Hiện thực hóa ước mơ “dân tộc khỏe mạnh”: Khơi thông nguồn lực tư nhân

Sự vươn mình của khối y tế tư nhân

Nhìn lại bức tranh những năm qua, khu vực tư nhân trong y tế đã có bước phát triển rõ rệt cả về quy mô lẫn chất lượng, qua đó chia sẻ gánh nặng với y tế công. Theo thống kê sơ bộ, tính đến tháng 6/2025, cả nước có khoảng 399 bệnh viện tư nhân, chiếm xấp xỉ một phần tư tổng số bệnh viện toàn quốc; số cơ sở y tế tư nhân tham gia khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT) tăng nhanh, góp phần trực tiếp vào mục tiêu bao phủ chăm sóc y tế cho người dân, nhất là ở đô thị lớn và các vùng kinh tế năng động.

Cùng với đó, tỷ lệ bao phủ BHYT toàn quốc liên tục mở rộng, tiến sát và vượt các ngưỡng mục tiêu trung gian: theo các cơ quan bảo hiểm xã hội địa phương, ước đến giữa năm 2025, bao phủ BHYT đạt xấp xỉ 95 - 95,5% dân số. Đây là nền tảng quan trọng để triển khai lộ trình “miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi BHYT” mà Nghị quyết 72 đặt ra, đồng thời là động lực để khu vực tư nhân tham gia cung ứng dịch vụ trong gói cơ bản một cách minh bạch, kiểm soát chất lượng theo kết quả đầu ra.

Cần khẳng định, tư nhân hoàn toàn có thể trở thành “cánh tay nối dài” của hệ thống y tế công, giúp người dân tiếp cận dịch vụ nhanh hơn, gần hơn, chi phí hợp lý hơn, còn bệnh viện công tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ điều trị tuyến cuối, chuyên sâu và cấp cứu thảm họa. Trên thực tế, những mô hình tư nhân chất lượng cao đang từng bước tạo chuẩn mực mới: từ các trung tâm sản nhi, cơ xương khớp, tim mạch, ung bướu, ngoại tổng quát đến y học bào thai, ghép tạng; hợp tác quốc tế, chuyển giao công nghệ được tăng cường; nghiên cứu, sản xuất thiết bị, vật tư, dược phẩm có bước tiến đáng kể.

Đơn cử, hệ thống Vinmec báo cáo những kỹ thuật khó đạt đẳng cấp quốc tế, trong đó có đột phá thay toàn bộ xương đùi cá thể hóa bằng vật liệu in 3D cho bệnh nhi ung thư vào tháng 8 vừa qua. Điều này cho thấy khối y tế tư nhân có năng lực ứng dụng công nghệ cao ngay trên đất Việt Nam, hướng tới thu hút bệnh nhân trong nước và khu vực, giảm tình trạng “chảy máu” chi phí khám, chữa bệnh ra nước ngoài.

Cùng với đó, các bệnh viện tư lớn khác mở rộng liên kết học thuật và lâm sàng với đối tác quốc tế, xây dựng các trung tâm kỹ thuật cao, góp phần kéo mặt bằng chất lượng điều trị của khối ngoài công lập ngày càng tiến gần chuẩn quốc tế, trong khi vẫn tham gia các chương trình BHYT để nhiều nhóm người dân có thể tiếp cận.

Các mạng lưới xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, chăm sóc dài hạn, phục hồi chức năng... do tư nhân vận hành kết nối ngày càng chặt chẽ với tuyến cơ sở, tuyến huyện, giúp giảm chuyển tuyến không cần thiết và tình trạng vượt tuyến gây quá tải cho bệnh viện công, đặc biệt ở các đô thị lớn.

Bên cạnh khối điều trị, khu vực phân phối dược - vật tư y tế cũng được hiện đại hóa nhanh chóng. Sự vươn lên của các chuỗi nhà thuốc hiện đại với hàng nghìn điểm bán đi kèm hệ thống kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tư vấn dược, tiêm chủng dịch vụ không chỉ thay đổi thói quen tiêu dùng dược phẩm mà còn góp phần chuẩn hóa cả một mắt xích quan trọng của hệ sinh thái y tế, đưa thuốc, vắc-xin, sản phẩm chăm sóc sức khỏe tiếp cận sâu hơn tới người dân các tỉnh, thành, qua đó giảm áp lực kê đơn, lĩnh thuốc tại bệnh viện công, tiết kiệm thời gian, chi phí xã hội, nhất là với bệnh mạn tính cần tái khám đều đặn.

Khơi thông nguồn lực tư nhân, vì quốc gia khỏe mạnh

Nghị quyết số 68-NQ/TW (4/5/2025) khẳng định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”, đồng thời chuyển thông điệp ấy thành hành động bằng một gói giải pháp cụ thể: gỡ rào cản, làm thông thoáng môi trường kinh doanh, minh bạch hóa quy trình và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Những năm qua, khu vực tư nhân trong y tế đã có bước phát triển rõ rệt cả về quy mô lẫn chất lượng, chia sẻ gánh nặng với y tế công. (Ảnh minh họa: VN)

Vướng mắc lớn nhất nhiều năm qua đối với nhà đầu tư tư nhân, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn và dài hạn như y tế là đất đai. Nghị quyết 68 trực diện tháo gỡ bằng các cơ chế có tính đột phá: cho phép địa phương dùng ngân sách hỗ trợ chủ đầu tư hạ tầng khu/cụm công nghiệp, để từ đó trích một phần quỹ đất đã có hạ tầng cho doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa thuê, kèm chính sách giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu.

