Chính sách Sức khỏe trường học và Nước sạch, vệ sinh trong trường học - từ bằng chứng đến hành động

Tại Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thu Hương - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng chia sẻ kết quả Khảo sát quốc gia về Chính sách sức khỏe trường học và Tiếp cận nước sạch, vệ sinh trong trường học tại Việt Nam năm 2026.

Kết quả khảo sát cho thấy tại 8.159 trường thuộc 34 tỉnh, thành phố có 7.021 trường, tương đương 86,1%, đáp ứng cả ba dịch vụ cơ bản về nước sạch, vệ sinh môi trường và vệ sinh cá nhân.

Đối với nước uống, 92,8% trường tự báo cáo được cung cấp nước uống liên tục. Tuy nhiên, 21,4% trường chưa từng kiểm tra chất lượng nước uống; 72,8% tự báo cáo nước uống đáp ứng quy chuẩn quốc gia. Đáng chú ý, 6 trong số 262 mẫu nước được kiểm nghiệm phát hiện vi khuẩn E. coli.

Về tình trạng hoạt động và điều kiện vệ sinh, 76,6% số trường báo cáo tất cả nhà vệ sinh đều hoạt động bình thường và 71,7% số trường có nước và xà phòng tại tất cả các điểm rửa tay.

Đối với vệ sinh kinh nguyệt, 69,2% trường tự báo cáo có không gian riêng tư dành cho học sinh nữ. Tuy nhiên, tại các cơ sở được khảo sát, tỷ lệ đáp ứng đồng thời yêu cầu về không gian riêng tư, nước và xà phòng chỉ khoảng 38%.

Nghiên cứu cũng ghi nhận sự chênh lệch về điều kiện nước sạch, vệ sinh giữa đô thị và nông thôn, trường chính và điểm trường lẻ.

PGS.TS Nguyễn Thu Hương - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng chia sẻ kết quả khảo sát.

TS. Angela Pratt - Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, cho rằng: “Khảo sát này mang đến bức tranh rõ nét về thực trạng công tác sức khỏe trường học tại Việt Nam. Kết quả khảo sát cung cấp cho các nhà hoạch định chính sách, các nhà giáo dục và cán bộ y tế những bằng chứng cần thiết để xác định các ưu tiên, phân bổ nguồn lực phù hợp và theo dõi tiến độ thực hiện theo thời gian. Quan trọng hơn, khảo sát góp phần bảo đảm các quyết định liên quan đến sức khỏe trường học được đưa ra dựa trên bằng chứng và tập trung vào những lĩnh vực có khả năng tạo ra tác động lớn nhất.

Trường học khỏe mạnh là nền tảng để xây dựng một xã hội khỏe mạnh và thịnh vượng. Khi trẻ em được bảo đảm dinh dưỡng đầy đủ, được bảo vệ trước các nguy cơ sức khỏe, được hỗ trợ về sức khỏe tinh thần và được tiếp cận các dịch vụ cần thiết, các em sẽ có điều kiện tốt hơn để học tập, phát triển và phát huy tối đa tiềm năng của mình. Kết quả khảo sát này là cơ sở quan trọng để tiếp tục củng cố các chính sách và chương trình sức khỏe trường học trên cả nước”.

TS. Angela Pratt - Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam.

Theo bà Silvia Danailov - Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam, khảo sát cho thấy rõ không chỉ những tiến bộ đã đạt được mà còn cả những trẻ em và trường học cần được hỗ trợ nhiều hơn. Để thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận các dịch vụ, cải thiện sức khỏe và vệ sinh kinh nguyệt, cũng như bảo đảm công tác bảo trì cơ sở vật chất, đặc biệt tại các vùng nông thôn và vùng khó khăn, cần có đầu tư bền vững, công tác giám sát hiệu quả và sự phối hợp liên ngành chặt chẽ. "Suy cho cùng, thành công phải được thể hiện qua những thay đổi cụ thể trong cuộc sống của trẻ em: một bé gái không còn phải nghỉ học trong những ngày có kinh nguyệt; một trẻ khuyết tật có thể sử dụng nhà vệ sinh tại trường một cách an toàn, thuận tiện và bảo đảm sự riêng tư; và mọi trẻ em, dù là trai hay gái, đều được đến trường trong một môi trường an toàn, lành mạnh, nơi các em sẵn sàng học tập và phát triển toàn diện”, Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam nói.

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh, hiện nay học sinh dành phần lớn thời gian trong ngày ở trường. Một nguồn nước uống an toàn, một nhà vệ sinh sạch sẽ, thuận tiện hay sự chăm sóc kịp thời khi các em gặp vấn đề về sức khỏe đều ảnh hưởng trực tiếp đến việc học tập và sinh hoạt hằng ngày.

Bảo đảm những điều kiện ấy là một phần trách nhiệm của ngành Giáo dục đối với mỗi học sinh, cần được thực hiện với sự phối hợp thường xuyên của ngành Y tế và chính quyền địa phương.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Quyên Thanh.

Quan điểm của Bộ Giáo dục và Đào tạo là lấy khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ của học sinh làm căn cứ để xác định ưu tiên. Các em cần được theo dõi, chăm sóc sức khỏe thường xuyên tại trường. Nguồn nước, nhà vệ sinh và nơi rửa tay phải sử dụng được an toàn, thuận tiện mỗi ngày. Khi xây dựng chính sách và phân bổ nguồn lực, cần quan tâm trước hết đến các trường còn thiếu điều kiện thiết yếu, đồng thời tính đến nhu cầu cụ thể của học sinh khuyết tật và học sinh nữ.

Thứ trưởng cũng đề nghị các địa phương chú trọng lựa chọn trường cần ưu tiên đầu tư, đồng thời tính toán kinh phí vận hành, bảo trì công trình sau đầu tư và phân định rõ trách nhiệm của các bên liên quan. Đối với dữ liệu khảo sát, cần khai thác kết quả để xác định nhu cầu, phân bổ nguồn lực và theo dõi những chuyển biến tại từng cơ sở giáo dục. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp thu các ý kiến, phối hợp với Bộ Y tế, địa phương và các đối tác để cụ thể hóa những đề xuất phù hợp trong quá trình triển khai chương trình.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Quyên Thanh cho biết, Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026–2035 đang trong giai đoạn đầu triển khai. Bộ sẽ phối hợp với Bộ Y tế, các cơ quan và địa phương chuyển hóa kết quả khảo sát thành các ưu tiên hành động, chú trọng những trường còn khó khăn, đồng thời bảo đảm công trình có thể được sử dụng an toàn, thuận tiện và duy trì thường xuyên.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm.