Tú Xương tên thật là Trần Tế Xương (1870 – 1907), tự Mặc Trai, hiệu Mộng Tích, Tử Thịnh), là người Nam Định. Tài thơ Tú Xương được người đời sau đánh giá cao.
Nguyễn Công Hoan coi Tú Xương là bậc thần thơ thánh chữ. Xuân Diệu xếp hạng Tú Xương thứ 5 sau Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương và Đoàn Thị Điểm. Nguyễn Tuân nhận xét Tú Xương là: một người thơ, một nhà thơ vốn nhiều công đức trong cuộc trường kỳ xây dựng tiếng nói văn học của dân tộc Việt Nam.
Về chân dung Tú Xương, đến nay, chúng ta biết qua bài thơ của người bạn học là hạc phong Lương Ngọc Tùng viết:
Cùng làng, cùng phố, học cùng trường
Nhớ rõ hình dung cụ Tú Xương
Trán rộng, tai dày, da tựa tuyết
Mồm tươi, mũi thẳng, mắt như gương
Tiếng vàng sang sảng ngâm thơ phú
Gót ngọc khoan khoan dạo phố phường
Mấy chục năm trời đà vắng bóng
Nghìn năm còn rạng dấu thư hương.
Bài thơ này cho thấy Tú Xương có trán rộng, da trắng, tai dày, mắt sáng… Tú Xương thường được biết đến là nhà thơ trào phúng. Xem qua các tác phẩm này, người đọc dễ bật cười. Tuy nhiên, ông còn có những bài thơ khác, cho thấy một khía cạnh khác về tài thơ và nội tâm Tú Xương.
Bụng buồn còn muốn nói năng chi
Đệ nhất buồn là cái hỏng thi!
Một việc văn chương thôi cũng nhảm
Trăm năm thân thế có ra gì?
Được gần trường ốc vùng Nam Định
Thua mãi anh em cánh Bắc Kỳ
Rõ thực nôm hay mà chữ dốt
Tám khoa chưa khỏi phạm trường quy.
(Buồn thi hỏng)
Như chúng ta đã biết, Tú Xương đã nhiều lần hỏng thi, nên bài Buồn thi hỏng cho thấy tâm trạng chán chường của ông. Với Tú Xương, buồn nhất là hỏng thi. Để tránh hỏng thi, ông cũng có đổi tên, nhưng cuối cùng vẫn thi trượt. Việc này khiến ông từng than: “Tế đổi làm cao mà chó thế/ Kiện trông ra tiệp hỡi trời ôi!”.
Hay như bài Cảm hứng cũng cho thấy tâm trạng buồn vì chuyện thi cử của Tú Xương.
Xấp xỉ ba mươi mấy tuổi đầu
Trăm năm tính đốt hẳn còn lâu
Ví cho thi đỗ làm quan lớn
Thì cũng nhỏ to cưới chị hầu!
Đất nọ vẫn thường hay có chạch
Bể kia có lúc cũng trồng dâu
Hôm nay rỗi rãi buồn tình nhỉ
Thử xuống Hàng Thao đập ngón chầu.
Ta thấy Tú Xương cũng hay viết về đêm. Và đêm của ông luôn buồn, luôn bơ vơ.
Kìa cái đêm nay mới gọi đêm!
Mắt giương, trong bụng ngủ không thèm
Tình này ai tỏ cho ta nhỉ?
Tâm sự năm canh một ngọn đèn.
(Dạ hoài)
Dạ hoài là bài thơ thể hiện được sự cô đơn của Tú Xương. Nỗi lòng không biết tỏ cùng ai, chỉ có vật vô tri là ngọn đèn bên ông. Chẳng ai hiểu được tình Tú Xương.
Sực tỉnh trông ra ngỡ sáng loà
Đêm sao đêm mãi thế ru mà?
Lạnh lùng bốn bể ba phần tuyết
Xao xác năm canh một tiếng gà
Chim chóc hãy còn nương cửa tổ
Bướm ong chưa thấy lượn vườn hoa
Nào ai là kẻ tìm ta đó
Đốt đuốc mà soi kẻo lẫn nhà!
(Đêm dài)
Hay như bài Đêm dài, có vẻ như Tú Xương viết bài này trong tâm trạng vừa bất chợt tỉnh ngủ. Lúc này chỉ nghe xao xác được một tiếng gà, chim chóc bướm ong chưa thấy. Ông hình dung có kẻ đang tìm ông trong bóng đêm, và khuyên nên đốt đuốc mà tìm. Vả chăng, đây là bài thơ thể hiện rõ nhất sực cô độc của một bậc thầy thơ trào phúng.
