Cần tạo chuyển biến thực chất trong từng nhà trường, lớp học

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì buổi làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Ngày 15/6 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã làm việc với ngành giáo dục và đào tạo, các cơ quan liên quan về công tác chuẩn bị năm học mới 2026 - 2027, kết quả thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục đào tạo.

Sau buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ngày 19/6, Phó Thủ tướng Chính phủ đã có ý kiến chỉ đạo, giao Bộ Giáo dục và Đào tạo 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, gồm: Tập trung đẩy mạnh triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW; về biên chế giáo viên; về việc xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền; về công tác chuẩn bị năm học mới 2026-2027.

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW và các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp. Về biên chế giáo viên, tính đến hết năm học 2025-2026, tổng số giáo viên mầm non, phổ thông là 1.277.297 giáo viên mầm non, phổ thông và 98.477 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông. Cả nước hiện còn thiếu 110.930 giáo viên các cấp học mầm non, phổ thông trong biên chế so với định mức quy định.

Đối với 100 trường thí điểm đầu tư năm 2025 (giai đoạn 1), các địa phương đang tập trung huy động mọi nguồn lực, chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thi công, có phương án bù tiến độ đối với những dự án chậm tiến độ, bảo đảm đầu tư hoàn thành 100 trường trước ngày 30/8/2026, vận hành ngay trong năm học 2026-2027.

Để chuẩn bị năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ như: Kiểm soát việc dạy thêm, học thêm; giảm áp lực thi cử, học tập; chấn chỉnh vấn đề lạm thu đầu năm học; hướng dẫn các địa phương về thực hiện một số nội dung trong công tác phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục các cấp, bậc học để bảo đảm đủ giáo viên cho năm học mới; kiểm soát và ngăn chặn bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội như thuốc lá, ma túy học đường… Phương án tổ chức đồng loạt Lễ khai giảng năm học 2026-2027 và Lễ khánh thành các trường phổ thông liên cấp nội trú xã biên giới đất liền cũng đang được gấp rút chuẩn bị, triển khai.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, Ban Tổ chức Trung ương và các địa phương báo cáo chi tiết số liệu thừa, thiếu giáo viên sau khi các địa phương thực hiện phân bổ biên chế năm 2026 theo Quyết định 135. Trên cơ sở đó, đề xuất phương án giải quyết cho năm học 2026-2027; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 10/7.

Đồng thời, nghiên cứu phương án đổi mới cơ chế quản lý biên chế giáo viên. Trong đó, cần tính toán tổng thể gắn với việc sắp xếp các cơ sở giáo dục; rà soát lại các quy định về chế độ làm việc của giáo viên và định mức số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục công lập.

Để chuẩn bị khai giảng năm học mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần phối hợp với các địa phương rà soát kỹ từng nội dung: giáo viên, phòng học, sách giáo khoa, thiết bị dạy học tối thiểu, an toàn trường học và những học sinh có nguy cơ bỏ học để có một "bức tranh" thật rõ ràng. Trên cơ sở đó, yêu cầu các địa phương cam kết và chịu trách nhiệm chuẩn bị đầy đủ các điều kiện phục vụ khai giảng năm học mới.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu ban hành mẫu công khai thống nhất trên toàn quốc về các khoản thu đầu năm học, trong đó phân biệt rõ khoản thu bắt buộc, khoản thu dịch vụ và khoản đóng góp tự nguyện; nghiên cứu lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về lạm thu, ép học thêm, dạy thêm trá hình; đồng thời, công khai quy trình và thời hạn xử lý phản ánh.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại buổi làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Về vấn đề giảm áp lực học tập và thi cử cho học sinh, Phó Thủ tướng cho rằng hướng nghiệp hết sức quan trọng, định hình lộ trình cuộc đời của người học và cũng là một trong những giải pháp để giảm áp lực thi cử. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần rà soát tổng thể chương trình, nội dung dạy học, kiểm tra, đánh giá theo tinh thần cắt giảm tối đa những yêu cầu, thủ tục, hồ sơ không cần thiết; thậm chí nghiên cứu cắt giảm những môn học không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay, khi trí tuệ nhân tạo đang hỗ trợ rất tích cực cho việc dạy và học.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an, Bộ Y tế chỉ đạo các địa phương rà soát các địa bàn, các trường học; tổ chức kiểm tra trước khai giảng; đồng thời, hoàn thiện quy trình phối hợp giữa nhà trường, gia đình, lực lượng công an, ngành y tế và các đoàn thể trong phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vụ việc.

Trong đó, phải xử lý nghiêm các hành vi bạo lực học đường; mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử trong và xung quanh trường học; đẩy mạnh triển khai mô hình trường học không ma túy. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, xử lý các vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm tại các hàng quán trước cổng trường và ngay trong các trường; quan tâm nhiều hơn đến giáo dục thể chất và các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao trong trường học. Phó Thủ tướng thống nhất với đề xuất nghiên cứu phương án quản lý việc sử dụng mạng xã hội theo hướng có kiểm soát.

Về việc xây các trường phổ thông liên cấp nội trú tại các xã biên giới, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, hiện nay mới có 13/21 địa phương gửi cam kết bằng văn bản vẫn còn 8 địa phương chưa thực hiện đầy đủ. Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ nghiên cứu công khai tiến độ thực hiện. Những đợt sau, nếu địa phương nào chậm thì công khai trên cổng thông tin để tăng cường giám sát. Bộ phải thường xuyên đôn đốc các địa phương thực hiện đúng cam kết và đúng chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ.

Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát ngay thực trạng đội ngũ công chức phụ trách giáo dục cấp xã; làm rõ nơi nào chưa có người phụ trách, nơi nào cán bộ phải kiêm nhiệm quá nhiều lĩnh vực, nơi nào còn thiếu chuyên môn để có phương án bồi dưỡng, hướng dẫn và hỗ trợ nghiệp vụ trước năm học mới.

Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, chỉ đạo ngay trong học kỳ I năm học 2026-2027 không phát sinh thêm hồ sơ, sổ sách, báo cáo ngoài quy định. Chuyển đổi số phải giúp giáo viên giảm việc hành chính để có thêm thời gian đầu tư cho bài giảng, cho học sinh và cho chuyên môn; không để việc đổi mới giáo dục lại đồng nghĩa với việc tăng thêm giấy tờ cho giáo viên.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu ngành giáo dục cần chủ động hơn trong công tác truyền thông; tăng cường gặp gỡ, trao đổi với các cơ quan truyền thông bằng nhiều hình thức khác nhau để cùng chia sẻ, tạo sự đồng thuận.