Đổi mới quản trị giảm nghèo để hóa giải thách thức trong giai đoạn phát triển mới

Sự nỗ lực lớn trong tạo sinh kế cho người dân để thoát nghèo

Theo kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và 5 năm 2021 - 2025 của Chính phủ, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm từ 4,4% năm 2021 xuống 1,3% năm 2025. Các chính sách người có công, an sinh xã hội, giảm nghèo được triển khai toàn diện và đạt nhiều kết quả nổi bật với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Giai đoạn 2021 - 2025, đã chi 1,1 triệu tỷ đồng cho an sinh xã hội (chiếm 17% tổng chi ngân sách nhà nước), hỗ trợ gần 700 nghìn tấn gạo cho người khó khăn; mở rộng trợ giúp thường xuyên cho hơn 3,5 triệu người có công, người yếu thế... Cùng với đó, thu nhập bình quân người lao động hằng tháng tăng từ 5,5 triệu đồng năm 2020 lên 8,3 triệu đồng năm 2025. Hoàn thành mục tiêu cơ bản xóa nhà tạm, nhà dột nát sớm 5 năm 4 tháng với hơn 334 nghìn căn nhà. Triển khai xây dựng 633 nghìn căn nhà ở xã hội, đang phấn đấu hoàn thành 100 nghìn căn trong năm 2025.

Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay hơn 10,6 triệu lượt hộ nghèo, hộ cận nghèo, đối tượng chính sách với số tiền 517 nghìn tỷ đồng, trong đó có 22,1 nghìn tỷ đồng cho người vay mua nhà ở xã hội…

Kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 cho thấy sự nỗ lực lớn trong tạo sinh kế cho người dân, đã có hơn 10.500 mô hình sinh kế đã triển khai, vượt xa chỉ tiêu ban đầu là 1.000 mô hình. Hơn 134.000 lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo đã được kết nối thành công với các cơ hội việc làm, vượt chỉ tiêu đề ra là tối thiểu 100.000 lao động.

Vào Tháng cao điểm “Vì người nghèo” hàng năm, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đều có hướng dẫn nêu rõ, việc triển khai hoạt động này tập trung tuyên truyền để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cùng tham gia giúp đỡ người nghèo, cộng đồng nghèo; ủng hộ Quỹ “Vì người nghèo” các cấp và chương trình an sinh xã hội, góp phần hưởng ứng Phong trào thi đua “Vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”…

Công tác giảm nghèo đang đứng trước nhiều yêu cầu và thách thức mới

Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác giảm nghèo, được cộng đồng quốc tế ghi nhận là một trong những điểm sáng về thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs). Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao vào năm 2045, công tác giảm nghèo đang đứng trước nhiều yêu cầu và thách thức mới.

Phân tích trong bài viết “Kết quả giảm nghèo đa chiều và giải pháp thúc đẩy theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng” ThS Nguyễn Viết Dũng, Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chỉ ra, mặc dù tỷ lệ hộ nghèo tiếp tục giảm, song nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu, nhất là tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa và khu vực thường xuyên chịu tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu; khoảng cách phát triển giữa các vùng, nhóm dân cư còn khá lớn; chất lượng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản chưa đồng đều; sinh kế của một bộ phận người dân còn thiếu tính bền vững, trong khi những tác động của già hóa dân số, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và các biến động kinh tế toàn cầu đang đặt ra những yêu cầu mới đối với chính sách giảm nghèo...

Theo ThS Nguyễn Viết Dũng, trong bối cảnh đó, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã tiếp tục kế thừa và phát triển tư duy về giảm nghèo theo hướng toàn diện, hiện đại và bền vững hơn; đặt vấn đề giảm nghèo trong một chỉnh thể rộng hơn của phát triển con người, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân.

Trên tinh thần đó, cần tập trung vào một số giải pháp như: đổi mới mục tiêu giảm nghèo theo hướng nâng cao chất lượng sống và bảo đảm tính bền vững của quá trình thoát nghèo; lấy phát triển sinh kế và việc làm có chất lượng làm nền tảng của giảm nghèo bền vững, gắn với chuyển đổi xanh và chuyển đổi số; kết hợp chặt chẽ giữa hỗ trợ của Nhà nước với phát huy vai trò chủ thể và năng lực tự vươn lên của người dân; thực hiện giảm nghèo có trọng tâm, trọng điểm, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và bảo đảm tiếp cận thực chất các dịch vụ xã hội cơ bản; đổi mới quản trị giảm nghèo theo hướng phân cấp thực chất, tích hợp nguồn lực và nâng cao trách nhiệm giải trình, theo ThS Nguyễn Viết Dũng.