Cô gái có ước mơ mang về quê hương sự tiên tiến của nền giáo dục thế giới

Giành được học bổng về ngành tài chính tại Đại học Iona, Mỹ, rồi làm việc cho nhiều công ty lớn ở Mỹ, sao bất ngờ Uyên về Việt Nam để theo đuổi một dự án phi lợi nhuận - STEAM for Vietnam?

- Quê gốc tôi ở vùng lúa nước Thái Bình, nhưng cha mẹ di cư vào Nam và sinh trưởng ở TP HCM. Tôi luôn có nhiều mục tiêu cho chính mình và đều tự do quyết định sau đó mới nói với cha mẹ như khi thi đậu vào trường chuyên Trần Đại Nghĩa, hay giành được học bổng du học Mỹ. Cho tới sau này khi làm việc bên Mỹ và quyết định bỏ lại tất cả để về Việt Nam làm một dự án phi lợi nhuận. Khi tôi sống và làm việc tại Mỹ, mọi thứ rất tốt, nhưng trong suy nghĩ và thao thức của tôi làm cảm thấy thiếu và nợ quê nhà một điều gì đó. Tôi muốn làm nhiều điều ý nghĩa cho quê hương và nếu tôi chẳng may không còn nữa, thì những đóng góp của mình vẫn còn tồn tại và mang đến giá trị tốt đẹp cho cộng đồng.

Và thao thức đó chính là sự ra đời của STEAM for Vietnam? Hiện tại dự án đã có được sức sống thế nào trong môi trường giáo dục ở Việt Nam?

- Đúng rồi. Tôi là người đồng sáng lập dự án và nó bắt đầu từ câu chuyện cá nhân của tôi. Tôi có điểm xuất phát rất bình thường như mọi người, nhưng may mắn được hưởng môi trường giáo dục tốt và mở ra rất nhiều cơ hội. Nên tôi muốn mang đến giáo dục STEAM chất lượng quốc tế và hoàn toàn miễn phí cho tất cả trẻ em ở Việt Nam, bất kể hoàn cảnh kinh tế, xã hội hay địa lý. STEAM for Vietnam được thành lập với niềm tin giáo dục là chìa khóa mở cánh cửa cho mọi cá nhân, cung cấp kỹ năng và kiến thức cần thiết để cạnh tranh trên toàn cầu. Mục tiêu của chúng tôi là bảo đảm mọi trẻ em đều có cơ hội tương tự và đó là trăn trở của STEAM for Vietnam. Chính vì lẽ đó, vào năm 2020, chúng tôi thành lập tổ chức STEAM for Vietnam.

STEAM for Vietnam bắt đầu từ con số 0 cách đây khoảng 5 năm. Sau ba năm, STEAM for Vietnam đã đạt được hơn 50.000 học sinh và hơn 4.000 giáo viên, trang bị kiến thức về tư duy máy tính, lập trình và robotics. Trong năm 2023, lần đầu tiên trong lịch sử, STEAM for Vietnam đã đưa hơn 100 học sinh từ Việt Nam sang Hoa Kỳ để tham gia kỳ thi robotics lớn nhất thế giới. Chuyến đi đã có những câu chuyện cảm động. Những bạn học sinh đến từ vùng sâu, vùng xa như Cao Bằng, Hà Giang, các bạn chia sẻ rằng trước đây chưa bao giờ biết đến lập trình hay làm robot, nhưng nhờ STEAM for Vietnam, các bạn đã có cơ hội và đó cũng là tiền đề để mơ ước lớn hơn. Bây giờ, các bạn không chỉ mơ về việc hoàn thành học phổ thông, mà còn mơ về việc đỗ đại học ở nước ngoài và tham gia vào những nghiên cứu lớn hơn.

Hay trong năm 2024, chúng tôi bắt đầu dạy AI cho giáo viên để họ chấm bài và đã có 100% giáo viên tỉnh Điện Biên (khoảng 17 ngàn giáo viên) trong năm 2025 được tiếp cận AI trong giảng dạy. Sự tăng trưởng trong cách tiếp cận với giáo viên qua cách làm của chúng tôi là rất lớn và nhanh chóng. Như vào năm 2024 có 8.500 giáo viên thì tới năm 2025 đã lên đến 100 ngàn giáo viên. Chúng tôi đang đặt tham vọng trong năm 2026, phải có 2 triệu giáo viên trên toàn quốc và 24 triệu học sinh được tiếp cận công nghệ giáo dục tiên tiến này.

STEAM for Vietnam là một câu chuyện đầy cảm hứng trong giáo dục, chắc chắn Uyên đã chứng kiến rất nhiều niềm vui từ đối tượng được hưởng thụ giáo dục, nhất là các bạn trẻ. Vậy điều gì khiến dự án có sự cuốn hút vậy?

- Có nhiều câu chuyện truyền cảm hứng, như câu chuyện về những bạn học sinh ở vùng sâu, vùng xa và câu chuyện về sự tận tụy của những người giáo viên, họ sẵn sàng làm thêm giờ và hỗ trợ học sinh, giúp học sinh đạt ước mơ học tập.