Song song, chính sách thuế được cải cách mạnh với chủ trương miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong 3 năm đầu, bãi bỏ lệ phí môn bài và cho phép hạch toán chi phí đào tạo, đào tạo lại nhân lực vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

Trên nền tảng của Nghị quyết 68, Nghị quyết số 72-NQ/TW (9/9/2025) đi sâu vào lĩnh vực y tế, cụ thể hóa các cơ chế nêu trên với mục tiêu “đẩy mạnh phát triển y tế tư nhân, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển y tế”, thúc đẩy sự tham gia thực chất của khu vực tư nhân trong chăm sóc sức khỏe.

Kế thừa tinh thần Nghị quyết 68, Nghị quyết 72 bổ sung những ưu đãi đất đai cụ thể hơn cho khối tư nhân tham gia vào lĩnh vực chăm sóc sức khỏe: ưu tiên bố trí quỹ đất sạch, cho phép chuyển đổi linh hoạt mục đích sử dụng sang đất y tế. Đây một bước tiến quan trọng để tháo “nút thắt” mặt bằng. Đáng chú ý, Nghị quyết còn quy định không thu tiền sử dụng đất, giảm tiền thuê đất và tiền thuế đất đối với cơ sở y tế trong nước; mở cơ chế dùng trụ sở cơ quan nhà nước dôi dư sau sắp xếp cho mục đích y tế và cho phép thuê công trình thuộc sở hữu nhà nước. Các chính sách “trải thảm đỏ” này trực tiếp xử lý chi phí mặt bằng, vốn là rào cản lớn nhất của nhà đầu tư, nhất là tại đô thị lớn.

Ở khía cạnh thuế, Nghị quyết 72 nêu rõ: “Không áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở y tế công lập, tư nhân hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận”. Cơ chế này vừa khuyến khích mô hình phi lợi nhuận vì cộng đồng, vừa giúp các bệnh viện/phòng khám tái đầu tư toàn bộ thặng dư cho nâng cấp cơ sở, trang thiết bị và chất lượng dịch vụ.

Nghị quyết 72 nhấn mạnh thu hút khu vực tư nhân tham gia phát triển mạng lưới chăm sóc sức khỏe ở vùng khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo. Theo đó, Nhà nước huy động xã hội hóa với các ưu đãi phù hợp (ưu tiên quỹ đất sạch, cho thuê công trình công, miễn/giảm chi phí đất đai, đặt hàng dịch vụ), tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư trạm y tế, dịch vụ dự phòng, cấp cứu ngoại viện và khám, chữa bệnh từ xa. Mục tiêu là mở rộng dịch vụ thiết yếu, bảo đảm người dân ở mọi vùng được tiếp cận chăm sóc y tế kịp thời, chất lượng.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan chia sẻ, Nghị quyết số 72-NQ/TW (9/9/2025) mang ý nghĩa chiến lược, toàn diện và dài hạn; giàu tính hành động, với nhiều chính sách bổ sung và cụ thể hóa chủ trương trước đây, nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn” từ thực tiễn, khơi thông nguồn lực, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và kỳ vọng của Nhân dân.

Có thể nói, khơi thông nguồn lực tư nhân chính là “gia cố” cho hệ thống y tế, để người dân được chăm sóc tốt hơn, công bằng hơn. Việc còn lại là làm sao cho tinh thần hai Nghị quyết đi vào thực tiễn, được thực hiện thật nghiêm túc, đo lường kết quả rõ ràng. Khi Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp đồng lòng, cộng đồng cùng chung tay và người dân được đặt ở trung tâm, khát vọng về một “dân tộc khỏe mạnh” sẽ chóng thành hiện thực.
Phát biểu trên truyền thông, ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam, Thành viên Hội đồng Tư vấn CCTTHC của Thủ tướng Chính phủ khẳng định, Nghị quyết 72 đã phân tích một cách thẳng thắn, khoa học về thực trạng hệ thống y tế Việt Nam, chỉ rõ những thành tựu đã đạt được, đồng thời cũng nhìn nhận nghiêm túc những hạn chế, bất cập vẫn tồn tại, trong đó có những rào cản lớn đối với sự phát triển của y tế tư nhân.

Bên cạnh mục tiêu nâng cao năng lực y tế dự phòng, kiểm soát dịch bệnh và củng cố hệ thống y tế cơ sở, Nghị quyết đã vạch ra một lộ trình rất rõ ràng đến năm 2030, tầm nhìn 2045, với các chính sách mang tính đột phá, giải quyết những “điểm nghẽn” tồn tại nhiều năm nay. Đặc biệt, Nghị quyết tập trung vào vai trò của y tế tư nhân như một động lực then chốt, tạo điều kiện thuận lợi để khu vực này đầu tư, mở rộng, góp phần giảm tải cho y tế công lập và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho Nhân dân.

Ở chiều ngược lại, ông Nguyễn Văn Đệ cũng cho rằng, Nghị quyết 72 khi đi vào thực tế cũng với nền tảng Nghị quyết 68 sẽ là cơ hội lớn cho khối y tế tư nhân vươn mình và “cất cánh”.