Tú Xương tên thật là Trần Tế Xương (1870 – 1907), tự Mặc Trai, hiệu Mộng Tích, Tử Thịnh), là người Nam Định. Tài thơ Tú Xương được người đời sau đánh giá cao.
Nguyễn Công Hoan coi Tú Xương là bậc thần thơ thánh chữ. Xuân Diệu xếp hạng Tú Xương thứ 5 sau Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương và Đoàn Thị Điểm. Nguyễn Tuân nhận xét Tú Xương là: một người thơ, một nhà thơ vốn nhiều công đức trong cuộc trường kỳ xây dựng tiếng nói văn học của dân tộc Việt Nam.
Về chân dung Tú Xương, đến nay, chúng ta biết qua bài thơ của người bạn học là hạc phong Lương Ngọc Tùng viết:
Cùng làng, cùng phố, học cùng trường
Nhớ rõ hình dung cụ Tú Xương
Trán rộng, tai dày, da tựa tuyết
Mồm tươi, mũi thẳng, mắt như gương
Tiếng vàng sang sảng ngâm thơ phú
Gót ngọc khoan khoan dạo phố phường
Mấy chục năm trời đà vắng bóng
Nghìn năm còn rạng dấu thư hương.
Bài thơ này cho thấy Tú Xương có trán rộng, da trắng, tai dày, mắt sáng… Tú Xương thường được biết đến là nhà thơ trào phúng. Xem qua các tác phẩm này, người đọc dễ bật cười. Tuy nhiên, ông còn có những bài thơ khác, cho thấy một khía cạnh khác về tài thơ và nội tâm Tú Xương.
Bụng buồn còn muốn nói năng chi
Đệ nhất buồn là cái hỏng thi!
Một việc văn chương thôi cũng nhảm
Trăm năm thân thế có ra gì?
Được gần trường ốc vùng Nam Định
Thua mãi anh em cánh Bắc Kỳ
Rõ thực nôm hay mà chữ dốt
Tám khoa chưa khỏi phạm trường quy.
(Buồn thi hỏng)
Như chúng ta đã biết, Tú Xương đã nhiều lần hỏng thi, nên bài Buồn thi hỏng cho thấy tâm trạng chán chường của ông. Với Tú Xương, buồn nhất là hỏng thi. Để tránh hỏng thi, ông cũng có đổi tên, nhưng cuối cùng vẫn thi trượt. Việc này khiến ông từng than: “Tế đổi làm cao mà chó thế/ Kiện trông ra tiệp hỡi trời ôi!”.
Hay như bài Cảm hứng cũng cho thấy tâm trạng buồn vì chuyện thi cử của Tú Xương.
Xấp xỉ ba mươi mấy tuổi đầu
Trăm năm tính đốt hẳn còn lâu
Ví cho thi đỗ làm quan lớn
Thì cũng nhỏ to cưới chị hầu!
Đất nọ vẫn thường hay có chạch
Bể kia có lúc cũng trồng dâu
Hôm nay rỗi rãi buồn tình nhỉ
Thử xuống Hàng Thao đập ngón chầu.
Ta thấy Tú Xương cũng hay viết về đêm. Và đêm của ông luôn buồn, luôn bơ vơ.
Kìa cái đêm nay mới gọi đêm!
Mắt giương, trong bụng ngủ không thèm
Tình này ai tỏ cho ta nhỉ?
Tâm sự năm canh một ngọn đèn.
(Dạ hoài)
Dạ hoài là bài thơ thể hiện được sự cô đơn của Tú Xương. Nỗi lòng không biết tỏ cùng ai, chỉ có vật vô tri là ngọn đèn bên ông. Chẳng ai hiểu được tình Tú Xương.
Sực tỉnh trông ra ngỡ sáng loà
Đêm sao đêm mãi thế ru mà?
Lạnh lùng bốn bể ba phần tuyết
Xao xác năm canh một tiếng gà
Chim chóc hãy còn nương cửa tổ
Bướm ong chưa thấy lượn vườn hoa
Nào ai là kẻ tìm ta đó
Đốt đuốc mà soi kẻo lẫn nhà!
