Chiến thắng của ý chí trên công trường Thủy điện Hòa Bình mở rộng

Công trình quy mô lớn

Phó Tổng Giám đốc (TGĐ) Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Phạm Hồng Phương cho biết, Dự án Nhà máy thủy điện (NMTĐ) Hòa Bình mở rộng là dự án có quy mô lớn, phức tạp về mặt kỹ thuật và điều kiện thi công. Trong đó phải kể đến khó nhất là khu vực thi công nằm trong lòng thành phố, gần nhà máy hiện hữu và nhiều công trình trọng yếu; địa hình, địa chất phức tạp, không gian thi công hẹp, yêu cầu kỹ thuật cao, đòi hỏi an toàn tuyệt đối.

Chưa kể, trong quá trình triển khai, dự án đã gặp rất nhiều “bất trắc”, đặc biệt phải kể đến sự cố sạt trượt trên hố móng NMTĐ khiến dự án phải dừng thi công 11 tháng theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ. Điều này đã buộc phải điều chỉnh tiến độ dự án vào quý IV/2025.

Nhưng, kết quả đã đến sớm hơn nhờ sự nỗ lực của các lực lượng thi công trên công trường. Theo đó, Tổ máy số 1 phát điện, hòa lưới thành công ngày 19/8/2025, sớm hơn kế hoạch 40 ngày; Tổ máy số 2 phát điện, hòa lưới vào ngày 14/11/2025, sớm hơn kế hoạch 45 ngày. Và nhà máy được tổ chức khánh thành vào ngày 19/12 - đúng ngày khởi công khánh thành 234 dự án trọng điểm theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Báo cáo thi đua xây dựng NMTĐ Hòa Bình mở rộng cho thấy, công trình NMTĐ Hòa Bình mở rộng bố trí bên bờ phải tuyến đập NMTĐ Hòa Bình hiện hữu, thuộc địa phận thành phố Hòa Bình cũ (nay là phường Hòa Bình và phường Thống Nhất, tỉnh Phú Thọ). Đặc thù mặt bằng thi công thủy điện rất chật hẹp, địa hình đồi núi cao, độ sâu lớn. Đáng chú ý, dự án có đường hầm với đường kính hầm lớn nhất hiện nay, xuyên qua khu vực địa chất phức tạp. Bên cạnh đó, công tác tháo dỡ đê quây cửa nhận nước là một trong những thách thức lớn. Các nhà thầu vừa phải bảo đảm an toàn thi công công trình, vừa bảo đảm an toàn tuyệt đối cho việc khai thác, vận hành của các công trình hiện hữu.

Xác định rõ vị trí, ý nghĩa của dự án, liên danh nhà thầu đã thể hiện tinh thần, trách nhiệm chính trị cao nhất, quán triệt rõ nhiệm vụ, huy động đầy đủ xe, máy, thiết bị hiện đại, với đội ngũ kỹ sư dày dạn kinh nghiệm, người lao động có tay nghề cao làm việc suốt 5 năm. Trên công trường, hàng trăm sáng kiến cải tiến kỹ thuật được áp dụng, các phong trào thi đua được phát động đã thúc đẩy việc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng và phát điện 2 tổ máy đúng tiến độ đã cam kết.

Áp lực tiến độ trong điều kiện thi công phức tạp, khó khăn

Chia sẻ với Báo PLVN, Đại tá Trần Ngọc Tuấn (Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn) nguyên là Giám đốc Ban điều hành Liên danh nhà thầu thi công cho biết, khó khăn nhất trong thi công NMTĐ Hòa Bình mở rộng là áp lực tiến độ lớn trong khi công trình nằm trong thành phố, chiều sâu hố móng hẹp khiến không gian thi công móng hạn hẹp, địa chất xấu.

Lắp đặt rotor tổ máy số 1. (Ảnh: Hà Trung)

“Có thể nói, công tác đào móng, đào đường hầm gặp rất nhiều bất lợi và là giai đoạn khó khăn nhất trong suốt quá trình thi công. Do đó, chúng tôi đã đưa ra các giải pháp công nghệ nhằm xử lý những bất lợi trong thi công” - ông Tuấn nói. Điển hình như với thi công đường hầm, thông thường sẽ được đào bằng phương pháp drobin nhưng nhà thầu phải đưa ra giải pháp đào khiên đứng, từ nhiều mũi thi công; Đồng thời thi công đến đâu gia cố ngay bằng thép dự ứng lực để giữ được các khối đất đá bị ảnh hưởng trong khi đào.