Lúc bắt đầu dự án, chúng tôi chỉ có chưa đến 5 người, nhưng cả nhóm lại đặt ra mục tiêu lớn, đó là đạt 1.000.000 học sinh và thúc đẩy tốc độ phát triển nhanh nhất có thể. Cách mà chúng tôi làm và kết quả ngày nay đã chứng minh sự phát triển nhanh chóng của STEAM for Vietnam, cũng như đang tiến gần hơn đến mục tiêu của mình. Đội nhóm chúng tôi có tinh thần dám nghĩ, dám mơ lớn và luôn tìm kiếm phương pháp giải quyết vấn đề, điều này cũng chính là nền tảng của giáo dục STEAM.

Khi đối mặt với những thách thức lớn, đội ngũ của chúng tôi thường phân tích, bóc tách vấn đề thành những phần nhỏ hơn và từ đó tìm ra những ý tưởng và giải pháp sáng tạo. Chẳng hạn như với vấn đề thiếu hụt giáo viên chất lượng trong lĩnh vực STEAM, hoặc nhiều giáo viên phải giảng dạy nhiều môn, kiêm nhiệm hay thiếu kinh nghiệm về các tình huống thực tế.

Chúng tôi đã phân tích vấn đề và tìm ra giải pháp bằng cách hợp tác với các kỹ sư hoặc tạo ra mô hình giáo dục vừa trực tuyến vừa hoạt động trực tiếp. Điều này cho phép tất cả các học sinh, kể cả ở những vùng sâu, vùng xa, có cơ hội như những người khác. Tinh thần sáng tạo, tư duy giải quyết vấn đề và sự đóng góp của hàng trăm tình nguyện viên trên toàn cầu, cùng với khát vọng mơ lớn, tất cả đều là những câu chuyện truyền cảm hứng đầy ý nghĩa.

Cách thức gì để STEAM for Vietnam kêu gọi những người tài giỏi trên toàn thế giới giảng dạy miễn phí cho cộng đồng giáo dục?

- Chúng tôi đã tận dụng tài nguyên của các kỹ sư từ khắp nơi trên thế giới để làm giảng viên và rất nhiều người muốn giúp vì tôi biết nhiều người họ rất tài năng và muốn cống hiến cho cộng đồng. Chúng tôi tìm đến họ và cầu nối để trí thức của họ chia sẻ cho cộng đồng giáo dục Việt Nam. Giáo viên và học sinh được tiếp cận với những chuyên gia giỏi trên toàn thế giới là điều may mắn đối với họ. Điều đó sẽ nâng cao trình độ cho đội ngũ giáo viên tại Việt Nam và học trò sẽ nhận được “quả ngọt”.

Một thách thức khác mà chúng tôi đối mặt là về vấn đề địa lý và hoàn cảnh khó khăn của các học sinh. Để giải quyết vấn đề này, STEAM for Vietnam đã phát triển một mô hình học trực tuyến kết hợp với hình thức học truyền thống. Điều này giúp các bạn học sinh ở xa và trong hoàn cảnh khó khăn vẫn có thể tiếp cận và tham gia vào các hoạt động học tập của chúng tôi.

AI đang là sức nóng trong đời sống trong những năm gần đây, STEAM for Việt Nam đã kết nối như thế nào để thúc đẩy giáo dục tại Việt Nam?

Trong hai năm qua, chúng ta đã chứng kiến sức ảnh hưởng của Gen AI làm thay đổi cách thức hoạt động của thế giới. Vì vậy, bây giờ là thời điểm lý tưởng để hành động nhanh chóng và bắt kịp xu hướng.

STEAM for Vietnam đã tập trung cập nhật toàn bộ chương trình học vào năm 2024 và phát triển trong năm 2025, tập trung vào hai kỹ năng quan trọng nhất. Đó là kỹ năng tư duy máy tính để giúp trẻ em phát triển khả năng logic và kỹ năng liên quan đến Gen AI. Mô hình “học bằng cách chơi” mà chúng tôi đã áp dụng sẽ cho phép học sinh không chỉ học qua lý thuyết mà còn có thể tạo ra các dự án trò chơi của riêng mình. Bằng cách này, các em sẽ học cách sử dụng AI như một trợ lý cá nhân để tăng hiệu suất làm việc gấp đôi hoặc gấp ba và học được cách áp dụng công nghệ vào thực tế một cách sáng tạo.

Uyên đã đi qua và trưởng thành, vậy Uyên có nhắn nhủ gì với các bạn trẻ đam mê lĩnh vực STEAM?

- Tôi sẽ lấy câu nói của chính các em học sinh đến từ Hà Giang, các em đã chia sẻ một câu rất ý nghĩa: “Không gì là không thể”. Điều này nhấn mạnh rằng nếu chúng ta tự đặt ra giới hạn cho bản thân, chúng ta sẽ cảm thấy bản thân rất nhỏ bé. Tuy nhiên, khi chúng ta tập trung vào kiến thức và giáo dục, luôn tìm kiếm cơ hội, thì không có gì là không thể. Thậm chí, các bạn trẻ, nếu được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng, có thể tự tin bước ra ngoài thế giới, vươn cao và tiến xa hơn nữa.

Xin cảm ơn Uyên và chúc cho những tham vọng tốt đẹp của dự án thành công!