(PLM)- Từ một tranh chấp quyền sử dụng đất có diện tích chưa đến 2m², vụ việc giữa gia đình ông Đào Hữu Đảm, bà Phạm Thị Ngoan và gia đình ông Trần Kim Thê, bà Nguyễn Thị Đông tại xã Quỳnh Hội (tỉnh Hưng Yên) đã kéo dài, gây nhiều băn khoăn khi bản án phúc thẩm có những phán quyết được cho là mâu thuẫn, chưa thống nhất với chính nhận định của tòa.
PLM - Ngày 12/5, tại Học viện Tư pháp đã diễn ra hội thảo “Chia sẻ kinh nghiệm trong giải quyết vụ án hành chính tại Cộng hoà Liên bang Đức và Việt Nam” do Học viện Tư pháp phối hợp với Viện Hợp tác quốc tế Đức về pháp luật (IRZ) tổ chức.
(PLM) - Cơ quan chức năng TP Hà Nội vừa chính thức thông tin về vụ hỏa hoạn xảy ra tại cơ sở kinh doanh trên đường Lê Đức Thọ vào trưa ngày 11/5. Sau quá trình nỗ lực tìm kiếm cứu nạn và tiếp cận hiện trường đổ nát, lực lượng chức năng đã phát hiện một thi thể nam giới bên trong tòa nhà đã bị lửa thiêu rụi.
(PLM) - Trước đó, Báo Pháp luật Việt Nam đã đăng tải phóng sự “Lạng Sơn: Mỏ đá Lân Đa bị phản ánh gây rung chấn, bụi đá ảnh hưởng đời sống người dân”, phản ánh tình trạng nhiều hộ dân thôn Chùa, xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn cho rằng hoạt động khai thác tại mỏ đá Lân Đa của Công ty TNHH Anh Thắng gây rung chấn nhà cửa, phát tán bụi đá ra khu vực xung quanh.
(PLM) - Trưa ngày 11/5/2026, một vụ hỏa hoạn đã xảy ra tại cơ sở kinh doanh karaoke trên đường Phú Mỹ, phường Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Lực lượng Cảnh sát PCCC & CNCH đã nhanh chóng có mặt để triển khai công tác chữa cháy.
(PLM) - Ngày 2/5/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai có chỉ đạo yêu cầu kiểm tra, làm rõ và xử lý các nội dung báo chí phản ánh liên quan đến tình trạng ô nhiễm môi trường do hoạt động đốt than củi tại xã Đông Cuông.
(PLM) - Biển, đảo là một phần lãnh thổ không thể tách rời của đất nước và là địa bàn chiến lược trọng yếu trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam, giai đoạn bùng phát mạng xã hội được đánh giá là thời kỳ đấu tranh gặp nhiều thử thách bởi khối lượng tin giả đồ sộ hiện diện hàng ngày trên không gian mạng. Trong tình thế đó, những người trẻ đã chung sức, đồng lòng đấu tranh với những luận điệu sai trái về chủ quyền biển đảo bằng nhiều hình thức khác nhau, như nhuộm đỏ facebook, thể hiện tình yêu nước, sẵn sàng, xung phong tham gia các đoàn công tác thăm các sĩ quan, chiến sĩ đang thực hiện nghĩa vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo trên quần đảo Trường Sa.
(PLM) - Dù hậu quả của tai nạn đường sắt luôn vô cùng tàn khốc, nhưng tình trạng vi phạm giao thông đường sắt vẫn diễn ra nhức nhối. Hãy tự giác chấp hành luật giao thông để bảo vệ chính mình và sự bình yên của cộng đồng.
Ngày 6.5, Toà án nhân dân khu vực 4 – Lạng Sơn đã mở phiên toà xét xử vụ án hình sự sơ thẩm thụ lý số 29/2026 đối với bị cáo Phạm Minh Thư sinh năm 1977 bị truy tố về tội cố ý gây thương tích quy định tại điểm a khoản 4 điều 134 Bộ luật hình sự. Tại toà, Hội đồng xét xử đã tuyên bị cáo Thư với mức án 6 năm tù.
PLM - Tối ngày 8/5, một sự kiện văn hóa đặc biệt quan trọng đã diễn ra tại Thủ đô Hà Nội. Đó là Lễ đón nhận hai làng nghề: Khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ và Điêu khắc sơn mỹ nghệ Sơn Đồng chính thức trở thành thành viên của Mạng lưới các Thành phố Thủ công Sáng tạo Thế giới. Đây là một sự kiện văn hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ ghi nhận những giá trị nghệ thuật đặc sắc mà còn khẳng định vị thế, sức sáng tạo của các làng nghề Thủ đô trên trường quốc tế.