Đề xuất giảm hơn 1 triệu ha đất nông nghiệp trong quy hoạch sử dụng đất quốc gia

Theo phương án điều chỉnh, diện tích đất nông nghiệp đến năm 2030 dự kiến còn khoảng 26,69 triệu ha, giảm hơn 1 triệu ha so với quy hoạch trước đó. Ngược lại, đất phi nông nghiệp tăng lên khoảng 6,05 triệu ha, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp, đô thị, hạ tầng và dịch vụ trong giai đoạn mới.

Đáng chú ý, diện tích đất trồng lúa được đề xuất giảm còn khoảng 3,25 triệu ha, giảm hơn 654.000 ha so với hiện trạng năm 2024. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, việc điều chỉnh này nhằm tạo thêm dư địa, nguồn lực phát triển, dự phòng cho các dự án hạ tầng chiến lược quốc gia, cấp vùng, liên vùng, liên tỉnh, đồng thời bảo đảm khả năng điều hành linh hoạt trong phát triển kinh tế - xã hội. Song vẫn bảo đảm sản lượng khoảng 34,4 triệu tấn thóc mỗi năm, cao hơn mức cần thiết để bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.

“Điều này cho thấy định hướng linh hoạt trong sử dụng đất, vừa giữ vững an ninh lương thực, vừa tạo không gian phát triển mới”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia được đặt ra sau gần 5 năm thực hiện Nghị quyết số 39/2021/QH15 của Quốc hội về Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Kế hoạch sử dụng đất quốc gia 5 năm 2021 - 2025 cho thấy có nhiều yếu tố mới đã xuất hiện, từ thay đổi mục tiêu tăng trưởng, điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia đến việc hoàn thiện hệ thống quy hoạch ngành, quy hoạch địa phương.

Đặc biệt, việc sắp xếp lại đơn vị hành chính các cấp và nhu cầu phát triển kết cấu hạ tầng quy mô lớn như đường bộ cao tốc, đường sắt tốc độ cao, cảng biển, sân bay… đã làm thay đổi đáng kể nhu cầu sử dụng đất.

Trong khi đó, tại thời điểm ban đầu, nhiều quy hoạch ngành và quy hoạch tỉnh chưa hoàn thiện, dẫn tới việc dự báo nhu cầu đất đai chưa đầy đủ. Đặc biệt, quy hoạch tỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tuy nhiên có nhiều địa phương đề xuất chỉ tiêu sử dụng đất đến năm 2030 có sự tăng, giảm khá lớn so với chỉ tiêu đã được Thủ tướng Chính phủ phân bổ, cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng đất đối với một số loại đất nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng đất cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo tính đồng bộ trong hệ thống quy hoạch có sử dụng đất.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng điều chỉnh quy hoạch lần này nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong hệ thống quy hoạch, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.

Theo đó, Dự thảo điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia đặt ra 4 mục tiêu chính. Trong đó, mục tiêu quan trọng là bảo đảm nhu cầu sử dụng đất để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội đạt trên 8%/năm trong thời kỳ 2021 - 2030; riêng giai đoạn 2026 - 2030 đạt từ 10%/năm trở lên. Đến năm 2030, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD, tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 50%.

Quy hoạch sử dụng đất cũng ưu tiên bố trí quỹ đất cho phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, công nghiệp, dịch vụ, đô thị, các vùng động lực quốc gia, cực tăng trưởng và hành lang kinh tế. Đồng thời, bảo đảm quỹ đất cho giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao, nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân khu công nghiệp, quốc phòng và an ninh.

Với đất lúa, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định tiếp tục quản lý diện tích đất trồng lúa để đáp ứng yêu cầu an ninh lương thực quốc gia và một phần dành cho xuất khẩu. Việc chuyển đổi cơ cấu sản xuất trên đất lúa phải linh hoạt nhưng không làm thay đổi tính chất, điều kiện sử dụng đất trồng lúa; đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc chuyển đổi đất trồng lúa, nhất là đất chuyên trồng lúa nước sang đất phi nông nghiệp.

Ở nhóm đất rừng, đến năm 2030, diện tích đất lâm nghiệp được duy trì ở mức hơn 15,57 triệu ha, tăng 31.900 ha so với năm 2024, bảo đảm tỷ lệ che phủ rừng ổn định khoảng 42%. Trong đó, đất rừng đặc dụng được tăng thêm để mở rộng các khu bảo tồn thiên nhiên; đất rừng phòng hộ và rừng sản xuất được rà soát, điều chỉnh phù hợp thực tiễn.

Dự thảo cũng định hướng tiếp tục đưa diện tích đất chưa sử dụng vào sử dụng; thực hiện khai hoang, lấn biển; tăng diện tích các khu bảo tồn biển, ven biển đạt tối thiểu 6% diện tích tự nhiên vùng biển quốc gia; đồng thời cải tạo, phục hồi diện tích đất bị thoái hóa, nâng cao sức khỏe đất gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.