Chuyện về những "thầy giáo quân hàm xanh"

Người “gieo chữ” ở làng Khôn

Làng Khôn, xã La Mơ, tỉnh Gia Lai là một làng mới thành lập, hạ tầng cơ bản như điện, đường, trường, trạm chưa được đầu tư; người dân chủ yếu sống bằng nghề trồng cây nông nghiệp ngắn ngày; phong tục tập quán lạc hậu, đời sống gặp nhiều khó khăn. Thế nhưng, điều đáng mừng là tỷ lệ người mù chữ ở làng Khôn khá thấp.

Thành quả ấy có được phần lớn nhờ sự tận tâm của Thiếu tá Nguyễn Văn Luân - Đội trưởng Đội Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Ia Lốp, Bộ đội Biên Phòng (BĐBP) tỉnh Gia Lai. Chính anh là người trực tiếp mở lớp xóa mù chữ, dạy bà con biết được con chữ, tính được con số, học được nhiều kiến thức mới lạ.

Xuất phát từ suy nghĩ chưa đọc thông, viết thạo là một trong những nguyên nhân khiến cuộc sống của người dân vùng biên mãi khó khăn. Thiếu tá Nguyễn Văn Luân hiểu rằng, muốn giúp bà con thay đổi cuộc sống, trước hết phải giúp họ biết chữ.

Nghĩ là làm, anh mạnh dạn tham mưu với Đảng ủy, Ban Chỉ huy Đồn Biên phòng Ia Lốp triển khai mô hình “Lớp học xóa mù chữ” tại làng Khôn. Ngôi làng cách đơn vị gần 30km, đường sá đi lại khó khăn nhưng anh cùng với đồng đội vẫn trực tiếp xuống từng nhà để rà soát, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng, kiên trì vận động bà con tham gia lớp học.

Kết quả rà soát, thống kê cho thấy, tại làng Khôn còn 71 người mù chữ và tái mù chữ (100% là người Jrai), chiếm hơn 12% dân số, trong đó có 45 người trong độ tuổi từ 20 đến 50. Điểm tích cực là tất cả bà con đều bày tỏ mong muốn được đến lớp học xóa mù chữ. Từ thực tế đó, tháng 4/2023, mô hình “Lớp học xóa mù chữ” chính thức được triển khai, mở ra hành trình “gieo chữ”, thắp lên niềm tin và hi vọng về một tương lai thoát nghèo cho người dân làng Khôn.

Xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Ia Lốp đặc biệt chú trọng khâu tổ chức và giảng dạy sao cho lớp học đạt hiệu quả cao nhất. Thiếu tá Nguyễn Văn Luân đề xuất tổ chức lớp học theo từng đợt, mỗi đợt 15 học viên.

Anh trực tiếp phụ trách môn Toán, còn Trung tá Vũ Văn Hoằng - nhân viên Đội Vận động quần chúng đảm nhận môn Tiếng Việt. Giáo trình sử dụng là tài liệu học xóa mù chữ do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) biên soạn, cùng sách giáo khoa môn Tiếng Việt và Toán bậc Tiểu học do Bộ GD&ĐT soạn thảo, ban hành.

Cứ thế, đều đặn từ tháng 4/2023 đến tháng 7/2024, làng Khôn duy trì các lớp học xóa mù chữ vào buổi tối. Nhờ phương pháp giảng dạy sinh động, lớp học thu hút đông đảo bà con tham gia. Sau hơn một năm triển khai, lớp đã tổ chức được 144 buổi học với tổng số 432 tiết (35 phút/tiết), giúp 45 người dân biết đọc, biết viết và làm toán cơ bản.

Đây là kết quả đáng khích lệ, thể hiện tinh thần trách nhiệm và tâm huyết của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Ia Lốp trong hành trình “gieo chữ”, nâng cao dân trí, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Đặc biệt, với vai trò người trực tiếp mở lớp, suốt quá trình triển khai thực hiện, Thiếu tá Nguyễn Văn Luân luôn tận tụy, nghiên cứu vận dụng các kiến thức đã được tập huấn, phong tục tập quán của từng dân tộc trên địa bàn để vận dụng vào giảng dạy đạt hiệu quả. Bên cạnh việc dạy chữ, anh còn kết hợp lồng ghép tuyên truyền pháp luật, phổ biến những nội dung thiết thực như: Luật Biên phòng Việt Nam, Quy chế khu vực biên giới, Luật Hôn nhân và Gia đình…

Những việc làm đó không chỉ giúp người dân nâng cao dân trí, nhận thức pháp luật cho bà con vùng biên mà còn xây dựng tình đoàn kết quân dân, lan tỏa hình ảnh “thầy giáo quân hàm xanh” - biểu tượng đẹp của lực lượng BĐBP trong lòng Nhân dân.

Với những đóng góp trên, Thiếu tá Nguyễn Văn Luân được cấp ủy, chính quyền và người dân làng Khôn tin yêu, đồng tình ủng hộ và ghi nhận, đánh giá cao. Năm 2023, anh vinh dự đạt danh hiệu Chiến sĩ tiên tiến và được UBND tỉnh Gia Lai tặng Bằng khen về có thành tích xuất sắc trong công tác dân vận, vận động quần chúng trên địa bàn tỉnh.

