Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã phá tan xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp, Nhật và lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế tồn tại hàng ngàn năm trên đất nước ta. Đặc biệt, Cách mạng tháng Tám thành công đã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc – Kỷ nguyên của độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Ngày 28/8/1945, Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đã ra Tuyên cáo trước quốc dân đồng bào cũng như toàn thế giới về việc thành lập Chính phủ mới và công bố danh sách Nội các thống nhất quốc gia.
Phần mở đầu của Tuyên cáo nói đến hoàn cảnh ra đời của Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà: “Toàn quốc đại biểu hội họp ngày 16, 17 tháng 8 năm 1945 đã cử ra Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam tức là Chính phủ Nhân dân lâm thời Việt Nam để lãnh đạo nhân dân tranh đấu dành quyền độc lập” [1]. Đây là Chính phủ đầu tiên của nhân dân Việt Nam dưới chế độ Dân chủ Cộng hoà, đặt nền móng cho việc xây dựng một chế độ xã hội mới – chế độ của dân, do dân và vì dân.
Tuyên cáo khẳng định về chiến thắng của Cách mạng tháng Tám vĩ đại: “Sau ngày lịch sử 19 tháng 8 năm 1945, chính quyền toàn quốc đã vào trong tay Uỷ ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam. Toàn dân tộc đúc thành một khối ủng hộ chính quyền mới. Thể lòng dân nhà Vua cũng vui lòng thoái vị nhường quyền cho Chính phủ Nhân dân lâm thời. Phong trào cứu quốc cao vọt. Các tầng lớp nhân dân sôi nổi một bầu nhiệt huyết. Ai nấy đều sẵn sàng đáp lại lời kêu gọi của Chính phủ Nhân dân lâm thời sẵn sàng đứng dậy chống ngoại xâm, phá âm mưu khôi phục nền thống trị của Pháp[2]”.
Tuyên cáo cũng chỉ ra nhiệm vụ nặng nề của Uỷ ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam đó là “Làm sao cho Chính phủ lâm thời tiêu biểu được Mặt trận Dân tộc Thống nhất một cách rộng rãi và đầy đủ [3]”. Vì vậy, tuân theo Chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ủy ban Dân tộc Giải phóng đã quyết định tự cải tổ và mời thêm một số nhân sĩ tham gia Chính phủ đặng cùng nhau gánh vác nhiệm vụ nặng nề mà quốc dân đã giao phó cho.
Tuyên cáo khẳng định Chính phủ Lâm thời không phải là Chính phủ riêng của mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh) như có người đã lầm tưởng. Cũng không phải là một Chính phủ chỉ bao gồm đại biểu của các chính đảng[4]. Chính phủ ấy là một Chính phủ quốc gia thống nhất, giữ trọng trách là chỉ đạo cho toàn quốc, đợi ngày triệu tập được Quốc hội để cử ra một Chính phủ Dân chủ Cộng hoà chính thức.
Tuyên cáo kêu gọi toàn thể quốc dân đoàn kết một lòng với khẩu hiệu “Toàn dân đoàn kết, Tranh thủ hoàn toàn độc lập [5]”, làm hậu thuẫn cho Chính phủ Lâm thời để giữ vững tự do độc lập và cải tạo, kiến thiết đất nước sau bao năm bị giặc tàn phá.
Phần cuối của Tuyên cáo đã một lần nữa khẳng định quyền được sống chính đáng và quyền được hưởng độc lập tự do của dân tộc ta. Điều này cũng được Chủ tịch Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà Hồ Chí Minh nhấn mạnh trong bản Tuyên ngôn độc lập trước toàn thể nhân dân Việt Nam và thế giới “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do và độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy [6]”.
Đặc biệt, Tuyên cáo ngày 28/8/1945 của Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà còn công bố Danh sách Nội các thống nhất Quốc gia gồm:
HỒ CHÍ MINH
VÕ NGUYÊN GIÁP
TRẦN HUY LIỆU
CHU VĂN TẤN
DƯƠNG ĐỨC HIỀN
NGUYỄN MẠNH HÀ
NGUYỄN VĂN TỐ
VŨ TRỌNG KHÁNH
ĐÀO TRỌNG KIM
LÊ VĂN HIẾN
PHẠM NGỌC THẠCH
PHẠM VĂN ĐỒNG
VŨ ĐÌNH HOÈ
CÙ HUY CẬN
NGUYỄN VĂN XUÂN
Chủ tịch kiêm Ngoại giao
Bộ trưởng Bộ Nội vụ
Bộ trưởng Bộ Thông tin, tuyên truyền
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng
Bộ trưởng Bộ Thanh niên
Bộ trưởng Bộ Kinh tế quốc gia
Bộ trưởng Bộ Cứu tế xã hội
Bộ trưởng Bộ Bộ trưởng Bộ tư pháp
Bộ trưởng Bộ Giao thông công chính
Bộ trưởng Bộ Lao động
Bộ trưởng Bộ Y tế
Bộ trưởng Bộ Tài chính
Bộ trưởng Bộ Quốc gia giáo dục
Bộ trưởng không giữ bộ nào
Bộ trưởng không giữ bộ nào
Danh sách Nội các thống nhất Quốc gia gồm 15 vị Bộ trưởng, trong đó Chủ tịch Hồ Chí Minh là Chủ tịch Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà kiêm Ngoại giao.