(Đêm dài)
Hay như bài Đêm dài, có vẻ như Tú Xương viết bài này trong tâm trạng vừa bất chợt tỉnh ngủ. Lúc này chỉ nghe xao xác được một tiếng gà, chim chóc bướm ong chưa thấy. Ông hình dung có kẻ đang tìm ông trong bóng đêm, và khuyên nên đốt đuốc mà tìm. Vả chăng, đây là bài thơ thể hiện rõ nhất sực cô độc của một bậc thầy thơ trào phúng.
Theo dõi chúng tôi trên:
PLM - Hình ảnh những chiếc thuyền nhôm chở học sinh cùng người dân ở thôn Đồng Phú, xã Tuyên Phú, tỉnh Quảng Trị vượt sông Gianh giữa lúc nước lũ dâng cao, chảy xiết vào chiều ngày 9/11/2026, được đăng tải trên một số nền tảng mạng xã hội khiến nhiều người thót tim, lo lắng.
(PLM) - 80 năm kể từ ngày bản Hiến pháp đầu tiên được thông qua, tinh thần xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân tiếp tục được kế thừa và phát huy. Với ý nghĩa lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, ngày 9/11 đã dần trở thành ngày hội của toàn dân, tạo nét đẹp văn hóa “sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật”. Để đất nước vươn mình phát triển mạnh mẽ, với bản lĩnh cùng kinh nghiệm quý báu trong xây dựng, thi hành pháp luật thời gian vừa qua, cùng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ của toàn dân, nhất định chúng ta sẽ thành công trong đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới, vì một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
(PLM) - Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn thăm, chúc mừng Bộ Tư pháp nhân Ngày Pháp luật Việt Nam, nhấn mạnh đổi mới tư duy xây dựng pháp luật và tăng cường giáo dục pháp luật từ nhà trường đến xã hội.
PLM - Sáng ngày 8/11, tại Bộ Tư pháp đã diễn ra Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2026. Tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu và Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trao Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và chứng nhận Gương sáng pháp luật năm 2026 cho các tập thể, cá nhân xuất sắc. Ban Tổ chức cũng đã tiến hành trao giải Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật” trên Cổng Pháp luật Quốc gia. Đây là hoạt động thiết thực nhằm biểu dương những điển hình tiên tiến đại diện cho các ngành, các cấp và địa phương; qua đó cổ vũ, lan tỏa tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong toàn xã hội.
PLM - Sáng ngày 7/11, tại hội trường Bộ Tư pháp đã diễn ra lễ tổng duyệt cấp Quốc gia hưởng ứng ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2026. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc dự và chủ trì lễ tổng duyệt. Ngày mai 8/11, lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2026 sẽ được Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương tổ chức tại hội trường Bộ Tư pháp.
Lực lượng bộ đội biên phòng Quảng Trị vừa kịp thời tiếp cận, hỗ trợ một ngư dân bị thủng dạ dày khi đang đánh bắt hải sản trên biển vào bờ cấp cứu.
Cơ quan Công an phường Lào Cai đang tiến hành xác minh, xử lý vụ việc một nữ tài xế ô tô có hành vi chèn ép và va chạm với xe máy điện do một phụ nữ đang mang thai điều khiển trên đường phố.
Tuyến đường 15km với tổng mức đầu tư 225 tỷ đồng vừa chính thức khởi công, mở ra trục giao thông huyết mạch kết nối dòng máu ruột thịt và góp phần bảo tồn giống nòi cho đồng bào dân tộc Chứt giữa hai bản Cà Xen (Quảng Trị) và Rào Tre (Hà Tĩnh).
PLM-Theo phản ánh của người dân và ghi nhận của phóng viên thì bến thuỷ nội địa thuộc tổ dân phố Nghè, phường Lục Nam, thành phố Bắc Ninh hoạt động có dấu hiệu trái phép gây bụi, khiến nhiều đoạn đường bị hư hỏng ảnh hưởng đến môi trường và đời sống sinh hoạt của người dân đồng thời tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông.
PLM - Về xã Hưng Đạo hôm nay, bất kỳ ai cũng ấn tượng bởi một diện mạo nông thôn tươi mới, trong lành và tràn đầy sức sống. Những con đường bê tông rộng mở, rợp bóng cây xanh, hệ thống đèn đường chiếu sáng đến tận từng ngõ xóm cùng những dải hoa rực rỡ sắc màu… đó không chỉ là sự thay đổi về cảnh quan, mà là minh chứng cho một nếp sống văn minh đang hiện hữu trong từng gia đình