Lớp học “đặc biệt” trên dãy Trường Sơn

Chung sứ mệnh “gieo chữ” nơi biên cương, Đại úy Hồ Văn Hữu - Đội trưởng Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Ba Tầng, BĐBP tỉnh Quảng Trị cũng dành nhiều tâm huyết cho lớp học xóa mù chữ tại xã A Dơi, tỉnh Quảng Trị. Suốt 5 năm qua, lớp học do những người lính biên phòng phối hợp với cán bộ phụ nữ tổ chức đã giúp nhiều người dân tộc thiểu số biết đọc, biết viết.

Là người dân tộc Bru-Vân Kiều, Đại úy Hồ Văn Hữu thấu hiểu sâu sắc những khó khăn mà bà con dân tộc thiểu số đang đối mặt. Ở hai xã miền núi A Dơi và Ba Tầng (cũ) có đến 90% là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Vân Kiều, Pa Kô, đời sống vật chất và tinh thần còn nhiều thiếu thốn. Trong khi đó, cơ sở phục vụ giáo dục còn hạn chế, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng công tác giáo dục trên địa bàn, dẫn đến trình độ dân trí thấp, tỷ lệ không biết chữ cao.

Một tiết học của lớp xóa mù chữ ở xã A Dơi do Đại úy Hồ Văn Hữu giảng dạy.

Đặc biệt, qua rà soát, thống kê địa bàn hai xã, Đại úy Hồ Văn Hữu phát hiện số hội viên phụ nữ tái mù chữ chiếm tỷ lệ khá cao, đặc biệt tại bản A Dơi Đớ, xã A Dơi, huyện Hướng Hóa (cũ) với 43 hộ dân. Trước thực tế đó, tháng 10/2021, anh đã tham mưu cho Ban Chỉ huy Đồn Biên phòng Ba Tầng xây dựng kế hoạch, phối hợp cùng UBND xã, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã A Dơi tiến hành khảo sát, lập danh sách và vận động chị em phụ nữ tham gia các lớp học “Xóa mù chữ”.

Các lớp học được tổ chức vào buổi tối từ 19h15 đến 21h15 tại nhà văn hóa thôn, đây là thời điểm thuận tiện khi nhiều gia đình đã ăn cơm tối, phụ nữ có thể yên tâm đến lớp. Mỗi khóa học kéo dài khoảng 6 tháng, duy trì 3 - 4 buổi mỗi tuần. Cứ hết lớp này lại tiếp nối lớp khác, đến nay mô hình đã mở được 7 lớp học, với 190 học viên tham gia. Kết thúc lớp học, chị em phụ nữ đã đọc thông, viết thạo và làm được các phép tính cơ bản trong phạm vi hàng nghìn.

Sau khi hoàn thành các lớp “Xóa mù chữ”, tháng 3/2023, Đại úy Hồ Văn Hữu tiếp tục được đơn vị và chính quyền địa phương tin tưởng giao nhiệm vụ phối hợp với các nhà trường trên địa bàn cùng Hội Liên hiệp Phụ nữ hai xã rà soát, tổ chức hai lớp “Xóa tái mù chữ” cho 115 học viên, chủ yếu là hội viên phụ nữ và thanh niên.

Trực tiếp đứng lớp, giảng dạy, Đại úy Hồ Văn Hữu cùng với nhân viên Đội Vận động quần chúng và một số cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ hai xã phải đối mặt với nhiều khó khăn: cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu học tập thiếu thốn; phần lớn học viên làm nương rẫy, ngoài thời gian học trên lớp vào các buổi tối thì không có thời gian ôn luyện thêm ở nhà; nhiều học viên đã lớn tuổi, việc cầm bút, ghi chép hay tiếp thu kiến thức đều gặp trở ngại. Chưa kể, thiên tai, diễn biến bất thường, nhất là dịch bệnh COVID-19 kéo dài cũng khiến công tác giảng dạy bị ảnh hưởng.

Thế nhưng, nhờ sự tận tụy của cán bộ, sự cố gắng nỗ lực của học viên, cùng với sự quan tâm của chỉ huy đơn vị và chính quyền địa phương, các lớp học vẫn hoàn thành mục tiêu đề ra. Kết quả, phong trào xã hội học tập của địa phương được lan tỏa, trình độ nhận thức của bà con được cải thiện rõ rệt, bà con đã tự tin hơn trong cuộc sống và giao tiếp hàng ngày.

Với những nỗ lực không ngừng trong công việc và sự tận tâm vì Nhân dân, Đại úy Hồ Văn Hữu được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng và danh hiệu cao quý. Có thể kể đến, như: Giải thưởng Vừ A Dính của Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh năm 2022, Bằng khen của Bộ Tư lệnh BĐBP (năm 2021 và năm 2023), danh hiệu Chiến sĩ thi đua năm 2015, danh hiệu Chiến sĩ tiên tiến các năm 2021 - 2023, 6 Giấy khen của UBND 2 xã A Dơi và Ba Tầng (cũ), Bằng khen của UBND tỉnh Quảng Trị, Giấy khen của Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Trị.

Thiếu tá Nguyễn Văn Luân và Đại úy Hồ Văn Hữu là 2 trong số 80 gương thầy giáo, cô giáo tiêu biểu, xuất sắc được tuyên dương trong Chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2025. Cùng với đó, còn có 8 cá nhân khác thuộc lực lượng BĐBP cũng được vinh danh trong Chương trình năm nay.

Được tổ chức từ năm 2015 đến nay, Chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” do Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phối hợp với Bộ GD&ĐT và Tập đoàn Thiên Long tổ chức đã tuyên dương 576 thầy giáo, cô giáo có nhiều đóng góp cho sự nghiệp giáo dục.