Như vậy, Tuyên cáo đã xác định cơ cấu các cơ quan hành chính Nhà nước đầu tiên ở nước ta. Từ đây, bộ máy tổ chức nhà nước được hình thành và dần hoàn thiện để lãnh đạo nhân dân củng cố, xây dựng chính quyền và giành độc lập hoàn toàn, "thống nhất đất nước, Nam Bắc một nhà" [7].
--------------------
Chú thích:
1, 2. Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Việt Nam Dân quốc Công báo năm 1945, số 1, trang 01.
3, 4, 5. Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Việt Nam Dân quốc Công báo năm 1945, số 1, trang 02.
6. Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, phông Quốc hội (1945 - 1992), hồ sơ 586, tờ 03.
7. Hồ Chí Minh toàn tập, T.12, NXB Chính trị Quốc gia, H, 2002, tr. 337-338.
PLM - Sáng 26/6, Trường Đại học Công đoàn tổ chức Lễ Bế giảng và Trao bằng tốt nghiệp Cử nhân, Thạc sĩ, Tiến sĩ đợt tháng 6 năm 2026, ghi dấu cột mốc trưởng thành của khóa sinh viên, học viên sau nhiều năm nỗ lực học tập, nghiên cứu và rèn luyện.
(PLM) - Hội thảo quốc gia tại Trường Đại học Công đoàn bàn về pháp luật tiền lương tối thiểu, từ kinh nghiệm quốc tế đến bất cập thực tiễn, nhằm đề xuất giải pháp bảo vệ người lao động và thúc đẩy thị trường lao động bền vững.
(PLM) - Ngày 24/6, tại Bộ Tư pháp, Bộ Tư pháp phối hợp UBND TP.HCM tổ chức hội thảo tham vấn các cơ quan trung ương về dự án Luật Đô thị đặc biệt. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú và Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đồng chủ trì hội thảo.
(PLM) - Giải Báo chí Quốc gia 2025 tại Hải Phòng tôn vinh 123 tác phẩm xuất sắc, nhấn mạnh bản lĩnh, trách nhiệm và vai trò tiên phong của báo chí cách mạng.
PLM - Chiều ngày 21/6, tại Hải Phòng, Hội Báo toàn quốc năm 2026 đã chính thức bế mạc, khép lại chuỗi hoạt động sôi nổi, ý nghĩa của ngày hội lớn nhất của những người làm báo cả nước nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026).
(PLM) - Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 tại Hải Phòng khép lại với nhiều thảo luận sâu sắc về tương lai báo chí Việt Nam, trong đó nhấn mạnh bản lĩnh, chất lượng nội dung và sứ mệnh tin cậy giữa “bão” AI, mạng xã hội.
(PLM) - Nằm án ngữ trên hành lang an toàn giao thông, loạt Ki-ôt trước kia thuộc Công ty Cổ phần Lương thực Hà Sơn Bình thuộc xã Thanh Oai, Thành phố Hà Nội hiện nay đã biến thành nơi kinh doanh xe máy, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Đại diện UBND xã Thanh Oai cho biết, sẽ xử lý theo đúng quy định của pháp luật.
PLM - Chiều 19/6, tại thành phố Hải Phòng, Hội Báo toàn quốc năm 2026 với chủ đề “Báo chí Việt Nam - Trung thành, Sáng tạo, Trách nhiệm trong kỷ nguyên mới” đã chính thức khai mạc. Đây là lần đầu tiên Hội Báo toàn quốc được tổ chức tại Hải Phòng, hướng tới chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026).
PLM - Tối 19/6, tại thành phố Hải Phòng, trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc 2026, đêm chung kết và trao giải cuộc thi Tiếng hát Người làm báo mở rộng năm 2026 đã diễn ra sôi nổi, để lại nhiều cảm xúc đối với người tham dự. Đây là hoạt động văn hóa ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026).
(PLM) - Sáng ngày 19/6, tại Bộ Tư pháp, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng đã có buổi làm việc và chúc mừng các cơ quan báo chí thuộc Bộ nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1926 - 21/6/2026).