Yếu tố quan trọng xây dựng nền nông nghiệp số

Một trong những nội dung đáng chú ý là chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý dữ liệu. Cấp mã số sẽ không còn là quy trình xác minh phức tạp với nhiều khâu, mà hồ sơ sẽ được tối giản hóa, chỉ còn đơn đề nghị theo mẫu, được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử qua Cổng dịch vụ công quốc gia.

Thời gian giải quyết thủ tục cấp mã số sẽ được rút ngắn. Theo dự thảo, cơ quan chuyên môn phải thông báo cấp mã số hoặc trả lời bằng văn bản trong tối đa 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Với các trường hợp chỉ thay đổi thông tin hành chính hoặc bổ sung thị trường xuất khẩu, thời gian xử lý là 2 ngày. Theo cơ quan soạn thảo, sự cải cách này không chỉ giúp giảm 47% thời gian giải quyết và hơn 34% chi phí tuân thủ; mà còn giúp nông sản không bỏ lỡ “thời điểm vàng” nếu vào vụ thu hoạch.

Cơ quan soạn thảo cho biết việc cắt giảm thủ tục hành chính không có nghĩa nới lỏng chất lượng hay buông lỏng quản lý. Nền tảng của mô hình mới sẽ là hệ thống dữ liệu số tập trung của Bộ NN&MT. Mọi thông tin về vùng trồng sẽ được công khai, kết nối cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc nông sản, cho phép cơ quan quản lý theo dõi tình trạng hoạt động, giám sát từ xa. Với nông sản xuất khẩu, việc kiểm tra tập trung vào các tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể mà từng thị trường nhập khẩu yêu cầu.

Trong quá trình xây dựng quy định mới, một vấn đề đáng lưu ý khác là gắn MSVT với mã định danh đất đai. Hiện cả nước vẫn còn gần 30 triệu thửa đất nông nghiệp chưa được chuẩn hóa dữ liệu. Nếu bắt buộc phải có mã định danh đất đai mới được cấp MSVT, tiến độ sẽ bị đình trệ. Để giải quyết vấn đề này, Bộ NN&MT đã thống nhất phương án MSVT vẫn cấp theo vị trí thửa đất nhưng chưa bắt buộc gắn ngay với mã định danh đất đai. Cơ sở cấp mã dựa trên thông tin kê khai và xác nhận diện tích, vị trí của UBND cấp xã để bảo đảm chính xác, là giải pháp linh hoạt nhằm tháo gỡ khó khăn tức thời cho xuất khẩu trong khi chờ đợi dữ liệu đất đai quốc gia hoàn thiện.

Cùng với việc hoàn thiện chính sách, Chính phủ đã chỉ đạo triển khai đợt cao điểm 30 ngày sau khi Nghị quyết được ban hành. Theo đó, Bộ NN&MT sẽ cử các tổ công tác trực tiếp xuống địa phương để rà soát, hướng dẫn xử lý hồ sơ, không để xảy ra tình trạng tồn đọng, nhất là tại các vùng nguyên liệu trọng điểm.

Theo định hướng, MSVT là hạ tầng của xuất khẩu, là công cụ để dẫn dắt quá trình liên kết sản xuất bền vững theo yêu cầu của thị trường. Khi một vùng trồng có mã số, tạo ra giá trị gia tăng cao, người sản xuất sẽ chủ động tham gia liên kết, hình thành hợp tác xã và vùng nguyên liệu lớn để tăng sức cạnh tranh. Trong giai đoạn tới, MSVT không chỉ phục vụ việc kiểm dịch thực vật mà còn đáp ứng các quy định khắt khe hơn về môi trường, phát triển bền vững như Quy định chống phá rừng của EU (EUDR).

Hệ thống dữ liệu từ MSVT sẽ giúp ngành Nông nghiệp đối phó tốt hơn với rủi ro thiên tai; có thể dự báo, cảnh báo, hỗ trợ nông dân điều chỉnh kế hoạch canh tác một cách khoa học. Có thể nói, MSVT sẽ góp phần quan trọng xây dựng nền nông nghiệp minh bạch, trách nhiệm, có sức cạnh tranh toàn cầu; là yếu tố quan trọng xây dựng nền nông nghiệp số.