp lý; để từ đó có những quy định cụ thể về cơ sở pháp lý, cơ sở điều kiện vật chất và nhân lực, từng bước hình thành hệ thống cấp cứu đường không quốc gia.