Đề xuất bỏ độc quyền, cho phép doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên sản xuất vàng miếng

Cụ thể, tại Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đề xuất sửa đổi, bổ sung Điều 11a, quy định điều kiện cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng.

Đối với doanh nghiệp: phải có giấy phép kinh doanh mua bán vàng miếng; có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên; Không bị xử phạt vi phạm hành chính về hoạt động kinh doanh vàng hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính về hoạt động kinh doanh vàng nhưng đã thực hiện xong các biện pháp khắc phục hậu quả, các kiến nghị tại Kết luận thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (nếu có); Có quy trình nội bộ quy định về sản xuất vàng miếng.

Đối với tổ chức tín dụng: phải có giấy phép kinh doanh mua bán vàng miếng; vốn điều lệ từ 50.000 tỷ đồng trở lên; Không bị xử phạt vi phạm hành chính về hoạt động kinh doanh vàng hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính về hoạt động kinh doanh vàng nhưng đã thực hiện xong các biện pháp khắc phục hậu quả, các kiến nghị tại Kết luận thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (nếu có); Có quy trình nội bộ quy định về sản xuất vàng miếng.

Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm quy định thủ tục và hồ sơ cấp giấy phép sản xuất vàng miếng.

Bên cạnh đó, Dự thảo cũng bổ sung nhiều nội dung quan trọng liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu vàng. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước căn cứ mục tiêu chính sách tiền tệ và cung cầu vàng để cấp giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng; đồng thời xác định hạn mức hàng năm cho từng tổ chức tín dụng, doanh nghiệp được cấp phép sản xuất vàng miếng.

Doanh nghiệp, tổ chức tín dụng chỉ được phép nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu từ các nhà sản xuất được chứng nhận bởi Hiệp hội Thị trường vàng London (LBMA).

Các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng nhập khẩu vàng phải công bố tiêu chuẩn áp dụng, khối lượng, hàm lượng sản phẩm; chịu trách nhiệm về tiêu chuẩn chất lượng đã công bố. Đồng thời, xây dựng và báo cáo quy định nội bộ về xuất khẩu, nhập khẩu; xây dựng biện pháp đảm bảo an toàn khi xuất nhập khẩu vàng; xây dựng quy định nội bộ về việc bán vàng nguyên liệu, đảm bảo công khai, minh bạch và công bố thông tin về quyền, nghĩa vụ khách hàng.

Vàng miếng, vàng nguyên liệu nhập khẩu chỉ được sử dụng cho các mục đích: sản xuất vàng miếng, sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ, bán cho các tổ chức, doanh nghiệp được cấp phép sản xuất vàng miếng hoặc vàng trang sức mỹ nghệ.

Các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng phải xây dựng hệ thống thông tin lưu trữ đầy đủ, chính xác dữ liệu về xuất nhập khẩu và giao dịch mua bán vàng nguyên liệu; kết nối dữ liệu cho cơ quan quản lý.

Ngân hàng Nhà nước quy định điều kiện cấp phép xuất nhập khẩu vàng, hồ sơ, thủ tục và thời hạn của giấy phép.

Ngoài ra, Dự thảo cũng bổ sung thêm quy định về việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và tài khoản thanh toán của doanh nghiệp kinh doanh vàng mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Bên cạnh đó, khi bán vàng nguyên liệu mua từ tổ chức tín dụng, doanh nghiệp quy định tại Điều 11a Nghị định này phải lập và sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định của pháp luật; lưu trữ đầy đủ, chính xác dữ liệu giao dịch bán vàng nguyên liệu; kết nối cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật…

Dự thảo nghị định nhằm xử lý bất cập kéo dài, minh bạch hóa thị trường vàng

Theo Ngân hàng Nhà nước, sau hơn 10 năm thực hiện Nghị định 24, thị trường vàng cơ bản ổn định. Tuy nhiên, từ năm 2022 đến nay đã xuất hiện nhiều bất cập như giá vàng miếng trong nước thường xuyên chênh lệch cao so với giá quốc tế, tình trạng buôn lậu vàng qua biên giới diễn ra phổ biến, gây tác động đến tỷ giá USD/VND trên thị trường tự do và ảnh hưởng đến điều hành chính sách tiền tệ, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.

Cơ chế độc quyền sản xuất, xuất nhập khẩu vàng miếng cũng bộc lộ hạn chế, khi Ngân hàng Nhà nước từng phải dùng ngoại tệ từ dự trữ để nhập khẩu vàng nhằm can thiệp thị trường. Ngoài ra, dù phần lớn doanh nghiệp, tổ chức tín dụng tuân thủ quy định, vẫn có một số đơn vị lợi dụng hoạt động kinh doanh vàng để trốn thuế, buôn lậu, đầu cơ trục lợi trái phép.

Do đó, để bám sát chủ trương của Đảng, Nhà nước và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Thông báo số 211-TB/VPTW ngày 30/5/2025 về quản lý nhà nước đối với thị trường vàng, Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 24 được xây dựng theo hướng: đưa thị trường vàng vận hành theo các nguyên tắc của thị trường có sự quản lý của Nhà nước; xóa bỏ cơ chế độc quyền nhà nước về sản xuất vàng miếng một cách có kiểm soát, trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động này; mở rộng quyền nhập khẩu vàng nguyên liệu có kiểm soát để tăng cung; bảo đảm nguyên tắc tôn trọng quyền sở hữu, quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh của người dân và doanh nghiệp; tăng tính minh bạch thị trường và tiếp tục nghiêm cấm sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán.

“Sửa đổi, bổ sung Nghị định 24 để xử lý những khó khăn, bất cập phát sinh trong thực tiễn; Tham khảo, áp dụng các kinh nghiệm quốc tế phù hợp với thực tiễn Việt Nam; Đảm bảo nguyên tắc đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và kế thừa các quy định còn phù hợp”, Ngân hàng Nhà nước thông tin.

Cũng theo cơ quan này, về cơ bản, dự thảo Nghị định kế thừa phạm vi điều chỉnh của Nghị định 24. Ngoài ra, dự thảo Nghị định có bổ sung “hoạt động sản xuất vàng miếng” phù hợp với định hướng sửa đổi, bổ sung tại nội dung Nghị định là xoá bỏ độc quyền Nhà nước đối với sản xuất vàng miếng.

Thanh Hà