Quan trắc đối chứng với một số cơ sở quy mô lớn, nguy cơ ô nhiễm cao
Trong đó yêu cầu các cơ sở thực hiện kiểm tra bằng chất chuẩn còn hạn sử dụng, được liên kết chuẩn theo quy định về đo lường; đánh giá độ chính xác của hệ thống quan trắc; ghi nhận đầy đủ sai số và xử lý theo Điều 35, Điều 38 Thông tư 10/2021/TT-BTNMT.
Xem xét, lựa chọn một số cơ sở có quy mô lớn, nguy cơ ô nhiễm cao để thực hiện quan trắc đối chứng; phối hợp tổ chức độc lập có đủ năng lực để đánh giá độ chính xác tương đối. Trường hợp sai lệch vượt ngưỡng quy định thì tạm dừng việc công nhận dữ liệu; yêu cầu hiệu chỉnh toàn bộ hệ thống và ghi lại hệ số chuyển đổi được cài đặt trong hệ thống để tiếp tục quản lý. Mọi thay đổi liên quan các hệ số cài đặt trên thiết bị phải được báo cáo cho Sở NN&MT để theo dõi, quản lý.
Kiểm tra nhật ký vận hành, nhật ký thiết bị để phát hiện các thay đổi bất thường; xác định những thời điểm các hệ số chuyển đổi được điều chỉnh; làm rõ, phân biệt việc hiệu chỉnh hệ số kỹ thuật để bù trừ sai lệch sau khi kiểm định, hiệu chuẩn với hành vi cố tình cài đặt hệ số nhằm làm sai lệch dữ liệu.
Kiểm soát chặt chẽ quyền quản trị và bảo mật hệ thống nhận, truyền và quản lý dữ liệu, theo đó Sở NN&MT trực tiếp quản lý tài khoản quản trị cao nhất thiết bị. Kiểm tra việc niêm phong các cổng kết nối của thiết bị; rà soát hệ thống camera tại hệ thống quan trắc, bảo đảm có 1 camera phía bên trong nhà trạm quan sát bộ điều khiển của thiết bị; dữ liệu camera phải được lưu tối thiểu 3 tháng và truyền về Sở NN&MT.
Kiểm tra các đường ống thải và ống dẫn mẫu; kiểm tra các đầu đo cảm biến và thiết bị phân tích, bảo đảm không để xảy ra việc can thiệp kỹ thuật. Trường hợp phát hiện hành vi cố ý gian lận, làm sai lệch dữ liệu, đề nghị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Gần 160 trạm quan trắc môi trường bị can thiệp, chỉnh sửa số liệu
Trước đó, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05, Bộ Công an) phối hợp Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra (C01) đã công bố một số thông tin về sai phạm của Hoàng Văn Thức (cựu Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ NN&MT); Trần Thị Minh Hương (Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc (NCEM)) cùng 11 người khác đang bị điều tra về hành vi Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng, Đưa hối lộ, Nhận hối lộ, Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ và Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức.
Đối tượng Thức và một số tang vật trong vụ án can thiệp, chỉnh sửa số liệu QTMT. (Ảnh: VTV)
NCEM là đơn vị được giao quản lý các trạm quan trắc môi trường (QTMT) nước. Hoàng Văn Thức khi là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường đã chỉ đạo cấp dưới cung cấp thông tin nội bộ, tạo điều kiện cho liên danh Cty Seiki và Cty Toàn Cầu chuẩn bị hồ sơ, tham gia đấu thầu từ rất sớm. Thức còn trực tiếp tham gia điều phối, dàn xếp để các DN này liên danh với nhau nhằm hợp thức hóa năng lực, bảo đảm khả năng trúng thầu. Qua đó các dự án lớn đã được triển khai như đầu tư xây dựng mạng lưới QTMT không khí giai đoạn 1, nâng cấp hệ thống QTMT giai đoạn 1.
Đậu Tuấn Anh (Chủ tịch Cty Seiki) và Lê Đức Chiến (Chủ tịch Cty Toàn Cầu) đã gặp và thống nhất với Thức sẽ chi 8% giá trị trước thuế của gói thầu. Thức chỉ đạo Hương “tạo điều kiện” để liên danh này tham gia và trúng cả 3 gói thầu, tổng giá trị hơn 473 tỷ đồng. Các DN đã “lại quả” cho Thức 34,9 tỷ đồng; Hương 6,4 tỷ đồng.
Trước đó, C05 cũng cho biết đã phối hợp khởi tố 74 bị can về 10 tội danh trong các vụ án khác nhau. Các bị can là cán bộ, lãnh đạo trong một số cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và DN xả thải, lắp đặt thiết bị quan trắc trên cả nước.
Khám xét hơn 300 trạm QTMT từ các chủ nguồn thải, công an phát hiện có gần 160 trạm bị can thiệp, chỉnh sửa số liệu. Theo quy định, nếu chỉ số ô nhiễm vượt ngưỡng, báo đỏ thì nhà máy sẽ bị ngừng hoạt động sản xuất nên các DN đã tìm cách can thiệp, tác động để duy trì chỉ số đạt ngưỡng.
