Đề xuất hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

Dự thảo Nghị định được ban hành nhằm quy định chi tiết và đầy đủ các nội dung được Nghị quyết số 20/2026/QH16 giao Chính phủ hướng dẫn, bảo đảm Nghị quyết có thể được triển khai thực thi ngay sau khi Nghị định có hiệu lực, không phát sinh khoảng trống pháp lý trong giai đoạn chuyển tiếp; xác định rõ và phân công cụ thể vai trò, trách nhiệm của Cơ quan chủ trì, Cơ quan đại diện pháp lý, Bộ Tài chính và các cơ quan nhà nước liên quan trong việc phòng ngừa tranh chấp đầu tư quốc tế và toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế; hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng và bảo đảm nguồn lực tài chính cho công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; thể chế hóa các chính sách đặc thù về chế độ, điều kiện làm việc và quyền lợi của người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế nhằm thu hút, bồi dưỡng và giữ chân đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có trình độ chuyên sâu, kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật đầu tư quốc tế và tố tụng trọng tài.

Tại buổi thẩm định, các thành viên Hội đồng thống nhất với sự cần thiết xây dựng và ban hành Nghị định nhằm cụ thể hóa các nội dung được giao tại Nghị quyết số 20/2026/QH16 của Quốc hội; tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, xử lý các tranh chấp đầu tư quốc tế, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước và hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh Việt Nam tham gia ngày càng nhiều hiệp định bảo hộ đầu tư và các cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, việc xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ, thống nhất từ giai đoạn phòng ngừa đến giải quyết tranh chấp là cần thiết, phù hợp với yêu cầu bảo đảm lợi ích quốc gia, an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.

Để hoàn thiện dự thảo Nghị định, các thành viên đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định về cơ chế phối hợp với các cơ quan quốc phòng, an ninh trong quá trình đánh giá nguy cơ phát sinh tranh chấp đầu tư quốc tế đối với các dự án, địa bàn, lĩnh vực trọng yếu liên quan đến quốc phòng, an ninh, chủ quyền lãnh thổ, biên giới, biển đảo, hạ tầng chiến lược và dữ liệu quan trọng của quốc gia.

Đối với các quy định về Ban chỉ đạo liên ngành và Tổ công tác liên ngành tại dự thảo Nghị định, đề nghị nghiên cứu cơ chế huy động sự tham gia của các cơ quan quốc phòng, an ninh trong trường hợp vụ việc tranh chấp có liên quan đến bí mật nhà nước, lợi ích quốc gia, các công trình quốc phòng, khu vực phòng thủ hoặc các dự án thuộc lĩnh vực đặc biệt quan trọng đối với quốc phòng, an ninh.

Phát biểu tại buổi thẩm định, Cục trưởng Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế Bạch Quốc An nêu rõ, đối với nội dung về thời gian tham gia trực tiếp giải quyết vụ việc tranh chấp quốc tế, đây cũng là vấn đề mà nhiều cơ quanđã nêu ý kiến. Khái niệm này trên thực tế khá khó xác định, cả trong quá trình giải quyết vụ kiện lẫn khi áp dụng các chế độ, chính sách liên quan. Cơ quan chủ trì sẽ tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện quy định này. Đối với cơ chế phối hợp trong giải quyết tranh chấp quốc tế, Cục trưởng Bạch Quốc An khẳng định sẽ tiếp tục nghiên cứu để làm rõ hơn nội dung, đặc biệt là quy định về việc xác định cơ quan chủ trì trong quá trình giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Cục trưởng Bạch Quốc An phát biểu

Phát biểu kết luận, bà Nguyễn Thị Phương Liên, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật cho biết các thành viên Hội đồng thẩm định đều thống nhất về sự cần thiết ban hành Nghị định.

Bà Nguyễn Thị Phương Liên, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật phát biểu

Trên cơ sở các góp ý thành viên hội đồng, Phó Vụ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị định theo hướng bảo đảm rõ phạm vi điều chỉnh giữa tranh chấp đầu tư quốc tế và tranh chấp quốc tế; hoàn thiện các quy định về giải thích từ ngữ, cơ chế phối hợp phòng ngừa tranh chấp, tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư. Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ trách nhiệm của các cơ quan trong phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; hoàn thiện các quy định về cơ quan đại diện pháp lý, tổ công tác liên ngành, chế độ, chính sách và kinh phí thực hiện; rà soát các quy định chuyển tiếp và trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức thực hiện của các bộ, ngành liên quan.