Giao thông công cộng - “chìa khóa” của vùng phát thải thấp

Cùng với việc triển khai thí điểm vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1, TP Hà Nội đồng thời điều chỉnh mạng lưới vận tải công cộng nhằm tạo điều kiện để người dân tiếp cận các phương thức di chuyển xanh.

Từ ngày 1/7, TP điều chỉnh lộ trình hoạt động của 4 tuyến xe buýt số 04, 23, 31 và 146 trong khung giờ từ 19h00 thứ Sáu đến 24 giờ Chủ nhật hằng tuần, đồng bộ với phương án tổ chức giao thông tại khu vực thí điểm. Việc điều chỉnh không đơn thuần là thay đổi hành trình xe buýt mà nhằm tổ chức lại mạng lưới vận tải công cộng phù hợp với mô hình vùng phát thải thấp. Song song với đó, các đơn vị vận hành được yêu cầu cập nhật lộ trình mới trên hệ thống GPS và ứng dụng BusMap để hành khách dễ dàng tra cứu, lựa chọn tuyến phù hợp.

Không chỉ điều chỉnh tuyến, Hà Nội còn áp dụng chính sách miễn phí vé xe buýt đối với các hành trình trong phạm vi Vành đai 1. Chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để người dân trải nghiệm giao thông công cộng, từng bước hình thành thói quen giảm sử dụng phương tiện cá nhân.

Thực tế ghi nhận những tín hiệu tích cực. Chị Vũ Thúy Quỳnh (35 tuổi, nhân viên văn phòng) cho biết, trước đây gần như ngày nào chị cũng đi làm bằng xe máy. Từ khi TP miễn phí xe buýt trong khu vực Vành đai 1, chị quyết định sử dụng phương tiện công cộng. “Ban đầu chỉ nghĩ đi thử vài hôm xem sao, nhưng sau đó tôi thấy mình tiết kiệm được kha khá tiền xăng, tiền gửi xe, không còn phải căng thẳng trước cảnh ùn tắc giao thông và khói bụi mỗi giờ tan tầm. Ngồi trên xe buýt, tôi có thêm thời gian đọc tin tức, thư giãn đầu óc thay vì tập trung lái xe”, chị Quỳnh chia sẻ.

Không chỉ những người lần đầu trải nghiệm xe buýt, nhiều hành khách đã gắn bó với phương tiện công cộng này từ trước cũng kỳ vọng vùng phát thải thấp sẽ trở thành “cú hích” để Hà Nội tiếp tục nâng cao chất lượng vận tải.

Ngồi chờ xe tại điểm dừng trên phố Tràng Tiền (phường Cửa Nam), chị Vũ Hiền cho biết nhiều năm nay chị lựa chọn xe buýt điện để đi làm vì phương tiện sạch hơn, hiện đại hơn và thuận tiện hơn trong thanh toán. Tuy nhiên, theo chị, muốn người dân từ bỏ xe cá nhân thì chất lượng dịch vụ phải tiếp tục được cải thiện. “Xe buýt cần chạy khung giờ sớm hơn, tần suất các chuyến cũng cần tăng cường nhiều hơn và kết nối thuận tiện hơn. Có như vậy, khi việc đi lại thực sự dễ dàng, thuận tiện thì người dân sẽ tự nguyện chuyển đổi”, chị nói.

Ghi nhận tại các điểm trung chuyển như bến xe Kim Mã hay các điểm dừng dọc các tuyến Trần Hưng Đạo, Hai Bà Trưng… cho thấy lượng hành khách đi xe buýt trong khu vực trung tâm đã tăng lên. Bên cạnh học sinh, sinh viên và người cao tuổi như trước đây, một số nhân viên văn phòng cũng đã lựa chọn xe buýt cho những quãng đường ngắn trong nội đô.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, TP đang định hướng lấy giao thông công cộng làm “xương sống” của hệ thống giao thông đô thị. Xe buýt, đường sắt đô thị, xe đạp công cộng, bãi đỗ trung chuyển và các loại hình vận tải khác sẽ được kết nối đồng bộ để người dân có thể thực hiện hành trình liên tục mà không phải phụ thuộc vào xe cá nhân.

Xe đạp công cộng tại khu vực hồ Hoàn Kiếm. (Ảnh trong bài: PV)

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, quá trình chuyển đổi phương tiện xanh cũng đang được đẩy nhanh. Theo Tổng Công ty Vận tải Hà Nội (Transerco), trong 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị này đã đưa vào vận hành 53 xe buýt điện cỡ trung phục vụ dự án tăng cường giao thông đô thị bền vững cho tuyến đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội.

Đồng thời, Transerco đã hoàn thành kế hoạch đưa vào khai thác 122 xe buýt điện cỡ trung và 43 xe buýt điện cỡ lớn theo các gói thầu mới. Đến nay, Transerco đã chuyển đổi 281 xe buýt điện trên 17 tuyến và đang tiếp tục triển khai chuyển đổi phương tiện đối với 26 tuyến, nhánh tuyến khác với khoảng 320 xe buýt điện các loại. Dự kiến đến hết năm 2026, hơn một nửa số phương tiện của đơn vị sẽ sử dụng điện.

Song song với việc phát triển phương tiện xanh, Hà Nội cũng đang đầu tư các điểm trung chuyển, bãi đỗ xe, hạ tầng sạc điện, mở rộng mạng lưới xe đạp công cộng, bố trí thêm điểm dừng, điểm đỗ, trạm sạc và tủ đổi pin, đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt đô thị…

Mỗi hạng mục giải quyết một nhu cầu khác nhau, nhưng khi được kết nối đồng bộ sẽ hình thành một chuỗi dịch vụ hoàn chỉnh, giúp người dân dễ dàng kết hợp nhiều phương thức di chuyển trong cùng một hành trình. Khi giao thông công cộng trở thành lựa chọn ưu tiên chứ không chỉ là phương án thay thế, mục tiêu giảm phát thải mới có thể được duy trì lâu dài. Và cũng từ đó, vùng phát thải thấp sẽ không chỉ dừng lại ở một mô hình thí điểm trong phạm vi Vành đai 1, mà trở thành nền tảng cho hành trình xây dựng một Hà Nội xanh hơn, văn minh hơn và phát triển bền vững hơn.