Bứt phá kinh tế số, lấy kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo làm trụ cột phát triển mới

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp lần thứ nhất - năm 2026 của BCĐ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Tiết kiệm khoảng 34,6 nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ hành chính

Tại Phiên họp, Ban Chỉ đạo đã tập trung thảo luận làm rõ một số vấn đề, nhất là công tác quán triệt, cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia; kết quả phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia thời gian qua; đề xuất những giải pháp mang tính đột phá để thúc đẩy mạnh mẽ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nhất là về kinh tế dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, hạ tầng số, nhân lực số, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 và thời gian tới.

Ban Chỉ đạo đánh giá, thời gian qua công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 được triển khai quyết liệt, đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở. Thể chế, cơ chế, chính sách về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 được tập trung hoàn thiện, nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn”, khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Nhờ đó, việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 tiếp tục được triển khai mạnh mẽ, đạt nhiều kết quả quan trọng. Hiện nay, Việt Nam đã và sẽ xây dựng 3 trung tâm nghiên cứu quốc gia và 9 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia; tỷ lệ phủ sóng 5G đạt phần lớn dân số. Tính đến 23/2/2026, Cổng Sáng kiến quốc gia tiếp nhận 28 sáng kiến đột phá và 32 đề xuất công nghệ chiến lược; tiếp nhận 254 đơn đăng ký sáng chế và cấp 159 văn bằng bảo hộ.

Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã kết nối 15 bộ, ngành, 1 doanh nghiệp nhà nước, 3 doanh nghiệp viễn thông và 34 địa phương, tiếp nhận 2,57 tỷ lượt tra cứu, xác thực. Nền tảng VNeID đạt 94 triệu hồ sơ định danh, 68 triệu tài khoản kích hoạt.

Cả nước đã cắt giảm, đơn giản hóa 2.690/3.085 thủ tục hành chính, đạt 87,2% và 1.973/2.371 điều kiện kinh doanh, đạt 83,2%, giúp tiết kiệm khoảng 34,6 nghìn tỷ đồng, tương đương 28% chi phí tuân thủ; hoàn thành đơn giản hóa 1.061/1.084 thủ tục hành chính liên quan giấy tờ công dân, đạt 98%; từ 1/7/2025 đến 7/1/2026, 34 địa phương tiếp nhận 29,4 triệu hồ sơ, trong đó 24 triệu hồ sơ trực tuyến, tỷ lệ đúng hạn đạt 91%...

Cả nước đã giải ngân vốn đầu tư công đến 31/1/2026 đạt 858.621 tỷ đồng, đạt 94,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; đến 9/2/2026, có 100% địa phương đã xử lý 25.885 cơ sở nhà, đất dôi dư. Nước ta đã khởi công các nhà máy sản xuất chip điện tử như của Viettel, FPT, Hà Nội.

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Chính phủ ghi nhận và biểu dương nỗ lực, cố gắng và kết quả đạt được của các bộ, ngành, địa phương; sự chỉ đạo quyết liệt của các thành viên Ban Chỉ đạo; sự đồng lòng, ủng hộ, tham gia tích cực của người dân, doanh nghiệp, đóng góp quan trọng cho công cuộc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, góp phần quan trọng vào thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Cùng với điểm lại các kết quả tích cực, Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ rõ một số hạn chế cần khắc phục như: Nhiều nhiệm vụ tại các Chương trình, Kế hoạch, Đề án triển khai còn chậm tiến độ, tồn đọng từ năm 2025; tiến độ xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành còn chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ khai thác dữ liệu, phục vụ cải cách thủ tục hành chính, trong đó có 45 cơ sở dữ liệu đã có nền tảng nhưng chưa kết nối về Trung tâm dữ liệu quốc gia, có 4 cơ sở dữ liệu trọng yếu chưa hình thành đầy đủ nền tảng.

Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ rõ, hạ tầng số phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và tốc độ tăng trưởng kinh tế; an ninh mạng, an toàn thông tin, dữ liệu còn nhiều bất cập; một số cơ chế chính sách về dữ liệu còn thiếu, chưa đồng bộ; nhân lực cấp cơ sở còn thiếu và yếu; nhân lực chất lượng cao, nhất là trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, an ninh mạng vẫn còn thiếu hụt lớn; đặc biệt, công tác phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong triển khai các nhiệm vụ chung của Ban Chỉ đạo còn hạn chế.

Phân tích tình hình thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ cho biết, năm 2026 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, cũng như tiếp tục thực hiện các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; yêu cầu các bộ, ngành, cơ quan, địa phương khẩn trương xây dựng và triển khai chương trình, kế hoạch, lộ trình thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn.

Thủ tướng yêu cầu phải quán triệt sâu sắc và bám sát tuyệt đối sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm và các Ban Chỉ đạo, chuyển đổi mạnh mẽ tư duy từ triển khai theo đầu việc sang quản trị theo kết quả, lấy sản phẩm thực chất và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả cao nhất.

Trong tổ chức thực hiện, phải bảo đảm nguyên tắc “6 rõ”, gắn chặt trách nhiệm cá nhân người đứng đầu với kết quả thực tế, đồng thời xác định dữ liệu là tài nguyên chiến lược, là nền tảng cốt lõi để bứt phá kinh tế số, trọng tâm là kinh tế dữ liệu. Huy động và sử dụng tối ưu các nguồn lực, kết hợp siết chặt kỷ luật, kỷ cương đi đôi với bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin trong mọi tình huống.

Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, nếu như năm 2025 là năm tạo nền tảng, cơ sở, tạo đà, tạo lực, tạo khí thế, tạo niềm tin để phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, thì năm 2026 phải là năm đột phá, xoay chuyển tình thế, tăng tốc bứt phá, chuyển đổi trạng thái từ thụ động quản lý là chính sang chủ động, tích cực kiến tạo và phục vụ nhân dân; với phương châm “Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong, cán bộ đi đầu, công tư đồng hành, đất nước phát triển, nhân dân thụ hưởng”.

Xây dựng bộ chỉ số KPI đánh giá triển khai Nghị quyết 57 trong tháng 3

Các đại biểu tham dự phiên họp lần thứ nhất - năm 2026 của BCĐ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Cơ bản nhất trí với tinh thần của chủ đề năm 2026 là "Bứt phá kinh tế số - Lấy kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo làm trụ cột phát triển mới bền vững hơn, thông minh hơn", thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Ban Chỉ đạo quán triệt và triển khai thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương giao.

Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với hai Bộ Công an, Bộ Nội vụ hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch thực hiện các chỉ tiêu cụ thể được giao tại Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương, Ban Chỉ đạo của Chính phủ, hoàn thành trong tháng 2/2026; Bộ Công an trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, hoàn thành trong tháng 2/2026.

Yêu cầu hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách đột phá, nhất là kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an, Bộ Công Thương khẩn trương xây dựng và trình ban hành văn bản hướng dẫn các Luật Chuyển đổi số, Trí tuệ nhân tạo, An ninh mạng, Thương mại điện tử bảo đảm thời điểm ban hành và hiệu lực thi hành đồng bộ với luật, tránh khoảng trống pháp lý.

Bộ Công an nghiên cứu, xây dựng trình Chính phủ ban hành Nghị định về cơ chế đột phá phát triển của Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, hoàn thành trong quý 1/2026; cơ chế về tổ chức, hoạt động của Sàn dữ liệu, hoàn thành trong quý 2/2026; cơ chế, chính sách phát triển kinh tế dữ liệu, hoàn thành trong tháng 9/2026.

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công an xây dựng khung pháp lý về định giá dữ liệu, phí, giá khai thác dữ liệu từ Trung tâm dữ liệu quốc gia, chính sách ưu đãi thuế, vốn cho doanh nghiệp có hoạt động liên quan tới dữ liệu, hoàn thành trong tháng 6/2026.

