Liên kết vùng để nối nhịp cầu du lịch

Những đô thị di sản hấp dẫn

Theo thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, trong 10 tháng năm 2026, Thủ đô đón khoảng 30,36 triệu lượt khách, tăng 6,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách quốc tế đạt hơn 7,57 triệu lượt, tăng 21,4%; tổng thu từ khách du lịch ước đạt 125,24 nghìn tỷ đồng, tăng 13%. Đáng chú ý, du lịch di sản, du lịch đêm là những sản phẩm hấp dẫn của Thủ đô thu hút hàng chục nghìn lượt du khách.

Để gia tăng sức hấp dẫn cho đô thị di sản, Hà Nội đang phát triển những sản phẩm có tính kết nối. Các hành trình như Thăng Long tứ trấn, trải nghiệm di tích Nhà tù Hỏa Lò hay các chương trình du lịch văn hóa tại chùa Hương cho thấy di sản có thể trở thành chất liệu để sáng tạo những sản phẩm du lịch mới.

Ở miền Trung, TP Huế đang từng bước định vị là một trung tâm du lịch di sản có sức lan tỏa. Quần thể di tích Cố đô Huế, Nhã nhạc cung đình, hệ thống lăng tẩm, chùa chiền cùng những giá trị văn hóa phi vật thể tạo nên một không gian du lịch đặc sắc. Đặc biệt, sự kết hợp giữa các di sản kiến trúc với sông Hương, núi Ngự, đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, biển Lăng Cô và các làng nghề truyền thống giúp Huế phát triển nhiều loại hình du lịch trong cùng một hành trình.

Theo thống kê của Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử, trong 10 tháng năm 2026, vịnh Hạ Long đón 2,975 triệu lượt khách, trong đó có 1,9345 triệu lượt khách quốc tế. Thu phí tham quan ước đạt hơn 700 tỷ đồng. Đặc biệt, vào mùa thu đông, lượng khách quốc tế tiếp tục gia tăng, mở ra cơ hội khai thác du lịch quanh năm thay vì phụ thuộc chủ yếu vào mùa cao điểm hè.

Định hướng này cũng được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết nhấn mạnh việc phát huy vai trò của các đô thị di sản, đưa những địa phương này trở thành trung tâm du lịch trọng điểm, đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt phát triển du lịch vùng. Đây là cơ sở quan trọng để chuyển từ tư duy khai thác từng điểm đến sang xây dựng hệ sinh thái du lịch có tính liên kết, bổ trợ và lan tỏa.

Giữ hồn di sản, tạo đà phát triển du lịch

Di sản là nguồn tài nguyên đặc biệt, nhưng cũng là tài sản không thể tái tạo. Thực tế, tại các đô thị di sản, “bài toán” đặt ra là vừa tạo ra nguồn thu kinh tế, vừa bảo tồn được di sản. Những nỗ lực tại vịnh Hạ Long là một ví dụ đáng chú ý. Trong năm 2026, công tác quản lý di sản được tăng cường thông qua giám sát môi trường, thu gom rác thải, kiểm soát hoạt động tàu du lịch và ứng dụng công nghệ trong quản lý điểm đến. Các hệ thống camera, GPS, giám sát thông minh và số hóa di sản được triển khai nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm an toàn cho du khách và bảo vệ cảnh quan.

Luật Di sản văn hóa số 45/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã tạo thêm cơ sở pháp lý cho việc quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản. Luật nhấn mạnh trách nhiệm của Nhà nước, tổ chức, cộng đồng và cá nhân trong bảo tồn di sản; đồng thời yêu cầu lồng ghép việc bảo vệ, phát huy giá trị di sản vào chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Đáng chú ý, luật quy định việc thành lập Quỹ bảo tồn di sản văn hóa nhằm hỗ trợ những hoạt động bảo vệ, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di sản chưa được ngân sách nhà nước đầu tư hoặc đầu tư chưa đủ.

Tuy nhiên, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được cụ thể hóa bằng những mô hình quản lý và sản phẩm du lịch phù hợp. Trong đó, cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng địa phương. Các nghệ nhân làng nghề, người thực hành nghệ thuật truyền thống, người dân sinh sống trong khu phố cổ, cộng đồng gắn bó với các di tích cần được tạo điều kiện tham gia vào chuỗi cung ứng du lịch và được hưởng lợi công bằng từ hoạt động khai thác.