“Nhà máy Thủy điện Hòa Bình mở rộng là một trong những công trình đặc biệt phức tạp, không chỉ về kỹ thuật mà cả về điều kiện thi công, đòi hỏi sự chính xác và thận trọng ở mức cao nhất” - ông Phạm Hồng Phương, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam.

Đáng chú ý, theo Đại tá Trần Ngọc Tuấn, dù đơn vị đã triển khai rất nhiều dự án thủy điện trên mọi miền đất nước như Sơn La, Lai Châu, Thác Mơ, Buôn Kuốp... nhưng hiếm có công trường thủy điện nào mà mặt bằng tổ chức thi công lại nhỏ, hẹp và ngay sát nhà máy hiện hữu như tại dự án này. Do đó, nhà thầu đã phải bố trí xây dựng các bãi tổ hợp ngay cạnh khu vực kênh xả để đẩy nhanh tiến độ lắp đặt thiết bị.

Đối với việc thi công tháo dỡ đê quây (bắt đầu vào cao điểm nắng nóng), nhà thầu đã bố trí phương án dùng xà lan để chở máy xúc - tạo thêm mặt bằng thi công ngay trên mặt nước, bảo đảm thực hiện công việc nạo vét, đào đất, đá liên tục.

Ông Bùi Phương Nam - Giám đốc Ban Quản lý dự án điện 1 (đại diện chủ đầu tư) cho biết thêm, triển khai thi công tháo dỡ đê quây và kênh vào cửa lấy nước là “đường găng” khó khăn nhất của dự án. Đê quây có cao độ 123m (bằng cao độ của đập Thủy điện Hòa Bình), chiều dài 300m. Với kênh dẫn vào, tổng chiều dài theo tim kênh là 236,8m. Việc thi công này đối diện với rất nhiều áp lực như thời gian gấp rút, yêu cầu duy trì mức nước hồ Hòa Bình ở mức thấp để hỗ trợ thi công nhưng vẫn bảo đảm công suất dự phòng cho hệ thống điện quốc gia trong bối cảnh nắng nóng cao điểm.

Tuy nhiên, trong những ngày thi công nước rút, dự án lại gặp bất lợi về thời tiết (ngoài nắng nóng) khi mưa liên tục mỗi ngày. Bởi có khi mưa chỉ nửa giờ, nhưng lại khiến cả công trường mất thêm nhiều thời gian thi công hơn vì nền đất trơn trượt, không bảo đảm an toàn cho người và thiết bị thi công. Do đó, chủ đầu tư và các nhà thầu đã nỗ lực vượt khó, tổ chức thi công hiệu quả, bố trí tăng cường ca kíp, huy động đầy đủ nhân lực, máy móc, bám sát tiến độ đề ra.

Ông Dương Minh Quang - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Xây dựng 47 - một trong 3 đơn vị liên danh nhà thầu, thi công hầm dẫn nước cũng cho biết, hầm xuyên núi tại NMTĐ Hòa Bình mở rộng có tổng chiều dài 1.500m, đường kính 11m, là đường hầm thủy điện có đường kính lớn nhất Việt Nam. Đó là yếu tố khiến cho việc thi công hầm dẫn nước gặp những thử thách khổng lồ về địa chất - kỹ thuật.

Phó TGĐ EVN Phạm Hồng Phương thông tin thêm, do dự án được thực hiện ngay trên nền của NMTĐ Hòa Bình hiện hữu - một công trình trọng yếu của hệ thống điện quốc gia nên các hoạt động thi công đều phải được tính toán, kiểm soát kỹ lưỡng. Từ việc nổ mìn, vận chuyển thiết bị nặng đến xử lý chất thải đều được giám sát nghiêm ngặt để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho công trình hiện tại, đồng thời hạn chế tối đa rung chấn và tác động tới môi trường xung quanh.