Yêu cầu đẩy mạnh xây dựng và phát triển hạ tầng số và các cơ sở dữ liệu quan trọng cần phải làm ngay, tạo nền tảng thúc đẩy kinh tế số phát triển mạnh mẽ, sâu rộng, Thủ tướng chỉ đạo các Bộ trưởng, Trưởng ngành trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về tiến độ triển khai, chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ sở dữ liệu; đẩy mạnh tạo lập, kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Trong đó, Thủ tướng giao việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức do Bộ Nội vụ chủ trì, hoàn thành trong quý 1/2026; Cơ sở dữ liệu về an sinh xã hội do Bộ Nội vụ chủ trì, hoàn thành trong quý 2/2026; Cơ sở dữ liệu về thanh tra kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức do Thanh tra Chính phủ chủ trì, hoàn thành trong quý 3/2026; Cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính do Bộ Công an chủ trì, hoàn thành trong năm 2026; Cơ sở dữ liệu ngành Nông nghiệp do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, hoàn thành trong quý 3/2026; Cơ sở dữ liệu ngành Y tế do Bộ Y tế chủ trì, hoàn thành trong quý 3/2026.

Bộ Công an nhanh chóng đưa Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1 vận hành chính thức; chủ trì, phối hợp với các doanh nghiệp dán nhãn dữ liệu, dữ liệu hóa, phục vụ xây dựng các nền tảng AI tự chủ của Việt Nam trong năm 2026.

Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy dịch vụ internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp sớm đi vào hoạt động và vận hành thương mại trong năm 2026; chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông đẩy mạnh đầu tư các trạm phát sóng 5G phủ sóng toàn quốc trong năm 2026. Bộ Công Thương chỉ đạo Tập đoàn Điện lực có giải pháp khắc phục để không còn thôn, bản thiếu điện.

Lưu ý triển khai Đề án 06 gắn với cải cách thủ tục hành chính, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo Bộ Công an trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình tổng thể triển khai Đề án 06 giai đoạn 2026-2030, hoàn thành trong tháng 3/2026; triển khai quyết liệt Kế hoạch cải cách hành chính nhà nước trọng tâm giai đoạn 2026-2030, đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, trong đó, cung cấp lại thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành, cung cấp bản chứng thực các thông tin cá nhân hoặc giấy tờ đã được tích hợp và được kết nối, chia sẻ trên VNeID.

Yêu cầu bảo đảm nguồn lực, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để phát triển nền kinh tế số, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì trình Thủ tướng Chính phủ Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo trong tháng 4/2026. Bộ Công an xây dựng khung chương trình đào tạo về quản trị dữ liệu cho cán bộ chuyên trách về công nghệ thông tin, chuyển đổi số của bộ, ngành, địa phương.

Bộ Tài chính hoàn thành việc rà soát, bố trí ngân sách tập trung cho các nhiệm vụ trọng điểm ngay trong quý 1/2026, bảo đảm duy trì tối thiểu 3% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho chuyển đổi số. Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì hoàn thành việc lựa chọn, xác định danh mục và giao nhiệm vụ phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên, nhất là AI, UAV, hạt nhân, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế sáng tạo, đường sắt cao tốc.

Nhấn mạnh Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thành xây dựng bộ chỉ số KPI đánh giá triển khai Nghị quyết 57 và các nghị quyết của Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ tin tưởng, với những nỗ lực, quyết tâm và sự chủ động, sáng tạo của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, người dân và những kết quả rất tích cực đã đạt được, thời gian tới kinh tế số với trọng tâm là kinh tế dữ liệu, trí tuệ nhân tạo tự chủ sẽ tiếp tục có những chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện và bền vững, góp phần quan trọng thúc đẩy thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết của Bộ Chính trị, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững, không ngừng nâng cao đời sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân, xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.