Rút ngắn nửa thời gian lắp đặt “trái tim” tổ máy

Ngoài Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn, Công ty Cổ phần Xây dựng 47 thì Công ty Cổ phần Lilama 10 (thuộc Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam) đã để lại dấu ấn rõ nét trong quá trình thi công. Bởi đây là nhà thầu chính trong liên danh. Lilama 10 được giao trách nhiệm chế tạo, lắp đặt toàn bộ phần cơ khí thủy công; chế tạo, lắp đặt mạch dẫn nước “huyết mạch” của nhà máy cùng nhiều hạng mục cơ khí trọng yếu khác liên quan trực tiếp tới khả năng vận hành và an toàn của tổ máy. Những hạng mục do Lilama 10 phụ trách là then chốt để bảo đảm tổ máy hoạt động ổn định và đạt công suất thiết kế.

Đường hầm dẫn nước có đường kính lớn nhất trong các công trình thủy điện hiện nay.

Ông Nguyễn Đình Tình - Giám đốc Công ty Lilama 10 cho biết, tổ máy thủy điện Hòa Bình mở rộng gồm các cấu kiện siêu trọng, phức tạp nhưng thời gian thi công lắp tổ máy chỉ bằng gần một nửa so với thông thường. “Trung bình, lắp đặt một tổ máy 240MW cần khoảng 7 - 8 tháng, nhưng để đáp ứng tiến độ Thủ tướng giao, chung sức cùng EVN, chúng tôi quyết tâm rút ngắn, hoàn thành công việc chỉ trong hơn 4 tháng. Đây là nỗ lực rất lớn của toàn đơn vị” - ông Tình nói.

Để rút ngắn được thời gian đáng kể này, nhà thầu Lilama 10 đã huy động gấp đôi lực lượng thi công. Hàng trăm kỹ sư từ các dự án trong và ngoài nước đã được điều về để tham gia lắp máy trên công trường thủy điện mở rộng lớn nhất cả nước (vào thời điểm thi công); Đồng thời, đại diện chủ đầu tư cùng nhà thầu đã bàn bạc kỹ lưỡng, tổ chức các mũi thi công hiệu quả; không để thời gian “chết” dù chỉ một giờ trên công trường.

Trong ngày tổ chức hạ rotor tổ máy số 1 - bộ phận được ví von như “trái tim” của tổ máy số 1, có mặt tại công trường từ sáng sớm, chúng tôi thấy những gương mặt kỹ sư Lilama hân hoan, chờ đón thành quả đầu tiên sau nhiều đêm thi công liên tục. Nhưng ít người biết, chỉ vài giờ trước đó, người lao động và kỹ sư Lilama đã phải “ăn ngủ trên công trường” và tranh thủ ngủ nghỉ dù chỉ mươi - mười lăm phút để có thể kịp thời hạ “trái tim” đúng tiến độ, bảo đảm tiến độ chung cho toàn nhà máy…

Dự án thủy điện Hòa Bình mở rộng nằm bên bờ phải tuyến đập thủy điện Hòa Bình hiện hữu. Nhà máy nằm trên địa bàn phường Hòa Bình, cửa lấy nước và kênh vào thuộc phường Thống Nhất, tỉnh Phú Thọ. Nhà máy thủy điện Hòa Bình mở rộng sử dụng chung các hạng mục hồ chứa, đập dâng, đập tràn với công trình Nhà máy thủy điện Hòa Bình. Phần xây dựng mới bao gồm các hạng mục kênh dẫn vào cửa lấy nước, cửa lấy nước, đường hầm dẫn nước, nhà máy.

Dự án sau khi hoàn thành và đưa vào vận hành sẽ tăng khả năng phát công suất phủ đỉnh cho hệ thống điện quốc gia, tạo điều kiện khai thác tối đa nguồn nước xả thừa hàng năm vào mùa lũ của Nhà máy thủy điện Hòa Bình hiện hữu để phát điện. Đồng thời, nâng cao khả năng điều tần, ổn định tần số của hệ thống điện quốc gia; góp phần giảm chi phí của hệ thống. Công trình mở rộng cũng góp phần giảm cường độ làm việc của các tổ máy hiện hữu, qua đó kéo dài tuổi thọ của thiết bị, tiết kiệm chi phí bảo dưỡng, sửa chữa.